Visser
in de
stad
CM YK
LDN202LDN
C
C
Y
Y
A
A
A
A
N
N
M
M
A
A
G
G
E
E
N
N
T
T
A
A
Y
Y
E
E
L
L
L
L
O
O
W
W
B
B
L
L
A
A
C
C
K
K
L
L
D
D
N
N
2
2
0
0
2
2
í
DINSDAG 29 AUGUSTUS 2006 REDACTIE@LEIDSCHDAGBLAD.NL
Regio
LDN202
ANNO 1956, woensdag 29 augustusLEIDEN - Zaterdag a.s. wordt in Leiden gecol-lecteerd voor de kankerbestrijding. Een doel dat,blijkens de ervaringen in het verleden, zeer velensympathiek is. Gezien de goodwill van het Konin-gin Wilhelmina Fonds zal de hopelijk royale op-brengst zeker niet gedrukt worden door een on-wil tot geven. Eerder zou het mogelijk zijn dateen gebrek aan collectanten de opbrengst nadeligbeïnvloedt. Het zou jammer zijn, indien vele ga-ven, waartoe de Leidenaren bereid zijn , ongege-ven zouden blijven, doordat te weinigen als ver-zamelaars optraden. Het bestuur van het KWFdoet een dringend beroep op allen, die gelegen-heid tot collecteren hebben, om zich als collectantaan te melden bij de Geneeskundige Dienst aande Nieuwe Mare.
ANNO 1981,zaterdag 29 augustusWASSENAAR - D besturen vande St. Willibrordusparochie ende gemeente Wassenaar heb-ben nog steeds geen overeen-stemming bereikt over eeneventuele overname door de ge-meente van het Jeroenhuis. Datwordt sinds 1 januari 1980 be-heerd en geëxploiteerd door dezakenman Ginter. Door diens in-vesteringen was er afgelopen jaar een exploitatietekort. Voor1 november hoop te gemeentede onderhandelingen af te ron-den.
FOTO ARCHIEFLEIDSCH DAGBLAD
UIT DE ARCHIEVEN
Jan Onos kreeg zijn spoorhuisnummer 17 begin jaren ’90 alseen soort extraatje. Hij was sa-men met zijn broer op zoeknaar een nieuwe plek voor hungarage annex plaatwerkerij. Opeen gegeven moment stuittenze op het spoorhuis aan de Ven-neperweg, langs de Nieuwer-kerkertocht. ,,Op het terreinachter dat huis was meer danvoldoende plaats voor ons be-drijf. Het huis zelf, tja, dat wasmooi meegenomen.’’In 1992 trok Jan Onos erin –zijn broer bleef in Lisserbroekwonen – en een paar jaar laterknapte hij het huis op. ,,De vo-rige eigenaar had het weliswaaral stevig onder handen geno-men. Het was flink uitgebreid,maar sommige onderdelenvond ik niet erg fraai. Hij had erbijvoorbeeld een dakkapel opgezet die absoluut niet bij derest van het huis hoorde. Een le-lijk rechttoe-rechtaan ding, eenvierkante bak die er maar raaruitstak. Om het beeld watmooier te maken, heb ik om diedakkapel een speciale goot aan-gebracht met dezelfde soorthouten steunbalkjes die je ookvindt onder de dakgoot van hethuis. Kijk: ik heb er een zelfdesoort krul in laten maken. Datlijkt toch sprekend, niet?’’Ook bij andere onderdelenvan zijn opknapbeurt in de ja-ren ’90 probeerde hij de oudeuitstraling van het gebouw zoveel mogelijk terug te brengenof te behouden. ,,Ik vind dat ikhet dak mooi heb aangepakt’’,zegt Onos trots. ,,De oude pan-nen waren helemaal op. Overalwaren kleine stukjes vanaf.Daar kon ik niet veel meer mee.Ik heb ze daarom allemaal ver-vangen, maar wel door dezelfdesoort geglazuurde, glinsterendepannen. Dat hoort gewoon bijdit gebouw.’’Ook binnen heeft Onos hethuis aangepast aan de eisen vande tijd, al kon hij niet alles doenwat hij wilde. ,,Het is, naar onzesmaak, een beetje onlogisch in-gedeeld. Alles is toe gebouwdnaar de haarden en de schoor-steen die midden in het huisstaan. Ik had het graag hele-maal opnieuw ingedeeld, maardie schoorsteen blijkt dan eenenorme sta-in-de-weg.’’Spoorhuis 17 is destijds ge-bouwd als een soort dienstwo-ning bij haltegebouw 18, enkeletientallen meters verderop aande Venneperweg - dat trouwensook nog steeds bestaat. Beide la-gen ooit aan de rand vanNieuw-Vennep, een behoorlijkeind buiten de bebouwing. Datis nu wel anders. De huizen zijneerst ingehaald