• Embed Doc
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
๑๐๑ ปความลับ ร
.
๕ กรณีกบฏเงียวเมืองแพร ่
 
การ
 
ปกครองของไทยยุคปฏิรูป ในสมัยพระบาทสมเด็จ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู ่หั
 
ส่งผลให้หัวเมืองทางล้านนา ต้อง เปลี ยนระบบการปกครอง จากระบบเจ้าหลวง
 
มาเป็น ระบบเทศาภิบาล เป็นจังหวะเดียวกับ ที เกิดเหตุการณ์
 
กบฏเงี ยวเมืองแพร่อันเป็นเหตุให้ ไม่มีนามสกุ
'
ณ แพร่
'
เหมือนชาวจังหวัดอื น ยุวดีมณีกุล เปิดเผย ประวัติศาสตร์บอกเล่
 
ของคนท้องถิ น ทายาทเจ้าวังซ้าย ผู้กุมความลับสาคญ ของแผ่นดินมาเนิ นนาน
 
เจ้าหลวงแพร ่ ไม ่ ได้เป็นกบฏ
 
ชาย
 
ชราวั
78
ปี ผู้คงบุคลิกกระฉับกระเฉง และมีความทรงจา แจ่มชั
 
นังอยู ่เบื องหน้าคนกลุ ่มเล็กๆ กลุ ่มหนึ ง
 
ซึ งแกเชื อเหลือเกินว่าคนเหล่านี 
'
ถูกเลือก
'
 ให้เป็นผู ้เปิดเผยความลับสาคญของตระกูล และเป็นความลับสาคญของแผ่นดิ
 
 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู ่หั
 
เป็นความลับที 
 
คุณลุงรัตน์ วังซ้าย ทายาทคนสุดท้องในบรรดา
12
คนของเจ้าน้อยหมวก
(
บุตรของเจ้าวังซ้าย
)
และเจ้แสงแก้
 
เก็บงามาตลอดเพราะหวันอาถรรพณ์น าสาบานที พระมหากษัตริย์รับสังให้ผู้รู้
 
ความดื มร่วมกั
 
สยามประเทศยุคนันมีผู้ร่วมดื มน าสาบานและรู้ความลับนี เพียง
8
คน
 
ยั
 
สัญญาใจที มารดากาชับไม่ ให้บอ กใคร จนกว่าจะถึงเวลาที เหมาะสม
 
แม้แกไม่ ใช่ผู้ร่วมดื มน าสาบานโดยตรง
 
แต่อาถรรพณ์ที เกิดกับบุพการีเป็นประจักษ์
 
อย่างไรก็ตามในวัยขนาดนี แกไม่กลัวความตายอีกแล้
 24
มีนาคม
2546
คือเวลาเหมาะสมที ชายชราเมืองแพร่ตัดสินใจเผยความลับนัน ก่อนที สังขารจะพรากความทรงจาไป
 .............................................................
"
เจ้าหลวงเมืองแพร ่ ไม ่ ได้เป็นกบฏ
"
 "
ท่านเป็นคนทันสมัย ท่านอยากพัฒนาเมืองแพร่ ให้เจริ
 
ตอนแรกท่านไม่รู้หนังสือภาษาไทย เขียนได้แต่ภาษา พื นเมือง
 
แต่ท่านคุ้นเคยใกล้ชิดกับสมเด็จกรมพระยาดารงราชานุ ภาพ สมเด็จกรมพระยาดารงฯ
 
ท่านก็พาเจ้าหลวงไป เรียนภาษาไทยที พระนคร
 
เรียนรู้ระบบการปกครองแบบใหม่จนท่านเห็นดีงาม สมัยนันรัชกาลที  
5
เริ มเปลี ยนการ ปกครองเป็นแบบเทศาภิบาล เลิกระบบเจ้าหลวง
 
