Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
1Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
ttarihsel materyalizm

ttarihsel materyalizm

Ratings: (0)|Views: 11|Likes:

More info:

Categories:Topics, Art & Design
Published by: Müslim El-Horasanî on Apr 07, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/28/2013

pdf

text

original

 
TAR
HSEL MATERYAL
ZM BA
LAMINDA MARX’IYEN
DEN OKUMAK“TO RE-READ MARX IN THE CONTEXT OF HISTORICALMATERIALISM”Yrd. Doç. Dr. Arslan TOPAKKAYA
 
Özet
Tarihsel materyalizm, insanlık tarihinin ve onun sosyo-ekonomikgeli
iminin diyalektik bir süreçle ilerledi
ini öne sürer. Kültür, siyaset vetoplumsal geli
meler üretim tarzı dolayısıyla ekonomiyle yakından ilgilidir.Bu ba
lamda ekonomi ve üretim biçimi toplumun alt yapısını; kültür, sanat,felsefe de üst yapısını olu
turur. Üretim araçlarına ve sermayeye sahip olmasınıfsal farkıla
manın temelini olu
turmaktadır. Tarih sınıflar arasındakiçatı
maların tarihidir. Diyalektik ise bir yöntem olarak tarihin, olu
un vesiyasal hareketlerin nasıl geli
ti
ini bize göstermektedir. Fakat böyle birdiyalektik anlayı
Hegel’in diyalektik anlayı
ını tersine çeviren biranlayı
tır. Marx’ın tarihsel materyalizm ile ilgili görü
leri günümüzde tekrargüncellik kazanmı
bulunmaktadır. Bu anlamda “Marx’a (yeniden)dönü
ten” bahsedilmektedir.
leri kapitalizmin ça
ımızda görünen oldukçaolumsuz yönleri ve bunlara bir çözüm sunma ba
lamında Marx felsefesihâlâ alternatif bir felsefe olarak kar
ımızda durmaktadır. Bu saptamayaba
ta ele
tirel teori akımına mensup filozoflar, analitik marksistler vediyalektik marksistler ve di
er marksist filozoflar dikkat çekmektedirler. Buba
lamda Marksizmin her türlü önyargıdan uzak bir biçimde ve günümüzko
ullarını da gözönüne alarak yeniden ele alınmasında büyük yarar vardır.
Anahtar Kelimeler:
Tarihsel Materyalizm, Diyalektik, Ekonomi,Sınıf, Hegel, Ele
tirel Teori, Ele
tirel Gerçekçilik Teorisi, AnalitikMarksizm.
Abstract
Historical materialism proposes that the history of humanity and itssocio-economical development go on with a dialectical process. Culture,politics and social developments are closely related with the style of production that means economics. In this context, economics and the styleof production form the sub substructure, and culture, art and philosophyupperstructure of the society. Having the means of production and capital
Mersin Üniversitesi, Felsefe Bölümü.
 
 
Uluslararası Sosyal Ara
 
tırmalar DergisiThe Journal Of International Social ResearchVolume 1/3 Spring 2008 
 
379 Yrd. Doç. Dr. Arslan TOPAKKAYA
forms the basis of class differences. History is the history of class conflicts.Dialectic as a method shows us how the history, existence and politicalmovements develop. But, this conception of dialectic is to reverse theHegelian view of dialectic. Marx’s views about historical materialism hasbrought up to date again. In this respect, there is a talk about “returning toMarx (again)”. Philosophy of Marx is still an alternative philosophy interms of offering a solution to negative points of post-capitalism at thepresent day. Proponents of the doctrine of critical theory, analyticalMarxists, dialectical Marxists and other Marxists are first to point out thisportrait. In this context, it would be very helpful to undertake Marxismagain without any prejudices and by taking into consideration of today’sconditions.
Key words:
Historical Materialism, Dialectic, Economics, Class,Hegel, Critical Theory, Critical Reality Theory, Analytical Marxism.
(1. G
R

)
Tarihsel materyalizmin kurucusu Karl Marx’ın (1818-1883) biyografisi,Almanya, Fransa ve
ngiltere’deki sosyal ve politik geli
melerle
ekillenmi
tir.Onun bu üç ülkede ya
adı
ı dönemlerin ana özellikleri eserlerinde oldukçabelirgindir. Mesela Almanya dönemi (1818-1843) idealist felsefeyle ve sosyalideler dü
üncesiyle yo
un bir
ekilde mücadele etti
i bir dönemdir. Bu ba
lamdaMarx’ın felsefesini geleneksel Alman idealist felsefeye bir ba
kaldırı olarakde
erlendirmek yanlı
olmasa gerektir. Bu anlamda o bir Alman filozofu olarakbetimlenebilir.
1
Bu betimleme en azından onun Engels’le birlikte yazmı
oldukları
 Alman
  
deolojisi
adlı eserin yayınlanmasına kadar geçerli bir betimlemedir. Marxbu eserinde Alman felsefe gelene
inden kendini tamamen soyutlamaya çalı
ır vebu arada uluslararası komuoyunda tanınmaya ba
lar. Ya
amının Paris döneminde(1843-1849) yine Alman felsefesiyle bir yüzle
me söz konusudur fakat buradapolitik felsefe ve sınıf teorisi ile ilgili görü
ler a
ır basmaktadır. Bu dönemin enönemli eseri
Komünist Manifesto
’dur. Londra’da ya
adı
ı dönemde (1849-1883)daha çok ekonomi a
ırlıklı eserler göze çarpar.
Politik 
 
Ekonomi Ele
 
tirisi
ile
 DasKapital
bu dönemin en önemli eserleridir.Bu makalenin amacı, Marx ve felsefesinin, özellikle kapitalizmin insanlarıgetirmi
oldu
u noktayı göz önüne alındı
ında
,
günümüzde daha bir anlamlı halegeldi
ini göstermeye çalı
maktır. Çünkü bugün kapitalizm ve onun temsilcileriolan küresel sermaye sahiplerinin uyguladıkları siyasi, politik ve kültürel
1
Lezsek Kolakowski:
 Die Hauptströmungen des Marxismus
, cilt I, (München, 1978), 15 vd.
 
