Economic Sanctions by Khin Ma Ma Myo

Embed Doc
Copy Link
Readcast
Collections

CommentGo Back

Download

စီးပားေရးပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳ အေၾကာင္း တေစ့တေစာင္း

အခု တေလာ စီ းပြ ားေရးပိ တ္ဆိ ု႕အေရးယူ မွဳနဲ႕ ပတ္သက္ တဲ ့ အသံေတြ က်ယ္ က်ယ္ေလာင္ေလာင္ ၾကားေနရပါတယ္။ ဖိ ုရမ္ေတြ မွာ၊ မီဒီ ယာေတြ မွ ာ၊ chatroomေတြ မွ ာ ျငင္ းၾက၊ ခုန္ ၾက၊ ရန္ ျဖစ္ ၾက၊ အမုန္းေတြ ပြားၾက၊ ေဆြ းေႏြးတဲ ့ အေၾကာင္ းအရာနဲ႕ လံ ု း၀မပတ္သက္ေတာ့ တဲ ့ ကိ ု ယ္ေရးကိ ု ယ္ တာေတြ ကိ ု အျမစ္ လွန္ တူ းေဖာ္ ျပီ း တေယာက္နဲ႕ တေယာက္ တိ ု က္ခိ ု က္ ၾကနဲ႕ ျဖစ္ေနပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ စီ းပြ ားေရးပိ တ္ဆိ ု႕အေရးယူ မွဳဆိ ု တဲ ့ သေဘာတရားဟာ ႏိ ုင္ငံ တကာ အဆင္ ့ ကေန တဦ းခ်င္ း အဆင္ ့ေတြ အထိ ပတ္သက္ဆက္ႏြ ယ္ေနသလိ ု၊ ၾကည္ ့ ျမင္ တဲ ့ ရွဳေထာင္ ့ေပၚမွ ာ မူ တည္ ျပီ း အျမင္ မ်ိဳးစံ ု ကြ ာျခားတာေၾကာင္ ့ အေျဖမွန္ တခု တည္ း ရွ ိ မွ ာ မဟု တ္ ပါဘူ း။ အခုဒီေဆာင္ းပါးမွာ စီ းပြားေရး ပိ တ္ဆိ ု႕အေရးယူ မွဳ အေျခခံသေဘာတရားနဲ႕ ရည္ရြ ယ္ခ်က္ေတြ ကိ ုေရးသားတင္ ျပပါမယ္။

စီးပားေရး ပိတ္ဆို႕မွဳဆိုရာ၀ယ္

အိ မ္ တအိ မ္ မွာ မိသားစု ၀င္ တဦးက တဦ းခ်င္ းကိ ု ပဲ ျဖစ္ ျဖစ္၊ အမ်ားစု ကိ ု ပဲ ျဖစ္ ျဖစ္ ထိခိ ု က္ေစတဲ ့ လု ပ္ငန္ းေဆာင္ တာေတြ ျပဳလု ပ္ တဲ ့အခါ မိသားစုအၾကီ းအကဲ ကပဲ ျဖစ္ ျဖစ္၊ က်န္ တဲ ့ မိသားစု ၀င္ေတြ ကပဲ ျဖစ္ ျဖစ္ ဒဏ္ခတ္အေရးယူ မွဳ ျပဳလု ပ္ ပါတယ္။ ဒီ လိ ု ပါပဲ။ ရပ္ရြာထဲ မွာ ေနထိ ုင္သူ တေယာက္ေယာက္ က ရပ္ရြာအက်ိဳးကိ ု ထိခိ ု က္ေစတဲ ့ လု ပ္ငန္းေဆာင္ တာေတြ ပဲ ျဖစ္ ျဖစ္၊ ရပ္ရြ ာထဲ က ေနထိ ုင္သူ တေယာက္ေယာက္ ကိ ု ထိခိ ု က္ေစတာပဲ ျဖစ္ ျဖစ္ ျပဳလု ပ္ လာတဲ ့အခါမွ ာ ဒီရပ္ရြ ာရဲ႕ တရားဥပေဒအရ အေရးယူေဆာင္ရြ က္ မွဳဆိ ု တာ ရွ ိ လာပါတယ္။ လူ႕အဖြဲ႕အစည္ းမွာ ဒါေတြ ဟာ ေန႕စဥ္နဲ႕အမွ ် ျဖစ္ ပ်က္ေနတဲ ့ အရာေတြ ပါပဲ။ အဲ-ဒီအခါမွ ာ လူအမ်ားရဲ႕ အက်ိဳးစီ းပြ ားကိ ု ႏိ ုင္ငံေတာ္အဆင္ ့အေနနဲ႕ ထိခိ ု က္ လာျပီ ဆိ ု တဲ ့အခါမွာေကာ ဆိ ု တဲ ့ေမးခြန္ းက ေမးစရာျဖစ္ လာပါတယ္။ Realismရွဳေထာင္ ့အေနနဲ႕ ၾကည္ ့ မယ္ဆိ ုရင္ ႏိ ုင္ငံေတြရဲ႕ အထက္ မွ ာ ဘယ္သူ မွ မရွ ိ ပါဘူ း။ ဒီေတာ့ ႏိ ုင္ငံေတာ္အဆင္ ့အေနနဲ႕ လူအမ်ားရဲ႕ အက်ိဳးစီ းပြ ားကိ ု