มีแต่ข้าหลวงไปทางาน เจ้าหลวงท่านเต็มใจทาตามรับสังนี  ยอมสละ ยศ
 
ตาแหน่งทุกอย่างเพื อความเจริญของบ้านเมือง
"
 "
เรื องกบฏเงี ยวเกิ
 
เพราะอังกฤษกับฝรังเศสต้องการเฉือนแผ่นดินสยาม อังกฤษเฉือนภาคใต้กับอีสาน
 
แล้วสมคบจะมาเอาทางเหนือจากเชียงรายไปสุดเขตแดนพม่
 
ภาคอีสานก็ข้ามโขงมาสมคบตังกองบัญชาการที หลวงพระบาง สอง ชาตินี หาเรื อง
 
 ใช้วิธีหมาป  ่ากับลูกแกะ
"
 "
หลังเจ้าหลวงตัดสินใจเปลี ยนแปลงการ
 
ปกครอง รัชกาลที  
5
ก็ส่งเจ้าหน้าที จากบางกอก คือพระยาไชยบูรณ์
 
 ในนามข้าหลวงประจาจงหวัดมาฝึกงานให้แล้วในปีหนึ งๆ
 
จะมีการตรวจเงินแผ่นดิ
 
วันหนึ งปรากฏว่าเขาเปิดประตูเซฟบน
 
ศาลากลางจังหวัดปรากฏว่าเงินขาดไป
55,000
บาท คนตรวจก็สังอายัดตัวเจ้าหลวงไปขั
 
เป็นเหตุ ให้อังกฤษเห็นเป็น ช่องทางจะมาบังคับเรา
 
ตอนหลังลูกหลานก็หาเงินมาใช้ ให้เจ้าหลวงจึงถูกปล่อยตั
 
คนแพร่ โกรธกันมากเพราะเป็นการลงโทษโดยไม่  ังความใดๆ
"
 "
อังกฤษเอาปม
 
นี เป็นเหตุทาให้คนแตกสามัคคีเพราะคนเมืองแพร่ทังหมดเกลียดคนกรุงเทพฯ
 
อังกฤษส่งเงี ยวชื อพะกา หม่องมาเกลี ยกล่อมเจ้าหลวงว่าท่านโดนรังแก
 
อังกฤษจะช่วยยึดแผ่นดินคืนให้จะให้เงี ยวมาก่อการกบฏ
 
สมัยนันเงี ยว อยู ่ ในความปกครองของอังกฤษ เพราะเป็นลูกจ้างทาไม้ ให้
 
มีการตกลงกันว่าจะไม่ ให้เจ้าหลวงเดือดร้อน เสบียง อาวุธจะ หามาเองทังหมด
 
แผนของอังกฤษคือจะให้เราฆ่าเงี ยวแล้วเรียกค่าเสียหาย
"
 "
แต่เจ้
 
หลวงรายงานให้รัชกาลที  
5
ทรงทราบ ท่านก็เรียกเจ้าหลวงไปพบ
 
แล้วท่านก็สังเจ้าหลวงให้ยอมรับเงื อนไขของ อังกฤษ เป็นแผนซ้อนแผน
 
บอกให้เจ้าหลวงยอมเป็นกบฏ เพื อที จะเป็นข้ออ้างปราบเงี ยว
 
เพราะถ้าไม่ยอมรับเป็นกบฏก็  ไม่มีเหตุปราบ
"
 "
พอตกลงกันดีแล้ว เจ้าหลวงกลับมาบอกอังกฤษขอเวลาสามเดือน อ้างว่าจะต้องตรวจสอบกาลัง ที จริงก็เพื อในหลวงจะ  ได้เตรียมจัดกาลังสารอง
"
 "
ข้อตกลงร่วมกันในการก่อกบฏ
 
อังกฤษมีข้อแม้ว่าจะไม่ทาอันตรายชีวิตและทรัพย์สินของคนเมือง
 
จะทาเฉพาะคนไทยจากเมืองใต้เจ้าหลวงเสนอกลับไปว่าตกลง
 
แต่เพิ มอีกข้อว่าห้ามฆ่าผู้หญิงกับเด็กไทยที มาฝึกงาน ห้ามฆ่าตารวจ
 
ก่อนเงี ยวปล้น คืนนันไม่ ได้นอนกันทังคืน เพราะเตรียมรับมื
 
เจ้าหลวงก็วางแผนจัดกาลังไปซ่อนในป  ่า แล้วรัชกาลที  
5
ท่านบอกให้จัดคนที  ไว้ ใจได้ประมาณ
5-6
คนมาร่วมงาน ให้ปิดเป็นความลั
 
หากความลับรัวไหล เหตุจะอ้างว่าปราบเงี ยว เพราะเป็นกบฏจะไม่เป็นผล
"
 "
เจ้าหลวงท่านรับเป็นกบฏ แต่รัชกาลที  
5
 ไม่ค่อยไว้ ใจ
 
ท่านให้เจ้าหลวงดื มน าสาบานว่าไม่คิดคดทรยศ
 
และให้นาน าสาบานนี ติดตัวมาเมืองแพร่ด้วย ให้ทุกคนที รู้เรื องร่วมดื 
 
แล้วกาชับว่าถ้าหากคนเหล่านี ถูกจับไปข่มขู ่ถึงตายก็ ให้ยอม ตาย
 
ถ้าไม่ทาตามนี หรือไปบอกใครขอให้ตายด้วยคมหอกคมดาบคมเขี ยวคมงา
"
 "
เจ้าหลวงรับคามาปรึกษากับเจ้าราชบุตร หรือบุตรเขยของท่าน
 
