Michal Stanek-Inteligentne Systemy w Zarządzaniu Ruchem Drogowym

Wydział Informatyki i Zarządzania

kierunek studiów: Informatyka

specjalność: Inżynieria oprogramowania

Praca dyplomowa - magisterska

Inteligentne systemy w zarządzaniuruchem drogowym

Michał Stanek

słowa kluczowe:sterowanie ruchem drogowymprzewidywanie natężeń ruchu drogowegosymulacja ruchu drogowegooptymalizacja ruchu drogowegokrótkie streszczenie:W pracy omówiony jest kompleksowy system sterowania ruchem po- jazdów. Zaproponowany został model przewidywania zmian natężeniaruchu, opracowany został mechanizm symulacji ruchu w obrębie ośrod-ków miejskich oraz zaproponowany został algorytm sterowania ruchemw za pomocą optymalizacji planów sygnalizacji świetlnej.Promotor:............................................ ...................... .......................

imię i nazwisko ocena podpis

Wrocław 2006

Spis treści

Wstęp

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .1

Rozdział 1. Inżynieria ruchu drogowego

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .41.1. Ruch pojazdów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .41.1.1. Podstawowe równanie ruchu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .51.1.2. Prędkość pojazdów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .61.1.3. Natężenie ruchu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .71.1.4. Przepustowość . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .81.1.5. Ocena warunków ruchu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .91.2. Modelowanie ruchu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .91.3. Sieci transportowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .101.4. Sygnalizacja świetlna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .121.4.1. Sygnalizacja stałoczasowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .131.4.2. Sygnalizacja akomodacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .131.4.3. Kryteria stosowania sygnalizacji świetlnej . . . . . . . . . . . . . . . .141.4.4. Tworzenie programu sygnalizacji świetlnej . . . . . . . . . . . . . . . .151.5. Sterowanie ruchem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .161.6. Istniejące rozwiązania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .17

Rozdział 2. Predykcja parametrów ruchu

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .202.1. Charakterystyka ruchu drogowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .202.2. Predykcja szeregu czasowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .222.3. Zaproponowany model predykcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .262.4. Weryﬁkacja modelu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .282.4.1. Predykcja dla danych testowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .282.4.2. Predykcja dla danych rzeczywistych . . . . . . . . . . . . . . . . . . .352.4.3. Dodatkowe badania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .422.5. Dyskusja wyników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .44

Rozdział 3. Symulacja ruchu drogowego

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .453.1. Automaty komórkowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .453.2. Model Nagela-Schreckenberga . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .463.3. Zastosowane rozszerzenie modelu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .473.3.1. Kierowca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .473.3.2. Pojazd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .49

ii

3.3.3. Sieć transportowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .503.3.4. Droga . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .513.3.5. Skrzyżowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .523.3.6. Generatory oraz detektory ruchu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .543.3.7. Reguły ruchu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .553.3.8. Dyskusja modelu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .58

Rozdział 4. Optymalizacja pojedynczych skrzyżowań

. . . . . . . . . . . . . .614.1. Proces ewolucji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .614.2. Budowa chromosomu oraz operatory . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .624.3. Funkcja celu i metoda selekcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .644.4. Uzyskane wyniki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .654.5. Dyskusja wyników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .674.6. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .70

Rozdział 5. Optymalizacja sieci skrzyżowań

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .715.1. Cel optymalizacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .715.2. Struktura chromosomu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .725.3. Operatory oraz metoda selekcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .735.4. Funkcja celu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .755.5. Sieć transportowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .765.6. Proces ewolucji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .765.7. Dyskusja wyników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .79

Podsumowanie

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .84

Dodatek A. Predykcja danych natężenia ruchu pojazdów ciężarowych

. . .86

Spis rysunków

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .89

Bibliograﬁa

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .92

iii