door bedrijven-terrein de Pionier en vervolgensruimschoots overvleugeld doorde wijk Getsewoud.Onos heeft de nieuwbouwaan de andere kant van de Nieu-werkerkertocht met zeer ge-mengde gevoelens zien verrij-zen. ,,Voordeel is dat je nu opeen steenworp afstand een pri-ma winkelcentrum heb gekre-gen’’, geeft hij toe. ,,Maar je uit-zicht is weg. We hebben nu eengroot donker gebouw tegenoverons staan. Volgens de architectkomen daar de vormen van eenboerderij in terug. Heb jij ooitzo’n boerderij gezien? En het isook heel veel drukker hier in debuurt. Naar mijn idee te druk.’’In zijn ruime, fraai aangeleg-de tuin is er van het rumoer vanGetsewoud echter ook weer nietzo veel te merken. Een bredeweg, een busbaan, een flinkesingel en een klein wandelpark- je scheppen een afstand tot deoverburen waar menig Randste-deling stinkend jaloers op zalzijn. De zware, smeedijzerenhekken om het huis houdenpassanten, mochten die het ter-rein al opwillen, bovendienmoeiteloos buiten.Van het oude spoor, waaropde tuin is aangelegd, is vanzelf-sprekend niets meer te zien.Toch dicteren de oude restenvan de lijn de inrichting, zij hetop een heel subtiele manier.,,Die lindeboompjes daar had-den we aanvankelijk op een heelandere plek willen zetten. Maardaar kwamen we de grond nietin. Waarschijnlijk lagen daarnog bielzen, of zo. Er was in elkgeval geen beginnen aan. Toenhebben we ze maar een paarmeter verder gezet.’’
WIM WEGMAN
Reacties: w.wegman@hdcmedia.nl
De voormalige spoorwoning aan de Venneperweg 685 in Nieuw-Vennep.
FOTO UNITED PHOTOS/MARCO DE SWART
Mooi meegenomen, zo’n spoorhuis
Op 1 januari 1936 sloot hetgrootste deel van de Haar-lemmermeerlijn. Zeventig jaar later trekt deze trein nogaltijd zijn spoor door hetlandschap. Het Leidsch Dag-blad ging op zoek naar tast-bare herinneringen aan delijn Hoofddorp-Leiden. Van-daag aflevering 2: het spoor-huis aan de Venneperweg 685in Nieuw-Vennep.
SPOREN
Post van de politie. Altijdschrikken. Paniekerig denk ikachteruit. Ben ik ergens de foutingegaan? Als ik te veel gas opde A4 heb gegeven, krijg ikdoorgaans post van het justiti-eel incassobureau. Da’s balen,maar daar schrik ik verder nietvan. Dat komt er van als je ge-hoor geeft aan dat stemmetje in je hoofd: ’t kan wel wat harderhoor. Maar post van de PolitieHollands Midden is eng. Heb ikiets op mijn geweten?Een brief met als aanhef: Ge-achte heer/mevrouw. Opluch-ting, het is zelfs maar de vraagof ze mij moeten hebben. ’Wijzijn op zoek naar gemotiveerdepolitievrijwilligers. Dit zijnmensen die in hun vrije tijd po-litiewerk uitvoeren. Dat doet usamen met beroepscollega’s...’Ho, ho, ho eens even. Datdoet u. Ik doe helemaal niets.Agentje spelen, deed ik toen 5was, 6 misschien, maar toen ikbegon te voetballen was hetover. Want toen werd de politiede vijand. Die joeg op je bal als je een partijtje aan het doen wasin een Leiderdorps plantsoen.’De juut jongens, wegwezen.’Liep doorgaans goed af, totdatwe een keer zo in ons spel op-gingen dat we geen erg in denaderbij sluipende diender had-den. Bal pleite en nooit meer te-ruggezien. Van de weeromstuithebben we toen met oud ennieuw rotjes lopen gooien in devoortuin van de woning aan deAcacialaan waar de rijkspolitiekantoor hield.Daar ben ik nog eens ver-hoord vanwege het fabricerenén het ontsteken van een zelf verzonnen rookbom. Vijf sterre-tjes in een stukje pvc-buis, deijzerdraadjes ombuigen zodatde boel een beetje bleef zittenen er dan van de andere kanteen brandend sterretje insteken.Rookte als de neten. Het Leider-dorpse gezag maakte daar zo’npunt van dat het zelfs mijn ver-re van lichtzinnige moeder tegortig werd. Op hoge potentoog ze naar de Acacialaan omde vrijlating van haar 