ตกลงกันว่าจะเอาเจ้าวังซ้ายมาร่วมงานด้วย
 
เรียกเจ้วังซ้ายมาบอกว่าถ้าจะร่วมงานต้องกินน าสาบาน
 
ถึงตอนนี มีคนรู้แผนนี 
6
คน ที กรุงเทพฯ มี 
3
คน คือ รัชกาลที  
5
กรมดารงราชานุภาพ และกรมหมื นพิชิตปรีชากร ที แพร่มี 
3
คน คื
 
เจ้าหลวงพิริยเทพวงศ์เจ้าราชบุตร ซึ งเป็นโอรสของ พระเจ้าสุริยพงศ์ผริตเดช
 
เจ้าเมืองน่าน และเจ้าวังซ้าย
 "
อังกฤษบอกให้เจ้าหลวงอยู ่เฉยๆ
 
 ไม่เอาอาวุธด้วย แต่ขอกาลังคนเมืองแพร่
 
เจ้าหลวงเลยหารือว่าให้เอาชายฉกรรจ์ พร้อมอาวุธไปซ่อนในป  ่
 
 ้องกันไม่ ให้เงี ยวมาขอกาลังเสริ
 
ท่านก็หารือกันว่าต้องมีคนคุมกาลังในป  ่
 
เจ้าวังซ้ายเสนอ ชื อไปว่ามีสองคนคือไม่ลูกก็เมีย ในที สุดท่านเลือกลู
 
คือเจ้าน้อยหมวกมาคุมกาลังรบ เจ้าน้อยหมวกนี คือพ่อของผมเอง
 
ท่านก็เรียกเจ้าน้อยหมวกไปดื มน าสาบาน
"
 "
เจ้าน้อยหมวกคิดเรื องคน
 
ดูแลเสบียง เลยเลือกเมียคือเจ้าแสงแก้
 
ก็กลับมาบอกสามคนแรกว่าได้ปรึกษาเมียแล้ว เขา ยอม ทางนี จะยอมไหม
 
เลยเรียกเจ้าแสงแก้วมาดื มน าสาบานอีกทีตอนนี มีคนรู ้ความลับทังหมด
8
คน
"
 
 
"
แต่การบอกเมียถือเป็นการเปิดเผยความลับแม้จะไม่ตังใจ
 
พ่อผมเลยโดนอาถรรพณ์เป็นคนแรก คอพอแม่คลอดผมได้ เพียง
8
เดือนพ่อก็ถูกช้างเหยียบตาย ทังที พ่อเป็นผู้เชี ยวชาญการจับช้างตกมั
 
