2
ó
I
XORNAL DE GALICIA
7 de FeBReIRO de 2009
en portada
Ménde Ferrn recibiu one en Vigo unha homenaxe no audiorio do Cenro Social Caixanova de
“Too po ntnaonalzaomno a ltata”
Polmo, aal, apaxonao, ontatoo, patota, lotao. Loo na va ao
á literatura e á política, dúas acepcións indisociábeis do mesmo fenómeno , a Xosé Luís Méndez Ferrín perségueno os adxectivos.
pOR
IAGO MARtíNEz
FOTOS
SONIA DApONtE
Ten máis experiencia
como homenaxeante que comohomenaxeado, e case que llepresta máis acer entrevistasque deixarse interrogar.Estes días, porén, a XoséLuís Méndez Ferrín tocoullecambiar de hábitos. O intereseque non chegan a provocar aspresentacións dos seus libros,malia a tratarse dun dos autoresmáis sólidos da literatura galegacontemporánea, para a quenaceu en 1957 cos poemas de
Voce na néboa
, despertounoestes días a homenaxe que lleorganizaron onte en Vigo, a súacidade adoptiva, algúns editorese os seus colaboradores n’
A Trabede Ouro
, a revista de pensamentoque undou hai dez anos.
Cb Ch Ptq b t. At ?
Recoñezo en min voces que sonanteriores ou contemporáneas,non necesariamente de persoasmáis vellas, senón tamén máisnovas, e do mesmo xeito noto quealgunhas das miñas propostasliterarias teñen eco e continúannoutros. A literatura é unhacadea. A galega, como calqueraoutra literatura nacional, é unsistema. Unha rede. Todo pendede todo. Os autores, aínda quenon o saiban, escriben sobreoutra literatura, anterior oucontemporánea, e non só sobrea realidade. E o lector igual. Olector sempre le sobre outraslecturas anteriores. É como nocine. Cando vemos unha películaestamos inconscientementepoñendo en conexión a nosamirada e o que vemos con outraspelículas anteriores. E por isoalamos de sistemas literarios ouartísticos, de sistemas culturais.
Et t t tgg, h ?
Pois si, para dor de moitos existeo sistema literario galego.
H t q b t gg, q b G, qt t ,q , q t q t t.
Non sei quen pode dicir tal,pero o sistema literario galegoaparece xa evidente e plenamentecongurado nos cancioneiros,ou cando no século XIX CurrosEnríquez, n’
O divino sainete
,pon en conexión a Rosalía conPondal e Lamas Carbajal e osderonta a Emilia Pardo Bazán.Está dicindo: aquí hai un sistemae hai quen non está no sistema.Agora haberá quen diga que nono hai e que polo tanto non haiunha nación galega, e que o quese escribe en galego é unha ormadialectal da literatura española,un subsistema do sistemaespañol. Mentalidade colonial.
t t h t t?
O escritor, xenio individual... Isonon existe! O xenio individualprodúcese sempre en conexióncos demais e coa súa época. Nonhai o individuo creador en estadopuro. Iso é un mito romántico.
C t t h t?
Pois non se explica, é unha cousamisteriosa. Que é Rosalía deCastro para vostede? Pois comopara moitas persoas que nonleron a súa obra é o centro dosistema literario galego, o centroda literatura nacional galega,e máis que iso: é o emblema dapatria. Hai outros escritores, perosó Rosalía ocupa o centro, e asíoi durante todo o século XIXe durante todo o XX. Por queesta escolla? Porque acertou aconverterse en espello da nación.Sen buscalo, supoño.
P t q t t .
Son outros pero escollen eseespello e non outro. Por que haiconsenso con Rosalía?
P q?
Non o imos resolver agoraporque non o sabemos. Por quea literatura galega é a única nomundo que ten como guracentral unha muller? Nonsubalterna ou complementaria,senón central.
T h t t tt q tt .
Pois entón non hai literaturainglesa nin hai Shakespeare. Ascrenzas son libres. Hai xente quecre que non houbo Holocausto,pero si que o houbo e si que hailiteraturas nacionais. A literaturanacional é aquilo que se expresanunha lingua nacional. Non haiunha lingua internacional. Todopode ser internacionalizadomenos unha literatura.
Q q “” tt gg?
Ao mellor é un euemismocurro nos montes do Galiñeiroe un espazo envexado en todoo concello que son as Illas Cíes.Creo que iso contesta á pregunta.Así é Vigo.
E ú tt?
Cando eu empezaba a escribir,na década dos cincuenta, xenun reconto e só atopei tresescritores, en galego ou encastelán, neste caso en galego,nacidos en Vigo ou supostamentenacidos en Vigo: Martín Códax,Ánxel Sevillano e Xosé MaríaPosada Pereira. Non había máis.Os demais eran residentes enVigo pero procedentes doutroslugares. Agora hai unha grandepresenza de escritores viguesesidenticados coa súa cidade, e acidade refíctese na literatura. Hailibros de narrativa e de poesía,algúns magnícos, como
Vigo,
de Helena de Carlos,
Non vexoVigo
nin Cangas, de BernardinoGraña,
Fóra do sagrado
de AnxoAngueira... E moitos máis. Vigoé xa un espazo literario, pero unespazo que entra na literaturamoi recentemente.
ETEvTA A oé luí édEz fEí
e quere dicir que Galicia tenque ser unha nación e ter unestado propio, unha repúblicapolítica independente. Se isoé normalizar, pois será que aliteratura galega ten que ser aliteratura dun país independente.Agora é unha literatura dunpaís sen estado. Non estánormalizada.
“C tt”, vg
Estirpe
. C ?
Unha cidade desordenada,mal planicada, hoxe menosestrepitosa do que oi, porquedesapareceron os tubarros dasmotos dos rapaces. Foi unhacidade insoportable. Paseandopola Quinta Avenida de NovaYork, que silencio comparado coruído das motos nas Camelias!Vigo e a súa área, porqueVigo hai que entendelo comoun hinterland que chega atéPortugal, até o Miño, a antigaTerra de Turonio, é o porto máisimportante de Galicia, a zona conmaior concentración industriale abril, pero ao mesmo tempoconserva cabalos salvaxes dentrodo seu termo municipal e un
“NOs ANOs 50 FiXeN AcONTA e só hAbíA Tres escriTOres, eN gALegOOu eN cAsTeLáN, NAcidOs eN VigO” “O escriTOr cOMO iNdiViduO creAdOr eN esTAdO PurO, O XeNiO iNdiViduAL, é uN MiTO rOMáNTicO”
Leave a Comment