Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
2Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
dispne

dispne

Ratings:

5.0

(1)
|Views: 650 |Likes:
Published by byboran42

More info:

Published by: byboran42 on Apr 26, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

06/17/2009

pdf

text

original

 
ACİL SERVİSTE DİSPNEİK HASTAYA YAKLAŞIM
Dr. Cüneyt Ayrık Dr. Arif Alper Çevik 
Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp FakültesiAcil Tıp Anabilim Dalı İZMİR cuneyt.ayrik@deu.edu.tr 1.Acil bölümde görülen hastalardaki dispnenin ensık nedenleri nelerdir ?2.Bu hastalar için hastane öncesi tedavide neler yapılabilir ?3.Kardiyak ve pulmoner orijinli dispneyi ayırmadayardımolabilecek hikaye ve fizik muayene bulguları nelerdir ?4.Yakında vuku bulacak solunum yetmezliğinin bulguları nelerdir ?5.Ciddi dispneik hastaların değerlendirilmesindehangi yardımcı testler yararlıdır ?6.Dispnenin sık görülen nedenleri için tedavininesasları nelerdir ?7.Dispnesi olan hangi hastaları hastaneye yatıralım ?
GİRİŞ
Soluk alma normal kişilerde bilinçli çabaveya rahatzlık olmaksızın olan otomatik bifonksiyondur.Dispne subjektif olarak nefes alamamaduyusunun hem algılanması hem de o duyuya ait bir reaksiyondur. Göğüste daralma, nefes darlığı, havaaçlığı, soluk alma zorluğu veya rahatsızlığı dispneninsemptomlarını tamlamada hasta tarandankullanılan bazı terimlerdir. Dispnenin patofizyolojisikarışıktır ve iyi anlaşılamamıştır. Akciğer, solunumkasları ve kimyasal reseptörlerden kalkan sensoriyalinput santral sinir sistemine ulaşır. Bu şekilde dahayüksek beyin merkezlerinde bilinçli dispne duyusuolur. İştirak eden faktörler; solunum çaba,solunum kaslarızaflığı, kan pH, arteriyel oksijen vekarbondioksit düzeyi ile ilişkilidir. Genel olarak dispne solunum ihtiyacı ve yeterliliği arasında bir imbalans olduğu zaman görülür. Bir anlamdamiyokardiyal iskeminin dolaşım teorisi veihtiyacına benzerdir.Acil bölüme dispne şikayeti ile başvuranhastaların yaklaşık 2/3’ü kardiyak veya pulmoner  bir rahatsızlığa sahiptir. Acil hekimi genellikle bunlahikaye, fizik muayene temelinde nadir olarak ta yardımcı testlerle ayırabilir.
HASTANE ÖNCESİ BAKIMHikaye
1.Nefes darlığının süresi nedir ? Birkaç gün içindedereceli olarak arttı mı yoksa animi başladı ?2.ğüs gibi lik eden herhangi bisemptom var mı ?3.Teofilin, diüretik, nitrogliserin gibi aldığıherhangi bir ilaç var mı ?4.Yakın zamanda göğüs travması, aspirasyon veyaaltta yatan akciğer hastalığı gibi bilinen veyaşüpheli bir neden var mı ?5.En önemlisi, geçmte benzer bir problemhikayesi ( astma, amfizem, konjestif kalpyetmezliği( KKY ) gibi ) var mı ?
Fiziksel Muayene1.Genel muayene.
Vital bulgular, genelm ve mental durum nal ? Hastakonuşabiliyor mu ?
2.Spesifik muayene.
Siyanoz, jugulevez dolgunluk( JVD ), solunum sesleri,wheezing, aksesuar kasların kullanımı ve periferal
ACİL TIP DERGİSİ Ekim 2000III. Acil Tıp Sempozyumu Özel Sayısı
 
