• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
T.C.YARGITAYCUMHURİYET BAŞSAVCILIĞISP. Hz.2008/01 14/03/2008İ D D İ A N A M EANAYASA MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINADAVACI…………………..:
Kamu adınaYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
DAVALI…………………..
 
:
Adalet ve Kalkınma PartisiSöğütözü Caddesi, No:6 Çankaya/ANKARA
DAVANIN KONUSU ….. :
Adalet ve Kalkınma Partisinin laiklik ilkesine aykırıeylemlerin odağı haline geldiği anlaşıldığındanAnayasanın 68/4, 69/6, Siyasi Partiler Kanunun 101/1-bve 103/2’ nci maddeleri uyarınca TEMELLİKAPATILMASINA KARAR VERİLMESİ İSTEMİ
KANITLAR …………..….. :
Davalı Partinin Genel Başkanı, kurucuları, milletvekilleri,yerel örgüt temsilcileri, partili belediye başkanları veüyelerinin Anayasanın laiklik ilkesine aykırı eylem vebeyanları.
DAVA TARİHİ …………. :
14/03/2008
A- GİRİŞ
Toplumların yerleşik bir yaşama geçmeleri giderek örgütlenmelerini gerektirmiş;örgütlü toplumlarda ise yönetime katılma istekleri, ortak paydalar çerçevesinde bir arayagelen siyasal yapılanmaları doğurmuştur Ortak düşünce sahibi bireylerden oluşan yapılanmaların yönetimde yer alma vesiyasi iradeyi kullanma istekleri, bu amaca ulaşabilmek için siyasi parti denilenörgütlenmeleri ortaya çıkarmıştır. Hatta giderek düşüncelerin farklılaşması karşısında,çoğulculuk içerisinde bu parçalar, farklı siyasi partilerin oluşmasını sağlamıştır. Demokratiksiyasi hayatın vazgeçilmez ögeleri olmalarına karşılık modern siyasi partiler toplumsalyaşamdaki yerlerini 19 ncu Yüzyılda almışlardır. Tarihsel evrimleri sonucundagünümüzdeki siyasal partiler belirli siyasal düşünce ve amaçlar çerçevesinde birleşenyurttaşların, özgürce kurdukları ve özgürce katılıp ayrılabildikleri kuruluşlardır.1
 
Kamuoyunun oluşmasında diğer kurumlardan daha güçlü etkisi bulunan siyasal partiler,yurttaşların ülke yönetimine ilişkin istem ve özlemlerinin gerçekleşmesine çalışan vesiyasal katılımı somutlaştıran hukuksal yapılardır.Demokrasinin vazgeçilmezleri, olmazsa olmaz kurumları olarak nitelenen, özgürlük,siyasal katılım ve hukuksallığın ulusal araçları durumunda bulunan siyasi partilerin, devletyönetimindeki etkinlikleri ve ulusal istencin gerçekleşmesindeki rolleri nedeni ile,anayasakoyucu, partileri öteki tüzel kişilerden farklı değerlendirerek, kurulmalarındanbaşlayıp çalışmalarında uyacakları esasları ve kapatılmalarında izlenecek yöntem vekuralları özel olarak belirlemiştir. Temel hak ve özgürlüklerin ve özellikle örgütlenmeözgürlüğünün kullanılmasındaki kurumsal önem ve işlevleri çerçevesinde uluslararasısözleşmelerde de siyasi partiler hakkında düzenlemelere yer verilmiştir.Siyasal partilerin, uyacakları esasların Anayasa’da yer alması, çalışmalarınınanayasa ve yasalara uygunluğunun özel biçimde denetlenmesi, onların olağan bir derneksayılmadıklarını, demokratik yaşamın vazgeçilmez öğesi olduklarını doğrulamaktadır.Ancak siyasi partilerin demokratik siyasi yaşamın vazgeçilmez öğeleri olmaları,devlet örgütü ve kamu hizmetleriyle yoğun ilişki içinde bulunmaları, onlara sınırsız bir faaliyet alanı ve özgürlük olanağı sunmaz. Siyasal partilerin baskı ve engellerden uzakkalmasını sağlamaya yönelik “kurulma ve çalışma özgürlüğü”, Anayasa ve bu alanıdüzenleyen yasalarla sınırlıdır. Uluslararası sözleşmelere uygun yorumlanan budüzenlemeler çerçevesinde, varlık nedeni demokrasi olan siyasi partilerin demokrasidüşüncesinden uzaklaşmaları ve demokrasiyi yok etmeye çalışmaları durumunda,yaptırımlarla karşılaşmaları söz konusudur. Eylemlerinin yoğunluğu ve sosyal gereksinimyönünden başvurulacak son yöntem ise demokrasi düşüncesiyle bağdaşmayan eylemlerinodağı olan bir siyasi partinin kapatılmasıdır.
B- SİYASİ PARTİ KAPATMA NEDENLERİ1-
 
