2
NÓS
I
XORNAL DE GALICIA
31 DE XANEIRO DE 2009
LITERATURA INFANTIL E XUVENIL
O
é o tema do próximoSalón do Libro de Pontevedra,que xa está chamando á nosaporta; o amor é eixo de grandeparte da obra de Fina Casalderrey,a autora homenaxeada este ano–un sentimento que ela expandecara a diversas direccións eque nos leva a sentir por unhaparella, unha árbore ou unanimaliño, producindo sempreidénticas doses de tenrura– e oamor foi o tema que propiciouque Agustín Fernández Paz sefixese co Premio Nacional deLiteratura 2008 confesándonosesa verdade en forma de título:ao final
O único que quedaé o amor
. Non se pode dicir,logo, que nos últimos meses oamor non teña importancia naliteratura infantil e xuvenil (LIX)galega, aínda que en realidade atraxectoria dos libros para nenase mozos en Galicia pódese ler,toda ela, como unha historia
O únicoque quedason os lectores
O lectorado infantil é xuvenil é clave no sistema editorial galego. Os datos do gremio de edi-tores revelan que vén a significar algo máis dunha cuarta parte dos volumes editados e un15 por cento dos vendidos. Só o supera o xigante da edición: o libro de texto.
UNHA PANORÁMICA DE
MONTSE PENA PRESAS
de amor ou, o que é o mesmo,coma unha historia de ilusiónque, no seu comezo, requeriudos esforzos de todas e todos–mestras, pais, bibliotecarias,editores...– para saír adiante.Uns vinte e cinco anos despois,o panorama mudou: o que eraun precario sistema editorialconsolidouse cunha boa nóminade autores e ilustradores dunhaaltísima calidade –e aos quepouco e pouco se foron sumandomáis– que paseniñamente,deitando dificultades, gañaronun lectorado fiel. Un lectoradoque é alicerce do sistemaeditorial galego: segundo osdatos da Federación de Gremiosde Editores, en 2007 as obrasinfantís e xuvenís constituírono 28,8% dos volumes editados eo 14,7% dos libros vendidos engalego –só por detrás, en ambosdatos, do xigante da edición: olibro de texto–.Amais da importancia queo sistema educativo posuíu–e posúe– como plataformade venda do libro de noso,a importancia cualitativa ecuantitativa da LIX galega veusepotenciada na última décadapola aposta de dúas editoras,Kalandraka e OQO –en 1999e 2005, respectivamente– poloálbum ilustrado. O álbum,combinación indisoluble entretexto e imaxe, xénero autónomo,ata agora exclusivo do campoliterario infantil e adolescente,é hogano o formato con maiorproxección da LIX a nivel global.Non só por ser o xénero en quea onda posmodernista atopoumáis resonancia, non só polasúa versatilidade, senón sobretodo pola súa capacidade deampliar as idades do públicolector e por conseguir dialogarlibremente con outras artes, quese suman ás xa existentes. Boaproba disto último é
Cadernode animalista
(OQO), con textode Antón Fortes (–ue remite aCurros, Duras ou Stein– e imaxesde Maurízio A. Quarello –quenos levan a visitar obras de artepictórica, dende Picasso a Warholpasando por Turner–. Arte eliteratura seguen a darse a mannoutros álbums acabados de saírdo forno, coma no fermoso
Onacemento do dragón
(FaktoríaK) de W. Fei, M. Sellier e C. Louis,en que a caligrafía adquire unprotagonismo esencial. Porén, aúltima tendencia neste vieiro écinguir a música á combinaciónde imaxe e texto. Se Kalandrakao fai coa ópera –a través demagníficas adaptacións dolibreto de obras ben coñecidas:
Turandot
,
A frauta máxica
,
Aída
..., que se acompaña cocorrespondente CD–, Galaxiaopta por unha proposta propiae edita
O prodixio dos zapatosde cristal
e
O debut de Martiño Porconi
, ambos con textos de
Federico Fernández é o autor dos debuxos d’
O debut de Martiño Porconi
, do escritor Xosé Anto
con imaxes de Elisa GallegoPicard (Galaxia)–, propicia que asobras dialoguen máis cun públicoadulto que está comezando alles responder. Porén, estamosaínda nos comezos dun procesoque evoluirá nos próximos anose que ten como reto inmediatoa incorporación masiva dunhanómina significativa de autorase ilustradores galegos, pois peseao pulo das editoras galegas,as obras son en boa parteexportacións procedentesdoutros sistemas.
ESCASAS SOPRESAS
No eido da narrativa, nestesúltimos meses, producíronseescasas sorpresas en relación ástendencias, se ben se inauguraronalgúns percorridos literarios.Xunto á edición de novas obrasde autores consolidados –XabierLópez Rodríguez acadaba o IIIPremio Meiga Moira con
Os globos de andar
(Baía), unhahistoria de protagonista neno queten que mudar o seu contexto;Marilar Aleixandre gañaba oIII Premio Fundación CaixaGalicia de Literatura Xuvenil,con
A cabeza da medusa
(Xerais),unha lúcida historia sobre a violación; e Xosé MirandaXosé A. Neira Cruz, ilustradospor Rodrigo Chao e FedericoFernández, cun CD en que aReal Filharmonía de Galiciainterpreta pezas canónicas damúsica clásica. Este diálogointerartístico, á vez queacompaña aos máis novos cara áarte pictórica ou ás míticas obrasmusicais, vai ampliando a idadedos seus lectores –non só son ascativas as que queren aprender!–tamén a través da súa coidadaedición, que fai do libro, en simesmo, un obxecto fermoso quepaga a pena ter. O tratamentode temas controvertidos nesteformato, que con anterioridadenon se consideraban axeitadospara a rapazada –como ocorreno durísimo e á vez marabilloso,
Fume
de Antón Fortes e JoanaConcejo (OQO), que narra,provocando sentimentosencontrados, a vida dun nenonun campo de concentración–,a introdución de textos cunnivel lector elevado –
Eu tamén son fonte
de T. Moure (Galaxia)e de xeito distinto,
O libro dasviaxes imaxinarias
de Xabier.P. Docampo (Xerais)– e deilustracións que se achegan aodeseño gráfico –véxanse
A sereado mundo
e
Branco país sen neve
,
Ilustración de
Sopra neste furadiño
, de Antón Cortizas e Leandro Lamas
Leave a Comment