 
Uluslararası Sosyal Ara
 
tırmalar DergisiThe Journal Of International Social ResearchVolume 1/3 Spring 2008 
 
Tarihsel Materyalizm Ba
  
lamında Marx’ı Yeniden Okumak 380
dayatmalar Marx dönemi kapitalistlerinden çok daha planlı, acımasız ve temelinsani de
erlerden yoksundurlar. Marx’ın dikkatleri çekti
i kapitalizmin zararlarıgünümüzde bütün çıplaklı
ıyla ya
anmaktadır. Bu tespitten hareketle biz bumakalede ilk önce Marx’ın eserlerini kronolojik sıraya göre ele alıp, tarihselmateryalizm’in geli
imini bu sıralamaya göre betimleyerek bu görü
lerin günümüzinsanına ve onun ekonomik, sosyal ve aynı zamanda siyasal çıkmazlarına nasıl birçözüm yolu sunabilece
ini göstermeye çalı
aca
ız. Bu amacı ba
arabilmek aynızamanda bu makalenin sunabilece
i entellektüel katkının sınırlarını belirleyecektir.
lk önce tarihsel materyalizmin ne oldu
u ana hatlarıyla verilip, Marx’ın diyalektikanlayı
ı ile Hegel’in diyalekti
i arasındaki temel ayrım bir kez daha gözler önüneserildikten sonra Marxizmin günümüz felsefesi için ne anlam ifade etti
i bir kaçörnekle açıklanmaya çalı
ılacaktır. Ku
kusuz çerçevesi sınırlı böyle bir makaledeMarx’ın günümüz felsefesini nasıl etkiledi
i konusunu bütün ayrıntılarıyla elealmak imkansızdır. Buradaki amaç, daha çok Marxizmin toplumsal anlamda hâlâalternatif bir model olup olamayaca
ı ve model olmak için de ne tür bir tavırgöstermesi gerekti
ini saptamaktır. Fakat burada de
inilmeden geçilemeyecek olanbir noktanın altını çizmekte fayda vardır. O da
udur: Marxizmin ileri sürdü
übütün görü
lerin hepsinin do
ru oldu
u ya da Marxizm’e getirilen ele
tirilerinyanlı
oldu
u dü
üncesi dogmatik bir dü
üncedir ve yazar Marxizmde ele
tirilmesigereken bir çok yönün oldu
unua inanmaktadır. Bu anlamda Marxizm’e gerekfelsefi, gerek sosyolojik
2
ve gerekse ekonomik anlamda ciddi ele
tirilergetirilmi
tir. Bunlar bilimsel bir gerçeklik olarak tespit edilmelidir. Fakatmakalenin amacı bilinen bu ele
tirileri tekrarlamaktan ziyade, her türlü eksikli
ineve bazı tek taraflı açıklamalarına ra
men cevabı aranan soru, Marxizmin günümüzortalama insanının içine dü
ü ekonomik, politik ve kültürel çıkmaza bir çözümönerisi getirip getiremedi
idir. Bu açıdan Marxizme (haklı olarak) getirilenele
tiriler makalenin konusu bakımından ikincil öneme sahiptir.Bu giri
ten sonra Marx’ın tarihsel materyalizm ve diyalektikle ilgiligörü
lerinin bir seriminin yapılmasının konunun anla
ılması açısından faydalıolacaktır.
2.
Marx ilk önceleri sol- Hegelciler’in etkisinde kalmı
fakat 1845 yılında sol-Hegelcileri sadece ele
tiri yapmakla ve prati
e dair bir
ey söylememekle
2
Bu anlamda özellikle Raymond Aron’un Marxizmin totaliter tutumuna ve onun ideoloji ve siyasal sistemlerdekiyansıma biçimlerine getirdi
i ele
tiriler oldukça önemlidir. Bu konu hakkında daha fazla bilgi için bkz. RaymondAron:
 La Lutte des Classes,
Gallimard, Paris 1964. Aron gibi Marxizmi ele
tiren di
er bir sosyolog H. Freyer’dir.H. Freyer endüstri toplumunun eski betimlemelerinin
u andaki güncel toplumsal ili
kileri anlamada yetersizkaldı
ını ve bunun için yeni kavramlara ihtiyacımız oldu
u görü
ünü dile getirir. Freyer, Marxsizmdeki tarihselilerleme kavramına sert ele
tiriler getirir. Endüstri toplumlarında ortalama bir insanın kendine yabancıla
masınınnormal bir durum oldu
unu ve bunun marazi bir durum olarak gösterilmemesi gerekti
ini ifade eder. Daha fazlabilgi için bkz. Hans Freyer:
Theorie des gegenwärtigen Zeitalters
. DVA, Stuttgart 1955.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->