Más De Este Usuario
egubakoitzekoa510
2012-05-25
Gobernu programa
Gipuzkoako Foru Aldundiaren gobernu programa
Astelehenekoa 365 (2012-05-21)
2012-05-21
egubakoitzekoa509
2012-05-18
zeramika•bainuak•eraikuntzarakomateriala
ERAKUSKETAIgnacio Zuloaga 4 • Arrasate943 79 07 20BILTEGIA/BULEGOAKMeatzerreka 6 •Arrasate943 79 14 28 • Faxa: 943 79 40 43
AURKIBIDEA
Debagoiena
>04-08
Elkarrizketa
>09
Iritzia
>10
Gutunak
>11
Herriak
>13-31
Kirola
>32-33
Kultura
>37
Sailkatuak
>38
Eskelak
>39
Denbora-pasa
>40
Gazteak
>42
Komunikazioa
>43
Telebista-Irratia
>44
Non-zer
>46-47
ARTaso elkarteasortu dute, arteasustatzeko
>35-36
Itziar Lamarain
>09
2008ko uztailaren 18a > Egubakoitza > VIII. urtea >341. zenbakia > Doan banatzekoa
www.goiena.net
OÑATITanatorio zerbitzua du Oñatikoraingo astetik aurrera
>06
ARETXABALETAArkupe kultura etxea kudeatzekolehiaketa deitu dute berriz
>24
AGINTALDIAREN 1. URTEAOñatiko alkate Lurdes Idoiagakurtearen balorazioa egin du
>26
G2aAHTren lanakhasi direlasalatuko dutegaur iluntzean
LANAK
Obren hasieraeta erakundeen jarrerasalatu guradute Arrasatekoplazan egingo denelkarretaratzearekin
PRENTSAURREKOA
Eguazteneanegindakoagerraldian,Debagoienekohamarnaka lagunbildu ziren
>04
JENDARTEA
>AHT-REN AURKAKO MUGIMENDUA
Eskoriatzakozirkulazioadesbideratuegingo dute
Gaur, 22:00etatik 06:00etaraarte, GI-627 errepideko zirku-lazioa desbideratu egingo duteEskoriatza parean; hain zuzenere, 29. kilometro puntuan.Tarte horretan ibilgailu ari-nak Eskoriatzako hirigunetikdesbideratuko dituzte, eta ibil-gailu astunak GI-632 errepide-tik, Kanpazartik. Aurrefabri-katutako 17 metro eta 70 tona-ko habea jarriko dute, SanBernabeko oinezkoendakopasabideko hirugarren baoaosatzeko.
>05
OBRAK
>ERREPIDEAK
Udalak gertuditu kanpokoigerilekukoplanoak
Bergarako Udalak badauzkakanpoko igerilekuko behin-behineko planoak –barrukoorrietan ikus daitezkeenak–,irailean jasoko du exekuzioproiektua eta lehiaketa publi-kora aterako ditu lanak.Asmoa da obrak urrian has-tea. Horrenbestez, oraingouda izan daiteke Bergarakkanpoko igerilekurik gabeematen duen azkena. Gauregun belardia dagoen eremugehiena hartuko du kanpokoigerilekuak.
>13, 20
BERGARA
>ZERBITZUAK
"Lanean dabilArrasatekoUdala, nahizeta sozialistakbatzordeetaraezetorri"
"Kontxan lehiatzeko, Gipuzkoakotxapeldun izan behar dugu"
Doyaguek Gipuzkoako Arraun Txapelketa jokatuko du hilaren 23an
>18
EGUZKIÑE
IRABAZLE
Amaia Doyaguek Gipuzkoarekin Expoko Bandera irabazi berri du.