Uluslararası hukuk yönünden
Korporatif hukuk bağlamında örgütlenme özgürlüğü içerisinde değerlendirilen siyasipartiler, kural olarak BM Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi ve İnsan Hakları AvrupaSözleşmesi (İHAS) tarafından korunmaktadır. Her iki sözleşmedeki düzenlemeler anahatlarıyla aynı paralel de olup, siyasi partiler konusunda İHAS’ın öngördüğü koruma, anahatlarıyla şöyledir:İHAS’ın 11 nci maddesinde konu düzenlenmiştir. Ancak, madde de açıkça siyasipartilerden kurum olarak söz edilmemiştir. Siyasi Partiler İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi(İHAM) tarafından dernekler kapsamında değerlendirilmektedir.2
 
İHAM’a göre, 11 nci madde ile bir siyasi partinin kurulmasından başka vefaaliyetlerini özgürce sürdürmesi de korunmaktadır (TBKP/Türkiye Kararı). Çünkü İHAS,sözleşmede yer alan hakları teorik ve hayali olarak değil, pratikte ve etkin olarak korumaamacına dayalıdır (Artico/İtalya Kararı). Bu nedenle sözleşme sadece siyasi partilerinkurulmalarını değil, özgürce faaliyette bulunabilmelerini de koruma altına almıştır. Ancakbu özgürlük, sınırsız olmayıp nispi niteliktedir.Yukarıda değinildiği üzere siyasi partilere tanınan bu özgürlük kuşkusuzsınırlandırılamayan bir özgürlük değildir. Avrupa kamu düzenini oluşturan ve koruyansözleşme uyarınca, bir siyasi partinin eylemlerinin, Avrupa kamu düzeniyle çatışması vesözleşmeyle korunan alanın dışına taşması durumunda, yine sözleşmede öngörülennedenlere dayalı olarak yasaklama ve sınırlandırmalar öngörülebilecektir.İHAS’ın “temel haklar” kapsamında görerek, 11 nci maddesinin birinci fıkrasıylakoruduğu siyasi partiler konusunda, aynı maddenin ikinci fıkrasındaki
“Bu haklarınkullanılması, demokratik bir toplumda zorunlu tedbirler niteliğinde olarak, ulusal güvenliğin, kamu emniyetinin korunması, kamu düzeninin sağlanması ve suç işlenmesininönlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunmasıamaçlarıyla ve ancak yasayla sınırlanabilir. Bu madde, bu hakların kullanılmasında silahlıkuvvetler, kolluk mensupları veya devletin idare mekanizmasında görevli olanlar hakkındameşru sınırlamalar konmasına engel değildir” 
biçimindeki düzenlemeden hareketle, siyasipartiler hakkında yaptırımlar ve bu bağlamda kapatma yaptırımı uygulanması olasıdır.Bu düzenleme gözetildiğinde, ülkedeki demokratik rejimi tehlikeye sokacak siyasiprojesi bulunan ve/veya siyasi amaçlar için gerektiğinde şiddete başvurmayı amaçlayansiyasi parti için kapatma yaptırımı öngörülmesi İHAS’a aykırı değildir (Emek Partisi/Türkiyekararı).İHAS’ın 11 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan nedenlere dayanarak bir siyasipartinin kapatılması konusu, Avrupa Konseyi Venedik Komisyonu tarafından incelenerek“Venedik İlkeleri” adıyla da raporlaştırılmıştır. Buna göre, ifade özgürlüğünü düzenleyenİHAS’ın 10 ncu maddesiyle çok yakın ilişkisi olan 11 nci madde uyarınca bir siyasi partinin,“ırkçılığı, terörü, yabancı düşmanlığını, şiddeti, şiddet çağrısını teşvik etmesi veyahoşgörüsüzlüğe dayanması” halinde, İHAS’ın 11 nci maddesinin bir ve ikinci fıkrasındakidüzenlemelerden hareket ile kapatılması gündeme gelebilecektir.Siyasi partilere uygulanacak yaptırımlar arasında kuşkusuz en ağırı, bir siyasipartinin kapatılmasıdır. Ancak kapatma yaptırımının, bir siyasi partiye uygulanabilecek enradikal yaptırım olması karşısında, bu yaptırımın uygulanabilmesi, eylemlerin belirli bir ağırlığa ulaşması koşulunu da beraberinde getirmektedir.3
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...