ထိခိ ု က္ မွဳေတြ (ဥပမာ-မိ မိႏိ ုင္ငံ တြင္ းမွ ာ မွ ီ တင္ းေနထိ ုင္ တဲ ့ ျပည္သူ လူ ထုရဲ႕ လူ႕အခြင္ ့အေရးေတြ ကိ ု ပိ တ္ ပင္ ေစာ္ ကားမွဳေတြ၊ ႏိ ုင္ငံေတာ္အၾကမ္ းဖက္ ျပဳလု ပ္ တာေတြ၊ ႏိ ုင္ငံ ျဖတ္ေက်ာ္ရာဇ၀တ္ မွဳေတြ ကိ ု အားေပးေဆာင္ရြ က္ တာေတြ၊ လူအမ်ားစု ေသေၾကပ်က္ စီ းေစႏိ ုင္မယ္ ့ လက္နက္ခဲ ယမ္းထု တ္ လု ပ္ မွဳေတြ) ကိ ု လု ပ္ေဆာင္ လာတဲ ့အခါ ဘယ္သူေတြ က အေရးယူ မွ ာလဲ ဆိ ု တာက စဥ္ းစားစရာ ျဖစ္ လာပါတယ္။ ဒီအတြ က္ ႏိ ုင္ငံ တကာ အဖြ ဲ႕အစည္းေတြေပၚလာတယ္။ ႏိ ုင္ငံ တကာ ဥပေဒေတြ ေပၚလာတယ္။ ဒီဥပေဒေတြ ကိ ု တႏိ ုင္ငံခ်င္ းကပဲ ျဖစ္ ျဖစ္၊ စုေပါင္ းျပီးပဲ ျဖစ္ ျဖစ္ အသံ ု းျပဳျပီ း တရားဥပေဒ စိ ု းမိ ု းဖိ ု႕ ေဆာင္ရြ က္ လာၾကတယ္။ အျပည္ ျပည္ဆိ ုင္ရာ တရားရံ ု းေတြေပၚလာတယ္။ လူေတြ မွ ာ ကိ ု ယ္ က်ိဳးစီးပြ ားအတြ က္ ဘက္ လိ ု က္ မွဳဆိ ု တာ ရွ ိသလိ ု ႏိ ုင္ငံေတာ္အဆင္ ့ေတြ မွ ာလဲ ကိ ု ယ္ က်ိဳးစီ းပြ ား ဘက္ လိ ု က္ မွဳဆိ ု တာေလးေတြ ရွ ိ တာအတြ က္ေၾကာင္ ့ ႏိ ုင္ငံ တကာတရားဥပေဒေတြ၊ ႏိ ုင္ငံ တကာအဖြ ဲ႕အစည္ းေတြ၊ အျပည္ ျပည္ဆိ ုင္ရာ တရားရံ ု းေတြရဲ႕ ထိေရာက္ စြာ ေဆာင္ရြ က္ႏိ ုင္ မွဳေတြ မွ ာလဲ အားနည္ းခ်က္ေလးေတြ ကေတာ့ ရွ ိေနဆဲ ပါပဲ။ ဒါေပမယ္ ့ ရပ္ရြ ာထဲမွ ာ တရားဥေပေဒ မရွ ိ တာထက္ စာရင္၊ ထိေရာက္ မွဳနည္ းေပမယ္ ့ လဲ ရွ ိ တာက ခံသာသလိ ု၊ ႏိ ုင္ငံေတာ္အဆင္ ့ေတြ မွာလဲ အမ်ားျပည္သူရဲ႕ အက်ိဳးစီ းပြ ားကိ ု ထိခိ ု က္ေစတဲ ့ ႏိ ုင္ငံေတြနဲ႕ အစိ ု းရေတြ ကိ ု အေရးယူဒဏ္ခတ္ မွဳ ရွ ိ တာက ပိ ု မိ ုေကာင္းမြန္ တာေၾကာင္ ့ ႏိ ုင္ငံ တခုခ်င္ းကပဲ ျဖစ္ ျဖစ္၊ ႏိ ုင္ငံအမ်ားစု ကပဲ ျဖစ္ ျဖစ္ ျပဳလု ပ္ တဲ ့ unilateralsanction,bilateralsanction,multilateralsanction ေတြ ေပၚေပါက္ လာပါေတာ့ တယ္။ ဒီ လိ ု sanctionေတြ လု ပ္ ၾကတဲ ့အခါမွ ာ သံ တမန္ေရး၊ စီ းပြ ားေရး၊ စစ္ေရး စသျဖင္ ့ အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွ ိ ပါတယ္။ သံ တမန္ေရးအရ အေရးယူ မွဳဆိ ု တာက သံ တမန္ေရးရာ ဆက္ႏြ ယ္ မွဳေတြ ကိ ု ေလွ ်ာ့ခ်တာ၊ ဒါမွ မဟု တ္ ဖယ္ရွ ားပစ္ တာျဖစ္ ျပီ း၊ စစ္ေရးအရ အေရးယူ မွဳဆိ ု တာကေတာ့ စစ္ေရးအရ ၀င္ေရာက္ စြ က္ ဖက္ မွဳကိ ု ဆိ ု လိ ု တာျဖစ္ ပါတယ္။ အခုဒီေဆာင္ းပါးမွာ စီ းပြ ားေရး ပိ တ္ဆိ ု႕မွဳ (economicsanction)ကိ ုအဓိ ကထားျပီ း ေဖာ္ ျပပါမယ္။ စီ းပြ ားေရး ပိ တ္ဆိ ု႕မွဳဆိ ု တာကိ ု Routledgeေဘာဂေဗဒ အဘိ ဓာန္ ထဲ မွ ာ ႏိ ုင္ငံ တခုရဲ႕ အေျခခံ ႏိ ုင္ငံေရးစနစ္ (သိ ု႕မဟု တ္)ေပၚလစီ မ်ားကိ ု ေျပာင္းေစဖိ ု႕အတြ က္ အဲဒီႏိ ုင္ငံအေပၚမွာ အျခားႏိ ုင္ငံ တခု ကျဖစ္ေစ၊ ႏိ ုင္ငံအမ်ားစု ကျဖစ္ေစ ျပဳလု ပ္ တဲ ့ ကုန္သြ ယ္ မွဳအတားအဆီ းမ်ားနဲ႕