Acil Serviste Dispneik Hastaya Yaklaşım
ödemin varlığı not edilir. Havayolu sağlam vekorunuyor mu ? Hastanın solunum durumu nedir ?
Girişimler
Belirgin nefes darlığı olan tüm hastalar mümkün olduğu kadar çabuk hastaneye ulaştırılır.Tüm hastaların hastane öncesi tedavisi şunları içerir:
Havayolu.
Havayolu bütünlüğü, havayolunukoruma ve solunum durumu değerlendirilir. Telsizdenhastanın endotrakeal entübasyona ihtiyaolduğunuanlamak zordur. Kurtarma timi eğer hasta aşikar olarak efektif soluyamıyorsa veya hava yolunukorumada yada idame ettirmede yetersiz kalacaksahastayı entübe edebilir. Entübe edilemeyen hastalar  bag-valv-mask sistemi ile solutulur. Eğer hastanındurumu ortadaysa hekim “şu anda hastanentübasyona ihtiyacı olduğunu hissediyor musun ?”diye sorabilir.
Suplemental Oksijen.
Etyolojiden bağımsızolarak dispneli m hastalara oksijen verilir.Genellikle 2-4 litre/dakika oranında, inspire oksijenfraksiyonu( FıO
2
) % 24-28 olacak şekilde verilir.Gerekliyse daha yüksek oranlarda verilir. Hastaneöncesi personel hiperkarbi ile sonuçlanacağından vesolunum depresyonu riski olduğu in kronik obstrüktif akciğer hastalıklı( KOAH ) hastalaraoksijen vermekten sakınabilir. Belirgin hiperkarbioluşturma riski kesin olarak varsa da, bu hastalarınyalnızca küçük bir subgrubunda oluşur. Hiperkarbigelişimi olarak tekal edecek mental durumdepresyonunu teşhis için sıkı takip gerekir. Bu hastagrubu in genellikle 1-2 litre/dakikak oranyeterlidir fakat gerekliyse arttırılabilir. Solunumdesteği gerekse bile doku oksijenasyonunu sağlamak için oksijen verilmesi esastır.
İntravenöz Yol.
Mümkünse tüm hastalaraintravenöz yol açılır. D/W %5 damar yolunu açık tutacak şekilde pek çok durumda uygundur.
Kardiyak Monitör.
Monitör kalp hızı vekardiyak ritmin takibi için esastır. Hipoksilihastalar çeşitli disritmiler için risk taşırlar.
Medikal Tedavi.
Dispne nedeni biliniyorsa veya şüphe kuvvetliyse hastane öncesimedikal tedavi başlanabilir.
Bronkodilatatörler.
Mevcutsa beta-adrenerjik agonistler ile inhale nebulizer tedavi bronkospazmlı hastalar için seçilecek tedavidir.Subkutan epinefrin çocuklarda ve genç adultlardayararlı olarak olabilir. Fakat yaşlılarda ve kalphastalığı olanlarda kontraendikedir. Hastaneöncesi aminofilin kullanımı uygun değildir.Aminofilinin akut başlangıçlı bronkospazmı olanhastalarda az bir değeri olduğu gösterilmiştir.
Nitratlar.
 Nitrogliserin, dispnenin nedeniolarak miyokardiyal iskemi veya pulmoner ödemşüphesi varsa faydaolabilir. Nitrogliserinverilirken kan basıncı çok dikkatli bir şekildemonitörize edilmelidir. Kan basıncıstabilleşinceye kadar üç doza kadar her 5dakikada bir 0.3-0.4 mg sublingual verilebilir..
Morfin.
İntravenöz morfin konjestif kalpyetmezlikli ( KKY ) hastada ön yükü ( preload )azaltıcı ve anksiyolitik etkisi nedeniyle faydaolacaktır. Morfin verildikten sonra kan basıncı vesolunum hızı çok sıkı monitörize edilir. Bu ilaçkurtarma timinde bulunmayabilir.
Diüretikler.
KKY’ne sekonder ciddisolunum distresli hastada furosemidin Hastaneöncesi durumdal kullanımı sınırlıdır. Preloadı( önyük ) azaltıcı etkisi hızlı fakat diüretik etkisi geç başlar.
İğne ile dekompresyon.
Tansiyon pnömotoraksı azaltarak hayatı kurtarabilir. Fakatspontan pnömotorakslı hastalar için nadir olarak gerekir.
ACİL TIP DERGİSİ Ekim 2000III. Acil Tıp Sempozyumu Özel Sayısı
30
 