12-jarigerookopwekker te eisen.’Na een gedegen opleidingworden politievrijwilligers in-gezet om samen met beroeps-functionarissen te surveilleren.’Er moet dus ook nog voor naarschool worden gegaan. Eersteen gedegen opleiding en daar-na de straat op, in uniform,platte pet op de kop en dan fiet-sers met een haperend achter-licht bekeuren. Ook nog eenblaffertje op zak misschien?Daarover zegt de brief niets.Wel dat de politie voor een be-scheiden jaarlijkse uitkering eneen kledingtoelage zorgt. Be-scheiden? Een paar cadeaubon-nen zeker? Toelage? Je moet datuniform dus ook nog gedeelte-lijk zelf betalen. Wat een armoe.Politievrijwilliger, dat zoietsbestaat. Wie krijg je zo gek? Of betreft het hier de nieuwerwet-se benaming voor de reservepo-litie? Dat rare fenomeen kendeik wel. Bij mijn weten was hetnooit zo’n punt om dat korpsop sterkte te houden. Genoegmislukkingen van de politieaca-demie die er toch nog een beetjebij wilden horen. Maar kenne-lijk is de personele nood zohoog opgelopen dat er nu in hetwilde weg wordt geronseld. Zezijn zelfs bij mij terecht geko-men. Maar ja, uit de aanhef bleek al dat ze geen idee had-den bij wie ze die brief in debus stopten. Om reservejuut tekunnen worden, moet je tussende 18 en 45 zijn. Met mijn 47 jaar maak ik niet eens kans enda’s maar goed ook. Voor allebetrokkenen. Er is in mijn jon-ge jaren nu eenmaal te veel ge-beurd.
JAAP VISSER
www.visserindestad.nl
Het begon eigenlijk al met deeerste schep grond, die de graaf-machine omhoog bracht. Daarstak pardoes het schild van eenreuzenschildpad uit en te zienwaren nog meer dierlijke res-ten. ,,We moesten gelijk beslis-sen dat we anders - voorzichti-ger dan gepland - te werk zou-den gaan. Nu moest elke schep,die de kraan maakte, met kleinetroffeltjes en borsteltjes en gie-tertjes water worden ontleed’’,aldus Rijsdijk.Hij was wel wat gewend, nade eerste expeditie vorig jaaroktober waarbij hij en zijn col-lega Frans Bunnik per toeval opde bottenrijke laag in de bodemvan Mare aux Songes stuitte.Maar toch, de nieuwe opgravingbracht onverwachte schattennaar boven. ,,Ik schrok er van,we haalden scheppen vol bottennaar boven. Julian Hume, depaleontholoog in ons gezel-schap, heb ik zien stuiteren.’’De laatste, één van de bekendstedodo-experts ter wereld, is vanmening dat Rijsdijk en Bunnik,,goud hebben gevonden’’.Een beetje gevoelig lag de ex-peditie - gefinancierd door on-der meer Naturalis - wèl. In eenMauritiaanse krant verscheeneerder dit jaar een cartoon: tweeHollanders die op het rennendeskelet van een dodo jagen. ,,Jul-lie hebben mijn vlees al opgege-ten, kunnen jullie mijn bottenniet met rust laten?’’, moppertde dodo.Kenneth Rijsdijk: ,,Waar wijmee bezig zijn, is voor Mauriti-us van nationaal belang. Wemoesten heel voorzichtig zijnen het was belangrijk dat wenieuws over de expeditie mét deMauritiaanse autoriteitenbrachten. De expeditie is opge-zet om Mauritiaans erfgoed inkaart te brengen en daaromhebben de Mauritianen hetrecht om het nieuws in eigenland naar buiten te brengen.’’Er gingen op het eiland in deIndische Oceaan allerlei geruch-ten sinds in oktober vorig jaarde dodo onverwacht het padkruiste van Rijsdijk en zijn col-lega Frans Bunnik. Zij waren opMauritius op uitnodiging vande archeoloog Pieter Floore dieal jaren onderzoek doet naarhet leven, dat de Nederlandersin vroeger tijden leidden op heteiland. Rijsdijk en Bunnik de-den grondboringen op het ter-rein van de suikerrietplantageMon Trésor et Mon Désert opzoek naar fossiele stuifmeelres-ten. Twee dagen voordat zeweer naar Nederland vertrok-ken, stuitten ze eigenlijk puurtoevallig op een ’massagraf’ metresten van reuzenschildpaddenen dodo’s. ,,Daar