KIROLA
>ELKARRIZKETA AMAIA DOYAGUE ARRAUNLARI MONDRAGOETARRARI
Sevillako katedraleko plano zaharrenaOñatikokomentu baten aurkitu dute
Oñatiko Bidaurretako mojenkomentuan aurkitu dute Sevilla-ko katedraleko planorik zaharre-na; eskalara egindako lehena.Arkitekto baten gaineko iker-ketaren harira iritsi dira planohorren berri izatera eta komen-tuak beste urte –500 bat– dituenplanoa artxiboan gordea izan dutemojek urte hauetan guztietan.Uste guztien arabera, komen-tuaren fundatzaile Lopez de Laza-rragak, garai hartan Errege-Erre-gina Katolikoen konfiantzakogizona zenak, ekarri zuen planoaBidaurretara. Sevillako katedra-lekoek konpromisoa hartu dutezaharberritzeko, erakusketa bate-an ipintzeko eta berriz Oñatirabueltatzeko.
>02-03
ONDAREA
>AURKIKUNTZA
ASTEKO GAIA
02
GOIENKARIA
2008ko uztailaren 18a
boa ona delako, ondo gordea etakatalogatua, gainera. Ez duguuzten dokumenturik ateratzen,baina gero eta gehiago dira orde-nagailuarekin eta kamerekinetortzen direnak".
AURKIKUNTZAREN BERRI
Ikerketaren ostean, Sevillatik jaso zuten Bidaurretan egindakoaurkikuntzaren berri. "Handikgutxira Sevillako katedralekodeanak idatzi zigun, esanaz, datuhistoriko bat eman behar zigute-la: ikertzaileek emandako argaz-kietan ikusten zela inoiz aurki-tu den Sevillako katedraleko pla-norik antzinakoena dela. BegoñaAlonsok ere deitu zigun gauzabera esanez", azaldu digu Arace-li Azurtzak.Artxiboko arduradunak kon-tatu digu planoaren atzeko par-tean idatzita dagoela
Traza de laiglesia de la Santisima Trinidad
."Artxiboa ordenatzerakoan ibiliizan dugu esku artean plano hori.Izan ere, gordeta daukagu gureetxeko planoak gordeta dauzka-gun bezalaxe. Idatzi horrek zalan-tzak eragin zizkigun, ez zetorre-lako bat gure elizaren trazarekin.Seguru aski eredu moduan har-tu zuten, baina fundatzailea fran-tziskotarra eta arrunta izanik,seguru aski gauza arruntagoaegitea erabaki zuen hemen.Mojok zintzo gorde dugu 600 urte-an barrena eta ez dugu sekula ate-ra, ez genuelako inolako antze-kotasunik ikusten gure etxee-kin; hortaz, ez geniongarrantzirik ematen beste, planoeta irudi batzuekin egin dugunmoduan. Gorde baino ez duguegin", azaldu digu artxibozainak.
LOPEZ DE LAZARRAGAK EKARRIA
Planoa Oñatira nola iritsi zenziurtasunez inork ez daki, bainaustea da Bidaurretako komentua-ren fundatzaile Lopez de Lazarra-gak ekarria izan zela.
IRATI AGIRREAZALDEGI
>OÑATI
Sevillakoa da munduko katedralgotikorik handiena. Katedralhorrek badu loturarik gure iba-rrarekin; izan ere, katedrala egi-teko erabili zuten oinarrizko pla-norik zaharrena gurean, Oñati-ko Bidaurretako komentuan,aurkitu dute.Kantabriako eta Sevillako biikertzaile izan ziren Bidaurre-tako monasterioan eta baimenaeskatu zieten mojei artxiboanzeuzkaten planoak ikusteko. Ber-tan aurkitu zuten 46x55 cm-koplanoa. Dirudienez, orain arteEspainian ez da sekula aurkitueskalara egindako plano zaha-rragorik."Begoña Alonso Kantabria-ko unibertsitateko ikertzaileakdeitu zigun baimena eskatuz eli-zako argazkiak ateratzeko. Itxu-raz, ikerketa egiten zebilen Rues-ga izeneko arkitekto baten gai-nean. Bazuen zantzuren batarkitekto hori gure elizan egonaizan zitekeela. Bestalde, Bidau-rretaren gainean liburu bat ida-tzia duen Maria Jose Lanzagor-tak bazuen harremanik Begoña
Orain arte sekulaaurkitu den eskalaraegindako planorikzaharrena, Sevillakokatedralarena,Oñatin aurkitu duteikertzaileekBidaurretakokomentukoartxibora jende askok jotzen duinformazio bilatesiak gertatzeko;artxibo ona izateazgain, katalogatutaeta egoeraoneandituzte dokumentuak
