Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
3Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
დეპორტაცია, 1944 +

დეპორტაცია, 1944 +

Ratings: (0)|Views: 170 |Likes:
Published by Tariel Putkaradze
საბჭოთა იმპერიის დანაშაული
საბჭოთა იმპერიის დანაშაული

More info:

Categories:Types, Research
Published by: Tariel Putkaradze on May 13, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/14/2013

pdf

text

original

 
პროფესორი ტარიელ ფუტკარაძესაქართველოს სახელმწიფოს პრობლემებითანამედროვე გეოპოლიტიკურ კონტექსტშიდა1944 წელს მესხეთიდან დეპორტირებული მოსახლეობისშთამომავალთა რეპატრიაციის საკითხისაძიებო სიტყვები:
დეპორტაცია, რეპატრიაცია, მესხები, "თურქი მესხები", მესხეთისმოსახლეობა, ქართველი მუსლიმანები.
შესავალი
ქართველთა მიერ პირველი სახელმწიფო დაფუძნდა დაახლოებით 3300წლის წინ; მის საზღვრებს წარმოაჩენს უძველესი კოლხური არქეოლოგიურკულტურის გავრცელების არეალი, რომელიც
მოიცავს ისტორიულ მესხეთსაც.
უძველესი დროიდან ქართველებით დასახლებული მესხეთი ბოლოსაუკუნეებამდე ყოველთვის იყო ქართული სახელმწიფოს ერთ-ერთიცენტრალურნაწილი.რუსეთიმიერ 1801-1865 წლებში ანექსიებულმა საქათველომდამოუკიდებლობა აღიდგინა 1918 წელს. ისტორიულმესხეთსრულადშედიოდა მის საზღვრებში, მაგრამ ოსმალეთისა (და მისი სამართალმემკვიდრექემალისტურთურქეთისა) და რუსეთიშეთანხმები/ქართველთასახელმწიფოინტერესების იგნორირებით/
1919-1921 წლების შემდეგსაქართველომ დაკარგა ისტორიული მესხეთის ერთი ნაწილი
(ხოფა-ბორჩხა-ართვინის, ოლთისის, თორთუმის, იუსუფელიმხარეები).
ამავე გარიგებით,
მესხეთის მეორე ნაწილი, საქართველოსხვმხარეებთან ერთად, დარჩაკომუნისტურ რუსეთს.საკუთრივ, საბჭოთა იმპერიის ხელისუფლებაარანაკლებუბედურებმოუტანა მესხეთის მოსახლეობას; კერძოდ, საარქივო მონაცემების მიხედვით,1944 წელს სამხრეთ საქართველოდან გადაასახლეს დაახლოებით 19 ათასამდეოჯახ(94 000 ადამიანი); მათი უმრავლესობა, წარმოშობით, ეთნიკურიქართველი იყო, მაგრამ საბჭოურ საარქივო მონაცემებში ამათგან 14 ათას ოჯახსეროვნებად "თურქი" უწერია, დანარჩენს - აზერბაიჯანელი, თარაქამა ან ქურთი;კერძოდ: სსრკ თავდაცვის სახელმწიფო კომიტეტის 1944 წლის 31 ივლისის N6279-ის დადგენილების საფუძველზე, სულ საქართველოს სს რესპუბლიკიდანსპეცგადასახლებულ იქნა 19 818 ოჯახი. მათ შორის: თურქები — 14 493 ოჯახი;ქურთები — 1 830 ოჯახი; აზერბაიჯანლები — 3 058 ოჯახი; იეზიდები — 7 ოჯახი;თათრები — 126 ოჯახი და ხემშილები — 304 ოჯახი
1
. დღეს
 
საქართველოს
 
მესამედი
 
ოკუპირებულია
 
რუსეთის
 
მიერ
,
ქართველთასრული
 
გენოციდია
 
განხორციელებული
 
აფხაზეთსა
 
და
 
ცხინვალის
 
მხარეში
;
სამხრეთ
 
საქართველოს
 
დიდ
 
ნაწილზე
 
ვერ
 
ფუნქციონირებს
 
ქართული
,
როგორც
 
სახელმწიფო
 
ენა.
 