gingen opMauritius veel geruchten over,en ook over het feit dat we tweedagen na onze vondst van heteiland verdwenen’’, zegt Rijs-dijk. De vervolgexpeditie dezezomer lag dus ’politiek’ gevoe-lig. ,,Dat hoort bij zo’n projecten ik vind het eerlijk gezegdook heel intrigerend.’’De meeste vondsten die deonderzoekers uit de bodemhaalden, zijn nog in Mauritius.,,We konden de kennis van dearcheologen goed gebruikenwant zij hebben een feilloos re-gistratiesysteem voor vondsten.Meer dan 4000 monsters heb-ben we verzameld. Soms indivi-duele botten, andere keren weerverzamelingen botten, maarook zakken met zaden en ande-re materialen’’, aldus Rijsdijk.,,Uiteindelijk hebben we maareen klein plastic zakje vol mate-riaal mee terug genomen.’’Gevonden werden onder an-dere de botten van de Hollandseduif, ook een uitgestorven vogeldie een rood-wit-blauwe veren-tooi had. En ook de resten vande reuzenskink Didosaurus, eenreuzenpapegaai, schilden vanreuzenschildpadden en flinkwat dodobotten. ,,We hebbendodobotten meegenomen voorDNA onderzoek en voor boton-derzoek. We gaan kijken naaronder andere groeiringen’’, zegtRijsdijk.Hij en zijn collega-onderzoe-kers discussiëren nog steedsover de vraag of er in Mare auxSonges een (natuur-)ramp ver-antwoordelijk is geweest vooreen massagraf, of dat de dikkelaag botten over een periodevan vele jaren in de valei is te-rechtgekomen.Meer dan twintig weten-schappelijke instituten wereld-wijd zijn er inmiddels betrok-ken bij het dodo-project, enzo’n vijftig wetenschappers. ,,Ikvind het heel gaaf dat ik als fy-sisch geograaf zo veel discipli-nes bij elkaar heb kunnen bren-gen’’, zegt Rijsdijk. Het echteveldwerk zit er voorlopig voorhem niet meer in. ,,Tijdens deexpeditie afgelopen zomerhield ik me ook vooral bezigmet de logistiek. En waar ik menu mee bezig houd is in de ga-ten houden wie zich met welkonderwerp bezig houdt en waarbepaalde onderzoeksmaterialennaar toe gaan. Verder ben ikdruk met het werven van fond-sen en de voorbereidingen voorhet veldwerk volgend jaar. Hetziet er nu naar uit dat we nogeen aantal jaren terug zullengaan naar Mare aux Songes.’’Wat dat betreft hebben de expe-ditieleden een prima gastheergevonden in de vorm van desuikerrietplantage Mon Trésoret Mon Désert en directeurChristian Foo Kune. ,,Hij denktaan de lange termijn, heeft onsenorm geholpen met allerleimiddelen en is uitermate geïn-teresseerd.’’De eerste resultaten van de af-gelopen expeditie worden inOxford gepresenteerd, eind sep-tember. Naturalis krijgt komen-de winter een expositie met detopvondsten.
ANNET VAN AARSEN
Kenneth Rijsdijk wil graag weer terug naar Mare aux Songes
Voor jaren werk aan dodo-expeditie
Het schild van een reuzenschild-pad steekt uit de aarde.In deze schep is de gelaagdheidvan de bodem goed te zien.Onderzoekers aan het werk bij de zeef.Heupbeen, bovenbeen, onderbeen en voetbeen van de dodo.Kenneth Rijsdijk.
ARCHIEFFOTO HIELCO KUIPERS
Het eiland Mauritius met in het zuidoosten Mare aux Songes.Een gigantische hoeveelheid botten.
FOTO’S RANJITH JAYASENA
De onderzoekers, die deze zo-mer een maand lang op heteiland Mauritius groevennaar resten van de uitgestor-ven dodo, zijn inmiddels langen breed terug. Maar het ech-te werk moet nu beginnen,zegt expeditieleider KennethRijsdijk, verbonden aan Na-turalis en TNO. De interna-tionale groep paleontologen,geologen, biologen, archeolo-gen en palynologen heeft ineen paar weken tijd voor velemaanden - misschien zelfs ja-ren - onderzoeksmateriaaluit de bodem van het vroege-re moeras Mare aux Songesopgegraven: ruim 4000 mon-sters werden geregistreerd.Rijsdijk: ,,De expeditie heeftons gebracht wat we hooptenen zelfs meer.’’
Leave a Comment