Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more
Download
Standard view
Full view
of .
Save to My Library
Look up keyword
Like this
0Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Muški identiteti i nasilje na Balkanu. Marina Blagojević

Muški identiteti i nasilje na Balkanu. Marina Blagojević

Ratings: (0)|Views: 13 |Likes:
Published by Zeničke sveske
Zeničke sveske 17/13
Zeničke sveske 17/13

More info:

Published by: Zeničke sveske on Jun 11, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/27/2013

pdf

text

original

 
 Marina Blagojević
98
Muški identiteti i nasilje na Balkanu
1
Kriza maskuliniteta: Da li su muškarci naši prijatelji?
O
vaj tekst polazi od pretpostavki da je rodni pristup pomirenju na Balkanu,jedini logičan i moguć pristup pomirenju. Muškarce je neophodno, teorijski idiskurzivno, praktično i aktivistički, deesencijalizovati i denaturalizovati, kako bi onimogli sami sebe da sagledaju kao urodnjene društvene aktere, koji su i sami, nesamo „proizvođači nasilja“, već i žrtve nasilja, i u ratu i u miru. Pri tom je posebnovažno razumeti mehanizme koji utiču na formiranje muških identiteta, i to u okviruevidentne i narastajuće “krize maskuliniteta”. U prvom delu ovog teksta ponuđenesu neke teorijske pretpostavke za razumevanje problema, dok su u drugom deluizneti neki zaključci iz obimnog istraživanja koje je za UN Women sprovedeno uSrbiji 2012. Tekst je pisan s namerom da se ukaže na duboku povezanost izmeđuurodnjenosti muškaraca, “krize maskuliniteta”, poluperiferijskog položaja Balkana,i nasilja u ratu i u miru. Na kraju je ukazano na značaj diskurzivnih politika kojebi trebalo da preusmere metadiskurse od diskursa konfliktnosti na diskurskooperativnosti, između žena i muškaraca, ali i samih muškaraca.
1
 
Ovaj tekst je nastao zahvaljujući pozivu Wiener Instituta iz Beča, koji je 31.januara 2013. organizovaopanel „ Be a Real Man: Men as allies in combating violence in former Yugoslavia“. U njemu su iznetirezultati istraživanja na kome radim u okviru Insituta za kriminološka i sociološka istraživanja iz Beograda,a koje finansira Ministarstvo prosvete i nauke Srbije (projekat No 47011). Takođe, ovaj rad je rezultat moganagažovanja u GExcel-u centru za istraživanje roda na Univerzitetu u Linšepingu (Linköping), u okviru kojegaradim na dva projekta: “Deconstructing the Hegemony of Men and Masculinities: Contradictions of Absence“,i „Gendered sexualed transnationalisations, deconstructing the dominant: Transforming men, “centres”,knowledge/practice“, pod rukovodstvom profesora Jeffa Hearna. Istraživački rezultati izneti u ovom tekstusu iz projekta UN WOMEN, Gender Barometer in Serbia, 2012. Zahvaljujem se svim ovim institucijama iorganizacijama na podršci za moja istraživanja u oblasti maskuliniteta i rodnih odnosa uopšte.
 
 Zeničke sveske
99
Politike pomirenja i mira podrazumevaju
razrodnjavanje (de-gendering) muškaraca
Politike pomirenja i mira su moguće jedino ukoliko muškarci shvate i prihvate dasu urodnjena bića. Odnosno, etničko pomirenje i “rodno pomirenje” su nerazdvojivi.“Patrijarhalnu dividendu” (Connell, 1995) uživaju samo oni muškarci koji sledeobrasce tradicionalne muškosti, uključujući i nasilno i rizično ponašanje. Prihvatanjetradicionalnih muških uloga u osnovi otuđuje muškarce u odnosu na njihovuljudsku suštinu i sputava njihovu individualizaciju. Zato je ključno pitanje pomirenjai postizanja trajnog mira, i na Balkanu, ali i globalno, pitanje “razrodnjavanja”
muškaraca
 