ასეთ
 
უმძიმეს
 
სიტუაციაში
 
შეუძლებელია
1
დეპორტირებული მოსახლეობის ეროვნების განსაზღვრის თვალსაზრისით, საინტერესოა ორიდიდი ბოლშევიკის: სერგო ორჯონიკიძისა და ფილიპე მახარაძის დისკუსია:
სერგო ორჯონიკიძე:
"ახალციხისა და ახალქალაქის მაზრებში სცხოვრობს 55 000 თურქი..."
ფილიპმახარაძე:
"ამ მაზრებში არავითარი თურქები არ მოიპოვებდა იმ მოსახლეობას,რომელიც აღნიშნულია თურქებათ, 80 %, ან თითქმის 90 %-საც კი შეადგენს ქართველიმუსულმანები, დანარჩენი 10-20 %-ს კი შეადგენენ თურქები, თარაქამები და სხვანი (ფილიპემახარაძე, თხზულებათა კრებული, ტ. IV, ნაციონალური საკითხი, თფილისი, 1924, გვ. 264).
1
 
დემოგრაფიული
 
ხასიათის
 
ისეთი
 
სერიოზული
 
პროექტების
 
განხორციელება
,
როგორიცაა
 
1944
წელს
 
კომუნისტურიმპერიის ხელისუფლებიმიერგასახლებული
 
მოსახლეობის
 
რეპატრიაცია;
მით უმეტეს, არსებობს რისკი,მესხეთში მათკომპაქტურად დასახლების შემთხვევაში პროვოცირდეს მათირეალური ეთნიკური დაპირისპირება 1829 წელს რუსი გენერლის - პასკევიჩის -მიერ სამცხე-ჯავახეთში ჩამოსახლებულ
სომხებთან
2
.
1944 წელს დეპორტირებული
 
მოსახლეობის
 
შთამომავლების
 
აღსანიშნავადგამოყენებულია
 
სხვადასხვა
 
სახელი
:
"მესხი",
"
მუსლიმანი
 
ქართველი
", "
თურქი
","
თურქი
-
მესხი"...
 
წინააღმდეგობრივია
 
ევროსაბჭოს
 
დოკუმენტებისტერმინოლოგიაც
3
:
ზოგ
 
დოკუმენტში
 
გამოყენებულია
"Meskhetian population"
4
,
რაცქართულად `მესხეთის მოსახლეობას~ ან "მესხ მოსახლეობას~ ნიშნავს, ზოგშიკი _ 
"Meskhetian Turks"
5
,
ანუ
 
"მესხეთის
 
თურქები"
.
ეს
 
ტერმინოლოგიური
 
სიჭრელე
 
მანიშნებელია
,
რომ
 
არც
 
საერთაშორისოსივრცეში
 
და
 
არც
 
საქართველოპოლიტიკურელიტის დიდ ნაწილში
 
ამსაკითხთან
 
მიმართებით
 
სწორი
 
ხედვა
 
არაა
 
ჩამოყალიბებული
.
საკუთარი ისტორიული იდენტობის განსაზღვრაში სხვადასხვა მიდგომა აქვთ1944 ;მსჯელობისათვის იხ. მაგ.:"
Среди турок-месхетинцев нет согласия по поводу своего собственного происхождения.Более 80% из них считают себя потомками этнических турок-«ерли» (турецкоговорящиеземледельцы) и «теряклы» (пастухи-азербайджанцы), остальные возводят свою родословную к части грузин-месхов и армян-хемшилов, принявших ислам в XVII – XVIIIвеках и перешедших на турецкий язык. Имеется также версия о том, что турки-месхетинцы произошли от симбиоза одного из родов турок-османов, осевших здесь, все стем же грузинским племенем месхов
"
6
.
რიგ შემთხვევებში წინააღმდეგობრივი შინაარსიმიუხედავად, არსებულიაკადემიური კვლევები ცხადყოფს
7
,
 
