Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
1Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Η Εποχή του Ορθολογισμού και του Φιλελευθερισμού.

Η Εποχή του Ορθολογισμού και του Φιλελευθερισμού.

Ratings: (0)|Views: 92|Likes:
Ο 18ος αιώνας είναι η εποχή του ορθολογισμού και του φιλελευθερισμού. Με τον πρώτο δίνεται το προβάδισμα στην κριτική σκέψη που θέτει υπό αμφισβήτηση όλες τις αξίες των προηγούμενων αιώνων. Με τον δεύτερο αντιτάσσονται στην απολυταρχία τα φυσικά δικαιώματα του ανθρώπου και η ελευθερία του ατόμου και προτείνονται βαθιές οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές. Τα δύο αυτά ρεύματα εξέφρασε ο Διαφωτισμός.
Ο ορθολογισμός και ο φιλελευθερισμός ήταν φυσικό...
Ο 18ος αιώνας είναι η εποχή του ορθολογισμού και του φιλελευθερισμού. Με τον πρώτο δίνεται το προβάδισμα στην κριτική σκέψη που θέτει υπό αμφισβήτηση όλες τις αξίες των προηγούμενων αιώνων. Με τον δεύτερο αντιτάσσονται στην απολυταρχία τα φυσικά δικαιώματα του ανθρώπου και η ελευθερία του ατόμου και προτείνονται βαθιές οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές. Τα δύο αυτά ρεύματα εξέφρασε ο Διαφωτισμός.
Ο ορθολογισμός και ο φιλελευθερισμός ήταν φυσικό...

More info:

Categories:Types, Reviews
Published by: Κοινωνικός Κύκλος on May 20, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/17/2013

pdf

text

original

 
κεφάλαιο7
ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1648)ΕΩΣ ΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟΤΗΣ ΒΙΕΝΝΗΣ (1815)
Ο
18ος αιώνας είναι η εποχή του ορθολογισμού και του φιλελευθερισμού. Με τονπρώτο δίνεται το προβάδισμα στην κριτική σκέψη που θέτει υπό αμφισβήτηση όλεςτις αξίες των προηγούμενων αιώνων. Με τον δεύτερο αντιτάσσονται στην απολυταρχία ταφυσικά δικαιώματα του ανθρώπου και η ελευθερία του ατόμου και προτείνονται βαθιές οικο-νομικές, κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές. Τα δύο αυτά ρεύματα εξέφρασε ο Διαφωτισμός.Ο ορθολογισμός και ο φιλελευθερισμός ήταν φυσικό να μην αφήσουν ανεπηρέαστη καιτην οικονομική σκέψη. Η πορεία των οικονομικών μεταβολών τροφοδοτεί τις οικονομικές θε-ωρίες και αντίστροφα, με αποτέλεσμα η Ευρώπη να γνωρίσει την απαρχή της ΒιομηχανικήςΕπανάστασης και του οικονομικού φιλελευθερισμού κατά το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα.Οικονομική σκέψη και πράξη συμβαδίζουν και θα επιταχύνουν την επικράτηση ενός νέου οι-κονομικού συστήματος, του κεφαλαιοκρατικού.Εξάλλου και οι πολιτικές θεωρίες των διαφωτιστών εφαρμόζονται στην πράξη, κατά το τε-λευταίο τέταρτο του 18ου αιώνα, με την εκδήλωση μεγάλων επαναστατικών κινημάτων στηνΑμερική και στην Ευρώπη. Προηγείται ο επιτυχής αγώνας για την Αμερικανική Ανεξαρτησία,ο οποίος από την άποψη αυτή αποτελεί ορόσημο για τις μετέπειτα πολιτικές εξελίξεις σε ο-λόκληρο τον πλανήτη.Αναμφισβήτητα, όμως, το σπουδαιότερο γεγονός στην ιστορία των επαναστάσεων υπήρ-ξε η Γαλλική Επανάσταση (1789-1815). Με το σύνθημα "Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφοσύνη" πέ-τυχε να ανοίξει νέους δρόμους σε ολόκληρη την Ευρώπη και να ανατρέψει το μέχρι τότε πο-λιτικό και κοινωνικό χάρτη της. Παρά τις αντιδράσεις που προκάλεσε η επανάσταση αυτή καιτις ποικίλες διακυμάνσεις της, συνέβαλε στη γέννηση ενός καινούριου κόσμου με κύρια χα-ρακτηριστικά τη φιλελευθεροποίηση της κοινωνίας και την εγκαθίδρυση της αστικής τάξηςστην εξουσία.Στο μεταξύ η λατινοκρατία στον ελληνικό χώρο φτάνει στο τέλος της και η Οθωμανική Αυ-τοκρατορία εισέρχεται, από το 17ο αι. σε τροχιά παρακμής και κρίσης. Οι ευρωπαϊκές δυνά-μεις ανάλογα με τα εκάστοτε συμφέροντα και τις συγκυρίες επιθυμούν τη διατήρηση ή το δι-αμελισμό της. Το ζήτημα της τύχης των εδαφών της αχανούς αυτοκρατορίας καθίσταται κυρί-αρχο ζήτημα στις διεθνείς σχέσεις και δημιουργεί το λεγόμενο
Ανατολικό ζήτημα.
 