พ่อยังบอกว่ากลัวควายมากกว่าช้าง
"
 "
เจ้าแสงแก้วรวบรวมลูกเมียข้
 
ราชการไทยมาไว้ที คุ้มของเจ้าวังซ้าย ซ่อนไว้บนเพดาน
 
คืนนันก็เกณฑ์คนกับอาวุธมา เก็บไว้ ในคุ้
 
 ้องกันไม่ ให้ทังสู้เงี ยวและสู้ ไทย ประมาณตีสองตีสาม
 
เจ้าแสงแก้วจัดคนไปบ้านข้าราชการไทย
 
เอาผู้หญิที เคยรับใช้บ้านข้าราชการมาเพื อให้คนไทยเมืองใต้ ไว้ ใจ
 
แต่มีจานวนหนึ งไม่มาเพราะพวกนี ไม่ค่อยชอบเจ้าหลวง
 
พวกที มาก็เป็นห่วงสามียอมตายด้วยกั
"
 "
พอเงี ยวปล้นโรงพั
 
ปล้นไปรษณีย์ยึดศาลากลางจังหวัด ก็ยึดได้สบายเพราะไม่มีการต่อต้าน
 
พวกเงี ยวออกสารวจทุ บ้านว่ามีคนไทยเท่าไร จะจับมาฆ่าให้หมด
"
 "
จน
 
 ไปถึงบ้านเจ้าวังซ้าย
 
ซึ งเจ้าแสงแก้วกาลังทากับข้าวให้คนไทยที หลบซ่อนตัวอยู ่
 
มันก็ถามว่าทาให้ ใครกินมากมาย แม่ผมบอกว่าตอนแรกก็ตกใจ
 
แต่ทาใจดีสู้เสือเพราะมันจะขอค้นว่ามีคนไทยไหม แม่บอกค้นไม่ ได้
 
เจ้าหลวงกับเจ้าวั ซ้ายสังห้ามค้
 
แล้วแม่ก็พูดไปว่าทาอาหารให้พวกสูกินนันล่ะ เจ้าหลวงให้ท
 
ถ้าพวกสูเสร็จธุระให้ ไปรอที ศาลากลาง เดี๋ยวเอาไปให้
 
แล้วแม่ก็เรียกกาลังออกมา แกล้งพูดว่าจะเลี ยงอาหารแล้วมันยังมาข่มขู ่
 
ถ้าจะค้นบ้านก็ ให้จัดการสู้กั เงี ยวฟ  ังแล้วจึงยอมไป
 
เจ้าแสงแก้วรีบส่งคนไปบอกเจ้าหลวง
 
ท่านบอกให้ทาอาหารเพิ มแล้วเอาไปเลี ยงมันอย่างที บอก
"
 "
 ในเอกสารจดหมายเหตุที ว่ามีการส่งเสบียงให้พวกเงี ยว สาเหตุที แท้จริงเป็นอย่างนี 
"
 "
ปรากฏว่าพวกเงี ยวฆ่าผู้หญิงกับเด็กคนไทยที  ไม่ ได้มาอยู ่กับเรา
 
เจ้าหลวงโกรธมาก เรียกหัวหน้าเงี ยวมาคุย ชื อพะกา หม่อง มาบอกว่าผิดสัญญา
 
ท่านก็มีกาลังอยู ่นะ พะกาหม่องขอโทษขอโพย
 
พอรู ้ว่าเจ้าหลวงพูดว่ามีกาลังก็เริ มกลัว มั เลยเรียกเจ้าหลวง
 
กับเจ้าวังซ้ายไปทาสัญญาร่วมรบกั
 
บอกเจ้าหลวงว่าถ้าเราทาตามที ตกลงก็จะไม่มีอะไร
 
แต่ถ้าเจ้ หลวงเอากาลังมาสู ้เมื อไร เงี ยวจะเอาสัญญานี ไปแฉให้รัชกาลที 
5
ทรงทราบ ซึ งเจ้าหลวงได้บอกกับรัชกาลที  
5
ว่าเงี ยว บังคับท
 
จาเป็นต้องทา รัชกาลที  
5
ก็รู้
"
 "
หลายวันต่อมากรุงเทพฯ ส่งกาลังมาปราบกบฏ โดยที  ได้เตรียมกาลังแถวอุตรดิตถ์พิษณุโลกไว้แล้ว จึงปราบได้ภายใน
3-4
วั
"
 "
รัชกาลที  
5
เอาประกาศนียบัตรกบฏของเจ้าหลวงไปอ้างกับอังกฤษ 
 
ตามกฎแล้วผู้เป็นกบฏต้องถูกประหารเจ็ดชัวโคตร แต่มีการช่วยเหลือทางลั
 
คือรัชกาลที  
5
สังแม่ทัพว่าห้ามตังข้อหากับเจ้าหลวงและลูกหลานว่าเป็นกบฏแต่ ไม่บอก เหตุผล
 
ท่านยังกาชับว่าการพิจารณาโทษกบฏต้องส่งเรื องให้ท่านสังการเอง
 
แล้วท่านยังให้นาลูกหลานของเจ้าหลวงไป เรียนหนังสือในกรุงเทพฯ
 
 ในบรรดานี มีคนสกุลศรุตานนท์ด้วย
"
 "
 ในสัญญาที อังกฤษทากับเจ้าหลวง
 
ระบุว่าถ้าทาการกบฏไม่สาเร็จจะพาเจ้าหลวงหนี ไปที กองบัญชาการใหญ่ของเงี ยว
 
ที หลวงพระบางเมืองลาว
 
ถ้าเจ้าหลวงไม่ยอมเป็นกบฏก็คงได้ตาแหน่งนายพลเพราะว่าตอนหลังเจ้าหลวงทางตอน
 
เหนือได้เป็นนายพลกันหมดทุกคน
"
 "
รัชกาลที  
5
ตอบแทนเจ้าหลวงในทางลั
 
นอกจากนี ท่านยังเลี ยงอาญาให้คนคุมตัวเจ้าหลวงไปส่งนอกประเทศ
 
คืหลวงพระบาง ซึ งนี ก็เป็นแผนอีกข้อหนึ ง รัชกาลที  
5
ต้องการให้เจ้าราชบุตรผูกสัมพันธ์กับเงี ยว
 
เพื อเป็นตัวกลางสื อสาร
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...