Acil Serviste Dispneik Hastaya Yaklaşım
ACİL SERVİSTE İLK YAKLAŞIM
Acil hekimi kısa bir hikaye, fizik muayeneve ğüs radyografisi sonrası dispne nedeninigenellikle saptayabilir. Tedavi dispne semptomundandaha çok altta yatan rahatsızlığa yöneliktir. Hastalarındurumları hızlıca bozulabileceğinden hava yoluyönetiminin kolaylıkla yapılabileceği acil bölümalanına triajları gerekir. Bu hastalar hekim tarafındanderhal görülür. Orta dereceli astma gibi daha az acildurumu olan hastaların derhal uygun bir alanatriajları yar ve n olduğu kadar çabugörülürler. Acil bölüme vardıktan sonraki ilk beşdakika içinde şunlar yapılır:
1.
Hava yolu ve solunum çabasının hızlıcadeğerlendirilmesi. Deneyimli acil hekimlerininenbasyon ihtiyacı konusunda alncı hislerigelişmiştir. Entübasyon ve mekanik ventilasyonungerekli olabileceği dispneik hasta içinipla;(1)Dmiş mental durum(2)Yakındaolabilecek bitkinlik( soruları cevaplamada yetersizlik gibi )(3)Hasta pozisyonu( özellikle oturma veterlemeyle beraber öne doğru eğilme ).
2.
Vital bulgular bakılır ve hastane öncesideğerlerle karşılaştırılır.
3.
Hastanın hikayesi ve hastane öncesidurumu hasta ve kurtarma timi ile kısaca tartışılır.yle anlarda uzun sorular kla ters teper.Hastanın semptomları düzeldikten sonra daha detaylıhikaye alınır.
4.
Hasta kardiyak monire bağlanır vesuplemental oksijen verilir. Oksijen tedavisivermenin birkaç yolu vardır.
a.Nazal kanüller.
 Nazal kaller uygulaması basit, rahat ve ucuzdur. Nazal kanül ile burun deliklerine kuru hava verildiğinden, uzun sürekullanılacaksa mukozanın kuruyup hasar görmesiniönlemek in nemlendirme şartr. er akımdakikada 5-8 litreye ayarlanırsa oksijenkonsantrasyonunu % 35-50 aranda tutmak mümkün olur. Şüpheli akut miyokard infartüslü(AMI ), ılımlı dispneli ve KOAH’lı hastalar içinfaydalıdır.
b.Basit oksijen maskesi.
Basit oksijenmaskeleri yaklaşık % 30-50 oranlarında oksijensağlar fakat sabit yüzdelerin kontrozordur.Çünkü karbondioksitin tekrar solunmasınıönlemek için en az 5 litre/dakikalık bir akım oranıönerilir. Bu nedenle düşük bir FıO
2
vermek içinuygun değildir.
c.Nonrebreather maskeleri (Balon-Maske Sistemi).
İnspirasyonda tamamıyla şişmişkalan bir reservuarın uygulanması % 90 kadar bir oksijen sağlayacaktır. Bu maskeler yüksek FıO
2
gereken durumlarda( % 50’den daha fazlaoksijen ) ve KKY’li hastalarda değerlidir.
d.Venturi maskeleri.
Standart zmaskesine bağlanmış bir tüp aracılığı ile bellimiktarda oksijen sağlayan maskelerdir. Oksijengetiren tüp maskeye girmeden önce, gelen oksijenkonsantrasyonunu ve belli sürede hastaya verilengaz hacmini ayarlayan bir aletin içinden geçer. Bumaskeler en az 4 litre/dakika ve 6 litre/dakikalık minimum akım oranları ile sırasıyla % 24 ve % 28oksijen sağlamada en etkilidir. Bu maskeler relatif olarak sabit bir zde ile oksijen vermek arzulandığında ve bilinen KOAH’lı hastalar içinmükemmeldir.
5.
% 5 D/W ile damar yolu açılır( henüzaçılmamışsa, damar yolu açık kalacak şekilde ).Klinik olarak dehidrate ve hemodinamik yöndenunstabil hastalara isotonik verilir.
6.
Hızlı fizik muayene yapılır, solunum vekalp sesleri, yardımcı solunum kasları kullanımıve JVD varlığı veya yokluğuna dikkat edilir.
7.
Başlanç değerlendirme randasıklıkla arteriyel kan gazı analizi için bir kan
ACİL TIP DERGİSİ Ekim 2000III. Acil Tıp Sempozyumu Özel Sayısı
31

Activity (2)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 thousand reads
1 hundred reads

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->