1. Ο Διαφωτισμός
α.
Το πλαίσιο διαμόρφωσης του
Από τα τέλη του 17ου αιώνα οι χώρες τηςδυτικής Ευρώπης γνωρίζουν ταχύτατους ρυθ-μούς οικονομικής ανάπτυξης και πνευματικήςπροόδου. Αντίθετα, οι χώρες της κεντρικής καιτης βόρειας Ευρώπης παρακολουθούν από α-πόσταση τις μεταβολές ή παραμένουν στο πε-ριθώριο. Αλλά ακόμη και μεταξύ των δυτικώνχωρών υπάρχει ανισομερής ανάπτυξη, ανάλο-γα με το βαθμό συμμετοχής τους στις εξελί-ξεις. Η Αγγλία, για παράδειγμα, αναδεικνύεταιαπό τις αρχές του 18ου αιώνα ως η μεγαλύτε-ρη εμπορική και ναυτική δύναμη στον κόσμο. Ηαστική τάξη κατορθώνει να επικρατήσει στηνπολιτική σκηνή επιβάλλοντας τη συνταγματικήμοναρχία και τον κοινοβουλευτισμό με την
Έν-
δοξη Επανάσταση
(1688). Έκτοτε η χώρα αυτή θα
Ανεκτικότητα
Δε μας έδωσες καρδιά για να μισούμε ο ένας τονάλλο και χέρια για να αλληλοσφαζόμαστε, θεέ ό-λων των όντων, όλης της οικουμένης και όλων των ε-ποχών. Μακάρι οι άνθρωποι να μπορούσαν ναθυμηθούν ότι είναι αδέλφια!
Από το Δοκίμιο για την ανεκτικότητα (1763) του
Βολταίρου
Περί ανεξιθρησκίας
Αμυαλοι, που δε μπορέσατε να λατρέψετε αγνά τοΘεό που σας έπλασε. Ούτε ποτέ σας, άμοιροι, ω-φεληθήκατε από το παράδειγμα που σας έδωσανοι απόγονοι του Νώε, οι Κινέζοι λόγιοι, οι Πέρσεςζωροαστρικοί και τόσοι άλλοι σοφοί. Θηρία που τρέ-φεστε με προλήψεις, όπως ο κόρακας τρέφεται μεψοφίμια!Αυτή η φρικτή διχόνοια, που κρατάει εδώ και αιώ-νες, μας διδάσκει με πολύ πειστικό τρόπο ότι έχου-με χρέος αμοιβαίο να παραβλέπουμε ο ένας τα λά-θη του άλλου. Το μεγαλύτερο κακό της ανθρωπό-τητας είναι η διχόνοια, κι' ένα μόνο βάλσαμο υπά-ρχει, η αμοιβαία ανοχή.
Από το Φιλοσοφικό Λεξικό του Βολταίρου, μετ.Δ.Ο. Θοιβιδόπουλου.