რომ
 
დეპორტირებული
 
მოსახლეობის
 
დიდი
2
ამ თვალსაზრისით საყურადღებო მასალისათვის იხ.:
http://www.ahiska.moy.su/news/2008-02-24-48
:"
Фанатичная вражда армян к туркам шокировала представителей Федерального Союза народов Европы,которые 10 ноября 1998 г. участвовали во встрече с армянской общественностью в Армянскомгосударственном театре в Тбилиси. Член делегации С.Червонная, побывавшая в Тбилиси с цельюознакомления с положением турок, отмечала в своем отчете, что делегация ФСНЕ на этой встрече "имелавозможность воочию убедиться, с какой развязностью выдвигаются в этой среде претензии и идеи,проникнутые яростной туркофобией".
..
შდრ. სომხების პოზიცია:
http://www.javakhk.net/forum/index.php?showtopic=146
.
3
რომელიც შექმნილია ქართველ პოლიტიკოსებთან კოორდინაციითაც.
4
https://wcd.coe.int/ViewDoc.jsp?id=26505&Site=COE: Compliance with commitments and obligations:the situation in Georgia/Principal Council of Europe texts and list of commitments/. ix., agreTve,http://www.coe.int/t/dgap/tbilisi/index4736_ge.asp:
საქართველოს განაცხადი ევროპის საბჭოშიგაწევრიანების შესახებ /დასკვნა 209 (1999).
http://portal.coe.ge/index.php?lan=en&id=geoeu&sub=3:"To adopt, within two years after its accession, a legal framework permitting repatriation and integration, includingthe right to Georgian nationality, for the Meskhetian population deported by the Soviet regime, to consult theCouncil of Europe about this legal framework before its adoption, to begin the process of repatriation andintegration within three years after its accession and complete the process of repatriation of the Meskhetian population within twelve years after its accession".
5
http://www.coe.int/t/dghl/monitoring/ecri/Country-by-country/Georgia/Georgia_CBC_en.asp:
ევროპული კომისია რასიზმისა და შეუწყნარებლობის შესახებ.
6
 
http://www.ferghana.ru/article.php?id=6278
;http://portal.coe.ge/index.php?lan=ge&id=geoeu&sub=3
7
იხ., მაგ.:
შ. ლომსაძე,
სამცხე- ჯავახეთი (XVIII საუკუნის შუა წლებიდან XIX საუკუნის შუაწლებამდე), 1975 წ. და
Л. Бараташвили, К. Бараташвили,
Мы – Месхи. ЛитературнаяГрузия. 1988,
А. Юнусов
, Ахыскинские есхетинские) турки: Дваждыдепортированный народ. Центральная Азия и Кавказ. №1(2) 1999 г.; №8,9,10,11; იხ.,აგრეთვე:
К. Бараташвили,
Грузинские фамилии месхов мусулман. Тб. 1997;
მ.
2
 
ნაწილი
 
იყო
 
ეთნიკური
 
ქართველი
(
ან
 
ქართულენოვანი
)
, ხოწიი,მართლაც,
 
იყო
 
ეთნიკური
 
თურქი
 
თუ
 
თარაქამა;
 
შესაბამისად
,
პირადად მე
,
დეპორტირებულთა საერთო სახელად
 
ვირჩევ
 
შესიტყვებას
:
"1944
წელს
 
სამხრეთსაქართველოდან
 
დეპორტირებული
 
მოსახლეობა
".
2004-2007
წლებში
 
ევროპულმა ცენტრმა განახორციელა ფართომასშტაბიანიპროექტი
8
,
რომელიც
 
მიზნაისახავდა დეპორტირებულ
 
მესხთა
 
მდგომარეობისშესწავლას ამჟამინდელ
 
განსახლების
 
ქვეყნებში. ევროპული
 
ცენტრის
 
ცნობით,პროექტის
 
ფარგლებში
 
დეპორტირებულ
 
მესხთა ამჟამინდელი განსახლების
 
ცხრაქვეყანაში
 
პირველი
 
რიგის
 
კვლევები
 
ჩატარდა
.
ამ
 
მონაცემების თანახმად
,
აზერბაიჯანში
95 000
მესხი
 
ცხოვრობს
,
ყირგიზეთში
- 50-70 000,
ყაზახეთში
- 150000,
რუსეთში
- 68 400,
უზბეკეთში
- 25 000,
უკრაინაში
- 9 200,
თურქეთში
- 3
5 000,საქართველოში
– 700,
აშშ
-
ში
- 2 000.
თუ
 