ARTEA
>ARKITEKTURA
Arantxa Gastesi, Sevillako katedraleko lehen planoa
Bidaurretan aurkitudute Sevillakokatedralarenplanorik zaharrena
Alonsorekin eta Lanzagortak dei-tu zigun galdetuaz ea planoakikusteko aukerarik bazegoen.Esan genion berak libururakoerabili zituenean bezalaxegeneuzkala. Hortaz, etorri zenberriz Begoña Alonso Sevillakokatedraleko ordezkari AlfonsoJimenez Martinekin. Biak egonziren planoak ikusten eta argaz-kiak ateratzen eta Begoña Alon-so asko poztu zen ikusita plano-etako batean Ruesgaren izenazegoela; hain zuzen ere, bera iker-tzen ziharduena".Horrela azaldu dizkigu aur-kikuntzaren aurretik emandakopausoak Bidaurretako artxibokoarduradun Araceli Azurtzak.Arantxa Gastesirekin baterazaintzen du artxiboa hark. "NiLetretan lizentziaduna naiz etakomentuan sartu orduko ipinininduten artxiboko arduradun,eta Arantxa Gastesik nirekin jar-duten du, ni adinean aurreranoalako: 88 urte ditut. Orain artenik igo eta jaisten nituen artxi-batutako dokumentuak. Izan ere,tesietarako informazio bila etor-tzen da gurera jendea, gure artxi-Historian aditua den JerardoElortza oñatiarrak ere hala izanzela uste du: "Lazarraga urtehaietan Errege-Erregina Katoli-koen konfiantzako gizona izanzen. Isabelen testamentu-betea-razlea izan ostean idazkari ereizan zela uste dut; eta beste kar-gu batzuk ere izan zituen gorte-an. Garai hartan noblea zela esanduenik ere bada, baina orduanLazarragatarrak ez ziren noble-ak, kapareak beharbada, jendeinportantea bai, dudarik gabe,baina nobleak ez. Familia hori ezda noblea izan oraintsu arte.Horiek dira Sotomayorreko duke-ak, oraingo Martinez de Irujofamiliakoak. Horietako batezkondu zen Albako dukesarekin,abizena hartu zuen eta Martinezde Irujok ekarri zuen tituluaorain dela ehun urte. Familiagarrantzitsua izan da Oñatin.Orain Etxe Haundi jatetxea dago-en baserrikoak dira berez, bainaplaza ondoko dorretxera joanziren XV. mendean bizi izatera,beste etxea mantendu zutenarren. Hortaz, beti izan da fami-lia aberatsa, izen handikoa etagarrantzitsua herrian orain delagutxira arte eta titulua izan zutenXIX. mendean. Lazarragatarrenizena oso ezaguna da Oñatin",azaldu digu Jerardo Elortzak.
PLANOA
Ruesga arkitektoarengainean hasitako ikerketa batenharira aurkitu dute Bidaurretakomentuko artxiboan Sevillakokatedraleko lehen planoa
FUNDATZAILEA
Uste guztienarabera, komentuarenfundatzaile izan zen Lopez deLazarragaren eskutik iritsi zendokumentua Oñatira
BERRITU
Dokumentua tolestutaegon denez, hondatuta dago etaSevillan zaharberritzekokonpromisoa hartu dutekatedralekoek
Bidaurretako komentuak arte aldetik duen pisua esanguratsua da, etahala esan digu Jerardo Elortzak: "Bi erretaula dauzka, oso dotoreak: batplatereskoa eta bestea barrokoa".Orain dela 20 urte pasa sartu zen Elortza komentuan Oñatiko historiaeta arte bilduma egiteko. "Barrutik ez da horren dotorea, baina baiinteresgarria, eta jatorrizko egitura oso ondo gorde du: klaustroa; mojengelak eta pasabide luzea; jangela XVI. mendeko azulejoak dituena...Orain, Bidaurretara joanez gero ikus daitezke bakarrik komentukosarrera eta eliza". Haren esanetan, "Flandestik ekarritako Ama Birjina etasantuen irudi txiki batzuk ere badaude, eta baita koadroak ere".Laster beteko dira 500 urte komentua eraikitzen hasi zirela etaElortzak esan digu interesgarria litzatekeela "erakusketaren bat egitea etaurtean behin edo birritan zabaltzea Bidaurretako komentua jendeak berebalioaren berri izateko, euren bizimoduan trabarik egin barik, noski".