αποτελέσει τον πόλο έλξης των ανθρώπων ε-κείνων που απεχθάνονται την απολυταρχία καιθέλουν να ζήσουν σε συνθήκες φιλελευθερι-σμού.Αντίθετα, στη Γαλλία υπάρχει μια παρατετα-μένη κρίση, που καθίσταται ολοένα και οξύτε-ρη. Η απόλυτη μοναρχία αποτελεί τροχοπέδηστη δραστηριότητα και στις επιδιώξεις της αστι-κής τάξης, η οποία θέτει υπό αμφισβήτηση τηνπολιτική και κοινωνική δομή του κράτους και ε-πιδιώκει γενικότερες αλλαγές. Η αντιπαράθε-ση αυτή θα κορυφωθεί προς το τέλος του 18ουαιώνα, όταν πλέον ο μοναρχικός θεσμός, απο-κομμένος από τα δρώμενα και χωρίς να έχεισυνειδητοποιήσει τις ζυμώσεις που έχουν συν-τελεστεί στη γαλλική κοινωνία, θα βρεθεί αντι-μέτωπος με την κρίση (1789).Η τάση για πολιτικές, οικονομικές και κοινω-νικές μεταβολές, η ανάπτυξη της κριτικής σκέ-ψης και της επιστήμης, η πίστη στην πρόοδοτου ανθρώπου, αποτελούν μερικές από τις πιοσημαντικές εκφράσεις ενός γενικότερου ιδε-ολογικού κινήματος της εποχής, του
Διαφωτισμούή Αιώνα των Φώτων
(1688-1789).
β. Οι ιδέες και οι φορείς τους
Οι εκφραστές αυτού του νέου πνεύματος,οι φιλόσοφοι, δεν περιορίζονται μόνον στην α-νάλυση των κοινωνικών φαινομένων, αλλά, ξε-κινώντας από τις επιτυχίες της επιστήμης καιβασιζόμενοι στον
ορθά λόγο
προτείνουν λύσειςγια τη βελτίωση του ανθρώπου και την ανάπλα-ση της κοινωνίας. Έτσι, στρέφονται κατά τουθρησκευτικού φανατισμού και επιχειρηματολο-γούν υπέρ της ανεξιθρησκίας και γενικότερατης πνευματικής ανεκτικότητας. Στον τομέα αυ-τό διακρίθηκε, κυρίως, ο
Βολταίρος
(1694-1778),ο οποίος, για την υπεράσπιση των ιδεών του,δεν δίστασε να έλθει σε σύγκρουση ακόμηκαι με την κρατική εξουσία.Στο χώρο των πολιτικών ιδεών οι διαφωτι-στές είχαν ως πρότυπο τους το αγγλικό σύστη-μα διακυβέρνησης και ήταν θεωρητικά επήρε-
 
