Ermi\u015fler Bayram\u0131 mantarlar\u013133
Th\u00e9obald ya da kusursuz cinayet5 1
Havai fi\u015fekler ya da anma t\u00f6reni63
Blandine ya da baban\u0131n ziyareti81

Lucie ya da g\u00f6lgesiz kad\u0131n9 5
Ayakta yazmak118
Hayalet otomobil1 21
Tehlikeli merhamet124
Y\u0131ld\u0131zlar\u0131n dilencisi126

Pierrot ya da gecenin gizemleri1 71
Ekme\u011fin efsanesi184
M\u00fczi\u011fin ve dans\u0131n efsanesi188
Parf\u00fcmlerin efsanesi191
Resmin efsanesi196

ERKEK. Yves Oudalle. Ad\u0131m bu. 21 Mart 1930'da Yport'da do\u011fmu\u015fum. Bal\u0131k\u00e7\u0131 bir baba ile \u00e7ocuk do\u011furmaktan ba\u015fka i\u015fi olmayan bir anneden. Babam k\u0131y\u0131 bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 yap\u0131yordu; kay\u0131\u011f\u0131 pek\u00e2l\u00e2 tek ba\u015f\u0131na idare edebilecekken, neden bilmem bir arkada\u015f\u0131yla birlikte sefere \u00e7\u0131kmay\u0131 ye\u011flemi\u015fti. Ve ta ki a\u011fabeyim ona yard\u0131mc\u0131 olacak ya\u015fa gelinceye kadar bu b\u00f6yle s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. \u0130\u015fte hayat\u0131m\u0131 mahveden de, bu a\u011fabeyin varl\u0131\u011f\u0131 oldu. Kendisini k\u0131skan\u0131yordum ve ondan daha \u00fcst\u00fcn olmak arzusuyla yan\u0131p tutu\u015fuyordum. Oysa \u00e7\u00f6z\u00fcm g\u00f6zlerimin \u00f6n\u00fcndeydi: F\u00e9camp'ta, hani \u015fu her \u00e7ar\u015famba pazar\u0131na gitti\u011fimiz morina liman\u0131nda. A\u011fabeyim uskumru, ringa bal\u0131\u011f\u0131, tarak avl\u0131yordu. Ben morina avlayacakt\u0131m. O, yedi metrelik bir tekneyle sabah gidip ak\u015fam geliyordu. Oysa ben, hani can\u0131m b\u00fcy\u00fck sefere \u00e7\u0131kma- dan \u00f6nce, k\u0131\u015f aylar\u0131nda k\u0131za\u011fa \u00e7ekilip onar\u0131l\u0131rken seyrine doyama-d\u0131\u011f\u0131m \u015fu yetmi\u015f metre boyunda on metre eninde b\u00fcy\u00fck bal\u0131k\u00e7\u0131 gemileri var ya, onlardan birine binip, d\u00f6rt ay boyunca a\u00e7\u0131k denizlerde dola\u015facakt\u0131m. A\u011fabeyim ufak i\u015flerle u\u011fra\u015f\u0131yordu, ben b\u00fcy\u00fck oynayacakt\u0131m. Elli ki\u015filik gemi m\u00fcrettebat\u0131yla birlikte d\u00fcnyan\u0131n en so\u011fuk denizlerine, Newfoundland ve Arktika bankizlerine gidecek- tim. Akl\u0131m fikrim okulu b\u0131rak\u0131p bir an evvel denize a\u00e7\u0131lmaktayd\u0131. Ger\u00e7i yasalar on be\u015f ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fcklerin mu\u00e7o al\u0131nmas\u0131n\u0131 engelliyordu ama, bir akraban\u0131n kefil olmas\u0131 durumunda daha k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta da denize a\u00e7\u0131labilece\u011fimi biliyordum. Kaptanl\u0131k yapan uzak bir akraba sayesinde daha on \u00fc\u00e7 ya\u015f\u0131nda ilk s\u00f6zle\u015fmemi imzalad\u0131m.

