Deze doctoraalscriptie en de bijgeplaatste afbeeldingen staan onder copyright enmogen niet worden gekopiëerd zonder schriftelijke toestemming van stichting Huis Bergh
2INLEIDINGOnderwerp van deze doctoraalscriptie is een Brugs Missaal, dat in 1475/76 in opdracht van hettoenmalige
Brugse Maria Magdalena-gilde
is vervaardigd. Het manuscript, bekend als hs. 16(cat. nr. 285), maakt sinds ca. 1927 deel uit van de collectie Huis Bergh in 's Heerenberg. De schit-terende kleurenpracht van zowel de illustraties als de decoratie is van doorslaggevende betekenisgeweest voor de keuze van dit afstudeer-onderwerp. Aanvankelijk was het de bedoeling het on-derwerp van deze scriptie te beperken tot de Maria Magdalena-voorstellingen op ff. 201v en 202r,wat echter een onvolledig overzicht zou opleveren van het Missaal. De wens is dan ook ontstaanom het hele manuscript kunsthistorisch in beeld te brengen, zodat van de oorspronkelijke opzetwerd afgezien. Het gevolg daarvan was, dat alle decoratieve en illustratieve aspecten van hetmanuscript zijn beschreven in deze scriptie, welke is opgebouwd uit drie hoofdstukken.
Hoofdstuk I
begint met algemene gegevens van het Missaal, waaronder codicologische aspectenen historische achtergronden van het Maria Magdalena-gilde gerekend worden. Vervolgens geefthet hoofdstuk een beschrijving en stilistische beschouwing van zowel de randdecoratie als de ini-tialen, welke laatste in een hierärchische volgorde besproken worden. Tenslotte wordt in dithoofdstuk nader ingegaan op de twee full-page miniaturen op ff. 169v en 201v en de Maria Magda-lena-voorstellingen in de compartimenten op ff. 201v en 202r. Ten einde een goed begrip te vor-men van de laatst genoemde miniaturen zal aan de beschrijving ervan een samenvatting van deMaria Magdalena-legende vooraf gaan. Om de vraag te kunnen beantwoorden of er sprake is vaneen stilistische eenheid ten aanzien van de illustraties, zijn om logische redenen de gehistorieerdeinitialen betrokken bij een onderlinge vergelijking van de hierboven genoemde voorstellingen.Ten einde de illustraties en decoratie van het Missaal aan een atelier of specifieke kunstenaar toete kunnen schrijven is
hoofdstuk II
geheel gewijd aan stilistische vergelijkingen, waarbij een aantalBrugse illuministen uit het 3de kwart van de l5de eeuw nader voor het voetlicht worden gehaald.Eén van hen, de miniaturist Willem Vrelant, vraagt een aparte bespreking vanwege de opmerkelijkestilistische overeenkomsten, die het Missaal toont met de boekproductie welke aan het atelier vandeze kunstenaar wordt toegeschreven. Ten aanzien van de stilistische vergelijkingen dient opge-merkt te worden, dat op één uitzondering na, het gebrek aan kleurenafdrukken van de miniaturenin de vakliteratuur als een gemis werd ervaren. Het koloriet als een belangrijk stijlkenmerk komtin dit hoofdstuk dan ook nauwelijks aan de orde.In
het derde en laatste hoofdstuk
, dat wordt ingeleid met enige cultureel-historische aspectenvan Maria Magdalena, staat de iconografie van de Maria Magdalena-voorstellingen en het beeld-thema van het "Heilig Aanschijn" op ff. 201v en 202r centraal. Tevens zal worden getracht eeniconologische verklaring te geven voor de voorstellingswijze van Maria Magdalena in de full-pageminiatuur en de aanwezigheid van de Veronica-doek met betrekking tot de Maria Magdalena-cyclusin de compartimenten.Tijdens het verzamelen van diverse gegevens in Vlaanderen omtrent het Maria Magdalena-gilde,heb ik bruikbare suggesties gekregen van de heren N. Geirnaert, stadsarchivaris van Brugge en A.Dewitte, historicus en hoofdredacteur van het tijdschrift "Biekorf, Westvlaams Archief voorGeschiedenis, Oudheidkunde en Folklore", alsmede de eerwaarde heer pater Dumons, docent aanhet Grootseminarie te Brugge, waarvoor mijn welgemeende dank. Voorts ben ik de heer G.Dogaer, hoofdconservator van de Koninklijk Bibliotheek te Brussel afd. "Oude Handschriften",erkentelijk voor zijn waardevolle adviezen die hij mij verstrekte op het gebied van de 15de eeuwseVlaamse boekilluminatie. Tenslotte komt een woord van dank toe aan de heer R.R.A. van Gruting,
Leave a Comment
IK BEGRIJP GEENSZINS DEZE MANIER VAN DOEN !!!! BETALEN IN HET ENGELS VOOR EIGEN VLAAMS PATRIMONIUM ???? Leg het me a.u.b eens uit in het Nederlands, daar het hier toch om Vlaamse materie gaat. johan.vanhauwaert@telenet.be