Αριστερά:
Ο Βολταίρος, προτομή. Λονδίνο, Μουσείο Βικτωρίας και Αλβέρτου
Μέση:
Μοντεσκιέ. Ανάκτορο Βερσαλιών
Δεξιά:
Ρουσσό, ελαιογραφία. Γενεύη, Μουσείο Τέχνης και Ιστορίας.
ασμένοι από τον Τζόν Λοκ (1632-1704), έναν α-πό τους σπουδαιότερους προδρόμους του Δι-αφωτισμού. Ο Λοκ διατύπωσε την αρχή του κοι-νωνικού συμβολαίου, ότι δηλαδή οι κυβερνή-σεις συγκροτούνται βάσει συμφωνίας με τολαό. Η παραβίαση της συμφωνίας αυτής εκμέρους των κυβερνώντων παρέχει αυτόματαστο λαό το δικαίωμα της αντίστασης και της ε-πανάστασης.Σημαντικός εκπρόσωπος των πολιτικών ιδε-ών του Διαφωτισμού ήταν ο Γάλλος
Μοντεσκιέ
(1698-1755). Στο βιβλίο του με τίτλο Το
Πνεύματων Νόμων
διατυπώνει τη θεωρία της διάκρισηςτων εξουσιών σε νομοθετική, εκτελεστική καιδικαστική με στόχο να αποτρέπεται ο κίνδυνοςαυταρχικής διακυβέρνησης. Η θεωρία αυτή ά-σκησε μεγάλη επίδραση στην πολιτική σκέψηκαι αποτέλεσε συστατικό στοιχείο των σημαντι-κότερων πολιτικών και πολιτειακών κειμένωντης εποχής (π.χ.
της Διακήρυξης των Δικαιωμά-των του Ανθρώπου και του Πολίτη
κατά τη Γαλ-λική Επανάσταση).Τη σκέψη των διαφωτιστών απασχόλησανκαι τα ζητήματα της ελευθερίας του ατόμου καιτης ισότητας των ανθρώπων. Ο
Ρουσσό
(1712-1778) στο έργο του
Κοινωνικό Συμβόλαιο
(1762)υπερασπίζεται την ελευθερία του ανθρώπουκαι δέχεται ως κυρίαρχη μόνο τη
γενική βούλη-ση,
την οποία πρέπει να εκφράζει και στην ο-ποία οφείλει να υποτάσσεται η εκάστοτε κυ-βέρνηση. Αυτό όμως προϋποθέτει δημοκρατι-κό πολίτευμα, το οποίο δεν μπορεί να νοηθεί
Στον ουρανό από όποιο δρόμο θέλει ο καθένας
Η Αγγλία είναι η χώρα των δογμάτων. Ένας Άγγλος,ως ελεύθερος άνθρωπος, πηγαίνει στον ουρανόαπό όποιο δρόμο θέλει. Αν υπήρχε στη χώρα αυτήμια θρησκεία, τότε θα υπήρχε ο φόβος του δεσπο-τισμού, Αν υπήρχαν δύο, θα κινδύνευαν να αλλη-λοεξοντωθούν. Αλλά υπάρχουν τριάντα και ζουν ό-λες ειρηνικά και ευτυχείς.
Από τις Φιλοσοφικές Επιστολές (1734) του
Βολταίρου.
Ελευθερία και διάκριση των Εξουσιών
Υπάρχουν σε κάθε κράτος τρία είδη εξουσίας: ηνομοθετική, η εκτελεστική και η δικαστική. Αν η νο-μοθετική και η εκτελεστική εξουσία είναι συ-γκεντρωμένες στο ίδιο ή στα ίδια πρόσωπα, δενυπάρχει ελευθερία. Καραδοκεί ο κίνδυνος μήπως ομονάρχης ή το κοινοβούλιο θεσπίσει νόμους τυ-ραννικούς και τους εφαρμόσει. Στους Τούρκους, ό-που και οι τρεις εξουσίες είναι συγκεντρωμένες στοσουλτάνο, επικρατεί ένας φρικαλέος δεσποτισμός.
Από το Πνεύμα των Νόμων (1748) του
Μοντεσκιέ.
Για μια δημοκρατική διακυβέρνηση του λαού
Μόνο η γενική βούληση μπορεί να ασκεί τιςεξουσίες του κράτους. Ο λαός οφείλει να είναι οδημιουργός των νόμων στους οποίους υπακούει. Ηνομοθετική εξουσία ανήκει στο λαό, και δεν μπορείνα ανήκει σε κανέναν άλλο παρά μόνον σ' αυτόν.
Από το Κοινωνικό Συμβόλαιο (1762) του
Ρουσσό.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->