(degendering of men), i pretvaranja muškaraca od “neprijatelja” u“saveznike
”.
Saveznike žena, ali i saveznike drugih mušakraca i saveznike samimasebi. To je u suštini ključno pitanje identiteta i njegovih koordinata. Otud i ovopitanje u podnaslovu: “Da li su muškarci naši prijatelji?”. Odgovornost za ovajzaokret leži i na ženama, koje su, pod pritiskom potrebe za oslobođenjem odpatrijarhata, odmakle u svom kritičkom razumevanju rodnosti, ali i na muškarcima,koji u suštini treba da preuzmu aktivnu ulogu u svom vlastitom “razrodnjavanju”, itime izađu iz stega nametnutih rodnih uloga koje ih sputavaju.Međutim, veliki izazov na Balkanu predstavlja postojanje različitih slojeva
istorijskog vremena
:
premodernog, modernog i postmodernog vremena. Različitisegmenti populacija su smešteni u ove različite segemente vremena. Zato suistovremeno potrebne i premoderne, i moderne i postmoderne strategije promenerodnih odnosa. Da pojednostavim, muškarce je istovremeno i neophodno
urodniti
(en-gender), tj. učiniti da postanu svesni svoje rodne pripadnosti,kao posledice pre svega društvenog i kulturnog oblikovanja (ostavimo nastrani biološke razlike), ali i
razrodniti
(de-gender) da bi prevazišli ograničenjanametnuta njihovom rodnom pripadnošću. To je veoma kompleksan zadatak,kome se najčešće iz perspektive rodnih politika ne pristupa adekvatno.
Postoji razlika između“hegemonijskih maskuliniteta” i muškaraca
Iako su feminističke teoretičarke na tlu bivše Jugoslavije, od početka 90-tihgodina do danas, bile veoma kreativne, ali i glasne, u razotkrivanju veze izmeđupatrijarhalizma i militarizma, one uglavnom nisu uspele da vide raskorak koji
 
^asopis za dru{tvenu fenomenologiju i kulturnu dijalogiku
100
postoji između hegemonijskih maskuliniteta i samih muškaraca. Takođe, one su,pod uticajem opšteg, politički imperativnog “optimizma” vezanog za “tranziciju”,u velikoj meri podcenile, ignorisale, prećutale, međusobno proizvođenjepatrijarhalizma, militarizma i kapitalizma. Drugim rečima, muškarci, realnimuškarci, a ne njihovi konstrukti, su najvećim delom ostali
slepo polje”
,
u svim
zemljama “tranzicije”, pa i na Balkanu (Somach, 2011). “Tranzicija”
 
koja je u
nekim zemljama izvedena ratom, a u nekima nije, u suštini je proizvela priličnoslične rodne poretke. To samo dokazuje da su i ratovi, kao deo “tranzicije” usuštini bili način integracije poluperiferije, “Drugog sveta”, u globalni neoliberalnikapitalizam. “Tranzicija” je proizvela situaciju u kojoj najveći broj muškaracapredstavljaju oni koji ne uživaju patrijarhalne dividende, ili ih uživaju u maloj meri.I muškarci, kao i žene, najvećim delom su bili instrumentalizovani u projektu“ratne tranzicije” i predstavljaju “gubitnike tranzicije”. Postoji raskorak izmeđuhegemonijskih maskuliniteta, modela muškosti koji dominiraju u medijima, i kojisu u ključu re-patrijarhalizacije i re-tradicionalizacije, i realnog života velike većinemuškaraca (Blagojević, 2009, 2012).
Negativno stereotipiziranje muškaracana Balkanu se proizvodi i iznutra i izvana
U feminističkoj literaturi su patrijarhat i s njim muškarci, često, bez dovoljnogobrazlaganja razlika, odnosno bez dovoljnog razumevanja da ne uživaju svi muškarciu podjednakoj meri patrijarhalnu dividendu, najčešće bili okrivljivani i prikazivanikao “odgovorni za rat”, “nasilnici” i “zločinci”. Negativni stereotipi o Balkanu suusko povezani s negativnim stereotipima i o muškarcima i o ženama na Balkanu.Biti muškarac s Balkana, u komunikaciji s onima izvan Balkana, podrazumevadokazivanje da nisi “bradati divljak”, kao što i biti žena s Balkana, posle ratova90-tih, podrazumeva dokazivanje da nisi “zabrađena žena”. Brisanje pozitivnememorije, koje je bilo, ne samo deo ratne propaganda, već i postsocijalističke“tranzicije”, uveliko je doprinelo jačanju patrijarhalnih ideologija, iznutra, ali i i izvanBalkana. Naime, ono što se veoma često previđa u odnosu prema “Balkanu” jesteupravo činjenica da su mehanizmi ideološke i diskurzivne proizvodnje Drugostiidentični. Bilo da se proizvodi Drugost Balkana, ili Drugost žena, ili Drugost“nekih” muškaraca. Zato, da bi se iskoračilo iz zatvorenog kruga stereotipiziranja,neophodno je “de-balkanizovati” Balkan, kao i “raz-rodniti muškarce”.

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->