Fabrikalarda, k\u00f6m\u00fcr ocaklar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan, Beauce ovalar\u0131nda koyun g\u00fcden \u00e7ocuklar\u0131n ya\u015famlar\u0131 konusunda bir bilgim yok. Ama \u015funu \u00e7ok iyi biliyorum: B\u00fcy\u00fck bal\u0131k\u00e7\u0131 teknesinde \u00e7al\u0131\u015fan bir mu\u00e7o-nun hayat\u0131 cehennemden farks\u0131zd\u0131r. S\u00f6zgelimi o d\u00f6nemin Larous-se'undaki "g\u00fcnah ke\u00e7isi" maddesinde, "Mu\u00e7o m\u00fcrettebat\u0131n g\u00fcnah ke\u00e7isiydi" gibi bir \u00f6rne\u011fe rastlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc. Evet Mu\u00e7o ad\u0131 verilen bu \u00e7ocu\u011fu s\u00f6m\u00fcrmek, \u00f6fkesini kusmak, d\u00f6vmek, can\u0131 istedi\u011finde alt\u0131na yat\u0131r\u0131p d\u00fczmek i\u00e7in iki gerek\u00e7e vard\u0131 adamlar\u0131n ellerinde: "Hepimiz ayn\u0131

yollardan ge\u00e7tik. Yeri geldi\u011finde o da ayn\u0131 \u015feyi yapacak" ve "\u0130\u015fin gere\u011fi bu." \u0130\u015f dedikleri morinay\u0131 "bo\u015faltmak", yani kan\u0131n\u0131 ak\u0131t\u0131p gerdelde y\u0131kamak ve sintineye atmakt\u0131. Bu da av g\u00fcnlerinde on alt\u0131 ile yirmi saat boyunca elinizin s\u00fcrekli deniz suyunda kalmas\u0131 demektir. Ve eller el olmaktan \u00e7\u0131kard\u0131! Tuzlu sudan mosmor, \u00e7atlak \u00e7atlak, pul pul olmu\u015f, yara bereden ge\u00e7ilmeyen o zavall\u0131 uzuvlar\u0131n halini d\u00fc\u015f\u00fcnebiliyor musunuz? Bu korkun\u00e7 \u00e7\u0131rakl\u0131k d\u00f6neminin izlerini h\u00e2l\u00e2 ta\u015f\u0131yorum.

Ama tek sorun \u00e7al\u0131\u015fma olsa ke\u015fke! \u00c7\u00fcnk\u00fc gemi hiyerar\u015fisinde en alt kesime yerle\u015fmi\u015f olan "\u00e7ak\u0131ldakl\u0131", \u00e7o\u011fu zaman yorgunluktan, sinirden ve alkolden bitkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f m\u00fcrettebat\u0131n hizmetine bakmak zorundad\u0131r. Normal olarak elinde \u00e7orba k\u00e2sesi, kahve dolu kab\u0131 ve karavana, o g\u00fcverte senin bu g\u00fcverte benim ko\u015fu\u015fturup a\u015f\u00e7\u0131ya yard\u0131m eder ya da a\u011fz\u0131n\u0131 dolduran ve solukalamaz hale geti- ren yirmi yanar sigaray\u0131 s\u0131ras\u0131yla sahiplerine da\u011f\u0131t\u0131r. Ve k\u0131sa s\u00fcreli uykusunun, ot \u015filtesinde yatarken gece tayfas\u0131na hizmet etmesi i\u00e7in

kafas\u0131na yedi\u011fi takunya darbeleriyle b\u00f6l\u00fcnmesi ender g\u00f6r\u00fclen \u015feylerden de\u011fildir. \u00dcstelik hangi y\u00fczle dert yanacakt\u0131m ki? Bu noktaya gelmek i\u00e7in ne kadar \u00e7\u0131rp\u0131nd\u0131\u011f\u0131m\u0131 unutmu\u015f muydum? "Kendin istedin it o\u011flu it!" Ve bunlar yetmezmi\u015f gibi bir de, bir ekonomik ve toplumsal sistemin kurban\u0131 olduklar\u0131n\u0131, hi\u00e7bir siyasal y\u00f6nlendirmeye gerek kalmadan genel hatlar\u0131yla kendiliklerinden bilen m\u00fc- rettebat\u0131n tuhaf ve s\u0131n\u0131rs\u0131z g\u00fcc\u00fcn\u00fc olu\u015fturan kendi aralar\u0131ndaki dayan\u0131\u015fma s\u00f6z konusuydu. T\u00fcm s\u00f6m\u00fcr\u00fclen s\u0131n\u0131flarda durum ayn\u0131d\u0131r. Sefalet ve ac\u0131lar bu insanlar\u0131 birbirine d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr, ama hepsi bu sefaletin ve bu ac\u0131lar\u0131n su\u00e7unun d\u00fczene ve d\u00fczenin sahiplerine y\u00fcklenmesi gerekti\u011fini bilirler. Newfounland sular\u0131nda avlanan bal\u0131k\u00e7\u0131 teknesi s\u00f6z konusu oldu\u011funda da sahibi armat\u00f6rd\u00fcr. Armat\u00f6r! Bu gemilerin s\u0131radan bal\u0131k\u00e7\u0131s\u0131 asla g\u00f6rmez onu, bir t\u00fcr mitolojik bir s\u00fcl\u00fck, g\u00f6r\u00fcnmez bir canavard\u0131r adeta. Sefer d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc yaln\u0131zca kaptan \u00e7\u0131kar kar\u015f\u0131s\u0131na. Gemide meydana gelen bir a\u011f\u0131r yaralanma, hatta \u00f6l\u00fcm olay\u0131n\u0131n, onu verimsiz ge\u00e7en bir sefer kadar etkilemeyece\u011fini pe\u015finen kabullenerek, rakamlar ve insanlarla ilgili ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 harmanlayarak s\u00f6zl\u00fc bir rapor verir. T\u00fcm m\u00fcrettebat\u0131n ve kaptan\u0131n s\u00f6zle\u015fmelerinin yenilenmesi, i\u015fte bu g\u00f6r\u00fc\u015fmeye ba\u011fl\u0131d\u0131r.