ამ
 
კვლევის
 
შედეგებს დავეყრდნობით
,
ცხრავე
 
ქვეყანაში
 
ერთად
 
დაახლოებით
455 000-
მდე
 
"მაჰმადიანი
 
მესხი"ცხოვრობს
.
ბოლო წლებში რუსეთის
(
კრასნოდარის
 
მხარის
)
ხარჯზე 12 000-მდეგაიზარდა
 
აშშ
-
ში გადასულ "მუსლიმამესხთა" რაოდენობა
.
ამავე
 
კვლევისშედეგების
 
თანახმად
,
საქართველოში
 
დაბრუნების
 
მსურველთა
 
რაოდენობადაახლოებით
100 000-
 
შეადგენს
9
.შდრ.:აქვეელისფლბიფიციურცნით,სამხრეთსაქართველოდან
(
მესხეთიდან
)
დეპორტირებულ
 
მოქალაქეთა
5
ათასზე
 
მეტმაშთამომავალმა
 
საქართველოს
 
ხელისუფლებას
 
მიმართა
,
რომ
 
დააბრუნოსწინაპართა
 
სამშობლოში
.
ისტორიული
 
ასპექტი
ძველი
 
ისტორიული
 
წყაროებისა
 
და
 
ბოლო
 
საუკუნეების
 
ფაქტობრივიმონაცემების
 
შეჯერება
 
ცხადყოფს
,
რომ
 
სამხრეთ
 
საქართველოს
-
ისტორიულიმესხეთის
-
მოსახლეობა
 
ეთნიკური ქართველი იყო
;
ამ
 
მხარეში
 
ქრისტიანობა
ბარათაშვილი,
მესხ რეპატრიანტთა უფლებრივი მდგომარეობა საქართველოში, თბ., 1998;
ლ.ჯანიაშვილი,
1944 წელსამხრესაქართველოდან გასახლებულთა ეთნიკური ვინაობისსაკითხისათვის, თბილისი, 2006 წ;
მ. ბერიძე
, გვარები და ტოპონიმები მეტყველებენ, თბილისი,2006წ;
მ. ბერიძე,
ქართველთა გამუსლიმება და გვარის შეცვლა მესხეთში, თბილისი, 2006წ;
უ.ბლუაშვილი,
სამხრეთ საქართველოდან 1944 წელს დეპორტირებული მოსახლეობის ეთნიკურიიდენტობა და რაოდენობა, თბილისი, 2006წ;
თ. ვარდიძე,
რეპატრიაციის სამართლებრივიასპექტები, თბილისი, 2007 წ;
ტ.ტრიერი, გ.თარხან-მოურავი, ფ.კილიმნიკი,
მესხები; გზაშინისაკენ, 2011
 
(ამ წიგნში, რატომღაც, მესხური მეტყველება ჩათვლილითურქული ენისდიალექტად; სინამდვილეში, უეჭველი ფაქტია, რომ ისტორიულმესხური მეტყველება არისქართული ენის დიალექტი, ხოლო დეპორტირებული მოსახლეობის დიდი ნაწილის სალაპარაკოენად იქცა თურქული ენის ზეპირი ნაირსახეობა)...შდრ.: 1944 წელს მესხეთიდან დეპორტირებული მოსახლეობა თურქებადაა გამოცხადებული და,შესაბამისი კონიუნქტურითაა წარმოდგენილი ამ მოსახლეობიისტორივებგვერდზე:
http://www.ahiska.moy.su/news/2008-02-24-48
... ., :
8
მისი
 
ბიუჯეტი
 
შეადგენდა
318
ათას
 
ევროს.
9
მასალისათვის იხ., აგრეთვე: http://www.toleranti.ge.
10
ბერძნული, ურარტული, სომხური... წყაროებისა და სამეცნიერო იტერატურისმიმოხილვისათვიიხ.: Г.А. Меликишвили. К истории древней Грузии. Тб.,1969; ტ.ფუტკარაძე, ქართველები (ისტორიული საცხოვრისი, სამწიგნობრო ენა, დიალექტები, 2005, 624გვ.; ინგლ. 395-394 გვ.; თურქ. 395-492 გვ.; T. Putkaradze,
The Georgians The Kartvels (HistoricalHome, Mother Tongue Dialects); English version pg. 395-492; Turkish version pg. 331-394;
გამომცემლობა
 "
ქუთაისის
 
 სახელმწიფო
 
უნივერსიტეტი
3

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->