Bidaurretako komentua dotorea bezainarrunta izanik,artearen altxorren gordailu da
ARTEA
ASTEKO GAIA
03
GOIENKARIA
2008ko uztailaren 18a
esku artean duela. Hura da, Araceli Azurtzarekin batera, Bidaurretako komentuko artxiboaren arduraduna.
LEIRE KORTABARRIA
"Lopez de Lazarragakeskatu zion Oñatikokondeari parrokiankapera egiteko, etabaimenik eman ezziolako Bidaurretakokomentua eraikitzeaagindu zuen""Sevillatik eskatudigute urrian egingoduten erakusketabaterako ea utzikodiegun planoa; etagero,orain artebezala Oñatin gordedezagun, itzuliegingo digute"
Lazarragak XVI. mendeanagindu zuen Bidaurretakokomentua eraikitzea, ez zelakoOñatiko kondearekin konpondu.Jerardo Elortzak kontatutakoa-ren arabera, " Lopez de Lazarra-gak eskatu zion kondeari parro-kian kapera bat egiteko, bertanlurperatzeko, eta ez zion baime-nik eman. Diotenez, kondea nahi-ko burugogorra zen. Hortaz, Laza-rragak agindu zuen bere eliza egi-tea. Oñati ez zen Gipuzkoa garaihartan, baina diotenez eremuhonetako lehenengo mojenkomentua izan zen".Testuinguru horretan, ez dahain harritzekoa planoa Oñatin,Bidaurretan, agertzea. Komentuaeraikitzen hasi ziren 1510ean etahamar urte inguru iraun zutenlanek. "Seguru aski bere paperakeman zituen komenturako etapaperen artean baita plano horiere", dio Elortzak.Artxiboko arduradunak erebat datoz horrekin eta historia-ren ikuspegitik azaldu diguteprozesua: "Lurrikara baten ondo-rioz, katedraleko zinborioa zar-tatu zen. Horren harira, Lazarra-gak batzorde bat izendatu zuenRuesga eta Malpaso arkitektoe-kin konponketak nola egin era-bakitzeko. Aldi berean, gurekomentua egitekotan zen. Hortaz,uste da Larrañagak arkitektohoriek ekarri zituela OñatiraBidaurretako elizarako ideiakemateko eta orduan ekarri zuelaSevillako plano originala. Horre-lako gauzek pisua eta garrantziairabazten dute denboraren joane-an; izan ere, egiten dihardutene-an, ia oharkabean pasatzen diraeta galduz gero beste bat egitenda. Guk uste dugu planoa gurerairitsi zela eliza egiten hasi zire-nean. Sevillako batzarra 1499anegin zuten eta gurera geroagoetorri ziren fundatzailea eta arki-tektoak, eta eraikuntza lanakgure elizan 1509an hasi ziren;aurki beteko dira bost mendelehen harria ipini zutela".
ESKALAN LEHENA
Aurkitu duten plano hori omenda lehenengoa eskalara eginda-koa, eta sekulako balioa duena.Izan ere, adituen esanetan, garaihartan ez zegoen ohiturarik pla-noak eskalara egiteko. Harginekorduan ez zekiten marrazten etaeraikinen trazatuak tamainaerrealean egiten zituzten maki-len eta harrien laguntzaz. Hortaz,espero dute plano honek katedra-laren eta garaiko arkitektura-ren gaineko klabeak emangodituela, orduan hasi zirelakometodo horiek erabiltzen.