Kendim kaptan olmadan \u00f6nce armat\u00f6r\u00fcmle kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131m. Ama iki \u00e7ocu\u011fu, sekiz g\u00fcnd\u00fcr bo\u015fu bo\u015funa Gr\u00f6nland'\u0131n sarp k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131 dola\u015fan, a\u011flarla donanm\u0131\u015f arka rampal\u0131 a\u00e7\u0131k deniz bal\u0131k\u00e7\u0131 gemisi Frehel'de boy g\u00f6sterdi\u011finde, on alt\u0131 ya\u015f\u0131ndayd\u0131m. Gemide hava \u00e7ok gergindi ve armat\u00f6r\u00fcn \u00e7ocuklar\u0131 olan on sekiz ya\u015f\u0131ndaki o\u011flanla on ya\u015f\u0131ndaki k\u0131z tam da gelecek vakti bulmu\u015flard\u0131. Yine de kaptan, bir \u015falupan\u0131n l\u00fcks bir yattan getirdi\u011fi bu \u00e7ocuklar\u0131n etraf\u0131nda pervane olmu\u015f, onlara bu b\u00fcy\u00fck mesle\u011fi \u00f6\u011fretmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. \u0130\u015ften ba\u015f\u0131m\u0131 alamad\u0131\u011f\u0131mdan gemide ge\u00e7irdikleri k\u0131rk sekiz saat boyunca vakit bulup onlar\u0131 g\u00f6remedim, ama istemeden hayat tecr\u00fcbelerine \u00e7e\u015fni katan bir olaya neden oldum. \u0130kinci kaptan, yan\u0131nda iki konu\u011fumuzla \u00e7\u0131kageldi\u011finde arka g\u00fcverteyi f\u0131r\u00e7alamaktayd\u0131m. \u0130kinci kaptan t\u00fcm havas\u0131n\u0131 son derece bak\u0131ml\u0131 siyah sakal\u0131na ve a\u011fz\u0131ndan eksik etmedi\u011fi iyi cins purolara bor\u00e7lu, zebella yap\u0131l\u0131 gerze-\u011fin tekiydi. Tepemde dikildi ve parma\u011f\u0131yla s\u00f6nm\u00fc\u015f sigaras\u0131n\u0131 i\u015faret etti. S\u00fcp\u00fcrgeyi nereye koyaca\u011f\u0131m\u0131 bilemeden elim aya\u011f\u0131m bir-

birine dola\u015farak, mu\u00e7oluk g\u00f6revlerinden birinin simgesi olan kocaman, kahverengi gazl\u0131 \u00e7akma\u011f\u0131 cebimden \u00e7\u0131kar\u0131p tam ikinci kaptan\u0131n purosuna do\u011fru uzatt\u0131\u011f\u0131m s\u0131rada, ani bir dalgayla dengem bozuldu, \u00f6ne do\u011fru kayk\u0131l\u0131verdim. Alev birden adam\u0131n o g\u00fczelim parlak ve \u0131\u015f\u0131lt\u0131l\u0131 sakal\u0131na dal\u0131p \u00e7\u0131t\u0131rdatmaya ba\u015flamas\u0131n m\u0131! \u00c7\u0131\u011fl\u0131k atarak geriye s\u0131\u00e7rad\u0131. Oralarda, \u00fczerinde kocaman bir morina bulunan bir ringa f\u0131\u00e7\u0131s\u0131 vard\u0131. O bal\u0131\u011f\u0131 kuyru\u011fundan kapmas\u0131yla var g\u00fcc\u00fcyle surat\u0131ma indirmesi bir oldu. Asl\u0131nda bal\u0131k\u00e7\u0131 gemilerinde bu i\u015f "bankiz kam\u00e7\u0131s\u0131" denilen ya\u011fl\u0131 ve \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 bulunan bir