ကုန္သြ ယ္ မွဳႏွင္ ့ ဘ႑ာေရးဆိ ုင္ရာ ျပစ္ဒဏ္ခတ္အေရးယူ မွဳမ်ားလိ ု႕ အဓိ ပၸ ာယ္ ဖြင္ ့ ဆိ ု ထားပါတယ္။ ဒီ လိ ု စီ းပြ ားေရးပိ တ္ဆိ ု႕အေရးယူ မွဳကိ ု ႏိ ုင္ငံ ျခားေရး မူ ၀ါဒအေနနဲ႕ အသံ ု းျပဳခဲ ့ တာ အခု မွ မဟု တ္ ပါဘူ း။ ဘီ စီ 5

th

centuryေလာက္ က ေအသင္ႏိ ုင္ငံရဲ႕ အၾကီ းအကဲ ျဖစ္ တဲ ့ Periclesက ေအသင္ရဲ႕ ရန္သူ ျဖစ္ တဲ ့ စပါတာေတြဘက္ က ရပ္ တည္ခဲ ့ တဲ ့ Megraဆိ ု တဲ ့ ျမိဳ႕ျပႏိ ုင္ငံေလးကိ ု ကုန္သြ ယ္ မွဳပိ တ္ဆိ ု႕ဖိ ု႕ ေအသင္အင္ပါယာတခု လံ ု းကိ ု အမိန္႕ေပးခဲ ့ဖူ းပါတယ္။ ေနာက္ ပိ ုင္ းကာလေတြ မွ ာ ကမၻ ာ့ႏိ ုင္ငံမ်ားအၾကားက ဒီ လိ ု ပိ တ္ဆိ ု႕အေရးယူ မွဳေလးေတြ ၾကိဳၾကား ၾကိဳၾကား ေပၚေပါက္ခဲ ့ေပမယ္ ့ ႏွ စ္ဆယ္ရာစု ကနဦ းပိ ုင္ းကစျပီး၊ ကမၻ ာ့ႏိ ုင္ငံေရးမွာ စီ းပြ ားေရး ပိ တ္ဆိ ု႕အေရးယူ မွဳေတြ အမ်ားအျပား ေပၚေပါက္ လာခဲ ့ ပါေတာ့ တယ္။ ဥပမာ-၁၉၁၄-၁၉၁၈ ကာလက ျဗိ တိန္ႏိ ုင္ငံရဲ႕ ဂ်ာမဏီႏိ ုင္ငံအေပၚ ပိ တ္ဆိ ု႕ အေရးယူ မွဳေတြ၊ Co-Comလိ ု႕ေခၚတဲ ့ ေနတိ ု းအု ပ္ စုနဲ႕ ဂ်ပန္ ကေန ဆိ ုဗီ ယက္ ျပည္ေထာင္ စုအေပၚ ပိ ္ တ္ဆိ ု႕အေရးယူ မွဳေတြ၊ ကမၻ ာ့ ကု လသမဂၢ ကေန ၁၉၉၀-၂၀၀၃ ကာလမွ ာ အီရတ္ႏိ ုင္ငံအေပၚ အေရးယူ ပိ တ္ဆိ ု႕မွဳေတြ စတာေတြ ျဖစ္ ပါတယ္။ ၁၉၆၅ ခု၊ စူ းအက္ အေရးမွ ာတုန္ းကဆိ ုရင္ အေမရိ ကန္ ျပည္ေထာင္ စု ဟာ သူ႕ရဲ႕ မဟာမိ တ္ႏိ ုင္ငံေတြ ျဖစ္ တဲ ့ ျဗိ တိန္၊ ျပင္သစ္နဲ႕ အစၥေရးႏိ ုင္ငံ တိ ု႕ကိ ု ပါ စီ းပြ ားေရးအရ ဒဏ္ခတ္အေရးယူ မွဳေတြရွ ိခဲ ့ပါတယ္။ ဒီ လိ ု စီ းပြ ားေရးပိ တ္ဆိ ု႕အေရးယူ မွဳေတြ ျပဳလု ပ္ရတဲ ့ ရည္ရြ ယ္ခ်က္ေတြ ကလဲ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွ ိ ပါတယ္။ ပစ္ မွ တ္ႏိ ုင္ငံ က ေပၚလစီေတြ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲ ဖိ ု႕ကေန ပစ္ မွ တ္ႏိ ုင္ငံရဲ႕ ေခါင္ းေဆာင္ေျပာင္ းလဲ မွဳ၊ အစိ ု းရေျပာင္ းလဲ မွဳ စတာေတြအထိ ရည္ရြ ယ္ခ်က္ ပံ ု စံအမ်ိဳးမ်ိဳး ကြ ာျခားပါတယ္။ ႏိ ုင္ငံေရးပညာရွင္ Barbourကေတာ့ primaryobjective,secondaryobjectiveနဲ႕ tertiaryobjectiveဆိ ု ျပီ း အမ်ိဳးအစား သံ ု းမ်ိဳး ခြ ဲ ျခားေဖာ္ ျပခဲ ့ ပါတယ္။ primaryobjectiveကေတာ့ ပစ္ မွ တ္ႏိ ုင္ငံရဲ႕ ျပဳမူေဆာင္ရြ က္ မွဳ၊ အု ပ္ခ်ဳပ္ေရးနဲ႕ ေပၚလစီေရးရာ ေျပာင္ းလဲ မွဳေတြ ပါ။ ဥပမာဆိ ုရရင္ အီရန္ႏိ ုင္ငံ မွ ာ နယူ းကလီ းယားလက္နက္ ထု တ္ လု ပ္ ဖိ ု႕ကိ ု တားဆီ းဖိ ု႕အတြ က္ အေမရိ ကန္ ျပည္ေထာင္ စုရဲ႕ စီ းပြ ားေရးပိ တ္ဆိ ု႕အေရးယူ မွဳ၊ Rhodesiaႏိ ုင္ငံ မွာ တရားဥပေဒစိ ု းမိ ုးေရးနဲ႕ ျငိ မ္ ၀ပ္ ပိ ျပားေရး ရရွ ိ လာဖိ ု႕အတြ က္စီ းပြ ားေရး ပိ တ္ဆိ ု႕အေရးယူ မွဳ စတာေတြ ျဖစ္ ပါတယ္။ Secondaryobjectiveကေတာ့ economicsanctionျပဳလု ပ္ တဲ ့ အစိ ု းရေတြအေနနဲ႕ သူ တိ ု႕ ႏိ ုင္ငံ က

of 00

Leave a Comment