ZAHARBERRITZEA
Aurkikuntzaren berriak sonaizan du inguruan eta mojek esandigutenez, planoa zaharberritze-ko konpromisoa hartu dute Sevi-llan. "Planoa paperean egina daeta tolestuta egonik hainbesteurtean, hondatuz edo ahulduz joan da. Gainera, eskatu diguteurrian egingo duten erakusketabaterako ea utziko diegun planoa.Erantzun diegu gu ere poztu gai-tuela aurkikuntzak eta utzi egin-go diegula. Gainera, segurtasunosoz zainduko dutela ziurtatudigute eta ondoren guk jarraitu-ko dugu Oñatin, Bidaurretakokomentuan gordetzen orain arte-an bezala. Zaharberritze kontuaez dakigu nola egingo dugun.Izan ere, hemen gertuan koadro-ekin lan egiten dutenak ezagutzenditugu, inoiz zaharberritu dituz-telako gure koadroak, baina pape-rarekin lan egiten duen inorenberri ez daukagu oraingoz. Hor-taz, beharbada Sevillan egingodute lana, ez genukeelako nahiguk ezer gaizki egin eta arduragure esku uzterik. Gure komen-tuko planoa, esaterako, garai ber-tsukoa da eta gordea dugu, bai-na zatiak falta zaizkio, nola halaitsatsita dago… Baina kontuanhartu behar da Sevillakoa txikia-goa dela eta hobeto mantendutadagoela. Hala ere, hainbeste urte-ren ostean, berritzeko beharrabadu. Orain zain gaude ea nolaipini euren eskutan planoa", azal-du digu Bidaurretako moja Ara-celi Azurtzak.Klausurakoa da Bidaurreta-ko komentua eta dokumentugarrantzitsu hori ere halaxe egonda urtean, klausuran, ezkutuangordeta. Araceli Azurtzaren esa-netan, "gure bizitza moduan gor-dean mantendu dugun zerbaitizan da. Parekatzeko modukoakdira gure bizimodua eta planoa-rena, biak isilean, gordeta egondirelako. Gainera, komentuakplanoak beste urte dauzka".
Plano batek lotu ditu Sevilla eta Oñati, baina urtetan izan da besteloturarik elkarren artean. Jose Antonio Azpiazuk Oñatiko historialariakmerkataritzan izandako garrantzia azpimarratu du: "XVI. eta XVII.mendeetan, Amerikarekiko merkataritzaren monopolioa zuen. 1540aneuskal komunitateak Errukizko Amaren kongregazioa sortu zuen etagipuzkoarrek eta bizkaitarrek euren interesak defendatu zituztenerakunde horren bidez. Oñatiarrak ere baziren elkarte horretako kide; ez,ordea, nafarrak eta arabarrak. Gipuzkoako eta Bizkaiko pertsonaiekin,elkarren txandan, zerrenda osatu zuten eta tartean ziren Julian deVerganzo eta Celedon de Asurdui oñatiarrak ere". Azpiazuk azaldu diguOñati erakunde horretan sartzeko hainbat arrazoi bitxi daudela: "Oñatihiribildu noblea eta ondradua da, non jende eskuzabal eta balio handikopertsonak dauden eta Sevillara euren tratu eta merkataritza jardueranprestuak diren herritarrak bidali dituen. Gainera, lotura, anaitasun etalaguntasun harremanak izan ditu Gipuzkoa eta Bizkaiarekin". Horrela,Oñati barrualdeko euskaldunendako erreferentzia bilakatu zen itsasokomerkataritzari eta zehazki Sevillarekiko harremanari dagokionez.
Oñatik eta Sevillak merkataritza harremanakizan zituzten XVI. eta XVII. mendeetan
SEVILLA ETA OÑATI
of 00
Goienkaria341
2008ko uztailaren 18a
888 Reads
Info and Rating
| Category: | |
| Rating: | |
| Upload Date: | 04/01/2009 |
| Copyright: | Attribution Non-commercial |
| Tags: |
Leave a Comment