• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
Egurra saldu eziniksos guttiago udalek
Egurraren krisiak hala behartuta,eskualdeko udal aunitzek ez dutedirurik jasoko aitzineko urteetan di-ru-iturri nagusietako bat izan denegurraren salmentatik.
2009ko maiatzaren 14a • XXIX. urteawww.ttipi.net
04
Frankoren garaiazIker Friasekin
Gerra Zibila eta ondorena eskual-dean nola joan ziren azaldu diguFriasek. Gainera, larunbatean Arte-siagako bidea egin zuten diktadu-rako presoak omenduko dituzte.
03
494
44
 
2009/05/14 •
494  
.zbk.
02 
 
DATUAK...
           E           L           K           A           R           R           I           Z           K           E           T           A
2009/05/14 •
494.
zbk.
3 
 
03 
ttipi-ttapa
U
TZITAKOARGAZKIA
ttipi-ttapa
Nola joan zen Gerra Zibila eta ge-rraostea inguru hauetan?
Gerra Zibilari dagokionez, gerra hasie-rako lehen hilabeteak izan ziren gogo-rrenak. Izan ere, Gipuzkoako muganfrontea eratu zen, eta frontea Gipuz-koa barnerantz joan arte, eskualdeakgerraren ondorio larrienak zuzeneanpairatu zituen: soldaduen presentziaitogarria, soldaduei jana eman beha-rra, animalien lapurretak... Gero, ordea,lasaiago egon zen eskualdea, bainagerrak iraun zituen hiru urteetan hain-bat gazte Francoren alde borrokatze-ra bidali zituzten, eta batzuk ez zireninoiz bueltatu. Gerraostean, Gerra Zi-bilaren hasieran bizitako antzeko egoe-ra bizi izan zen gure herrietan. Berrizere, soldadu anitz kokatu zituzten es-kualdean, eta muga zaindu eta gotor-tzeari ekin zioten. Izan ere, Franco bel-dur zen aliatuak espainiar estatuan sar-tu eta bere diktadura botako zutela. Ho-rretarako, errepublikar presoz osatuta-ko langile batailoiak ekarri zituzten, etamuga aldean gotortze lanak, kuartelaketa errepideak egin zituzten.
Zeinen alde agertu ziren herritarrak?
Gehiengoak Francoren alde egin zu-ten hemen. Eliza eta karlistak Franco-ren alde atera zirenez, herritarrek erebide beretik jo zuten. Halere, izan zi-ren salbuespenak, eta ezkertiar etaabertzale dezentek ihes egin zuten, etaerrepublikarren eremuan sartzea lortuzuten, frankisten aurka borrokatzeko.
Gerra Zibilak zenbat hildako utzi zi-tuen?
Ez dago jakiterik. Baina errepresioaridagokionez, Nafarroako bertze toki ba-tzuekin konparatuta, oso jende gutxierail zuten
 pikete 
faxistek eskualdean.Baztanen, adibidez, 10 hildako utzi zi-tuen errepresioak gerrako urte haietan.Bertzetik, pertsona gehiago hil zirenfrontean, borrokan.
Eta zenbat iheslari?
Kopuru zehatza ez da jakiten ahal. Bai-na testigantzek diotenez, jende askokihes egin zuen Iparraldera. Batzuekarrazoi politikoengatik alde egin zuten,eta bertzeek frontera ez joateagatik.
Gaur egun ikus ditzakegun ordukoondorioak zein dira?
Frankisten kartzelak errepublikar atxi-lotuekin beteta zeudenez, atxilotuekinlan-batailoiak sortu zituzten. Langileenbatailoiak 1938an agertu ziren eskual-dean, eta hainbat lan egin zituzten: ha-la nola, errepideak (Artesiaga eta Ari-txulegikoa), bunkerrak, lur azpiko gotor-lekuak eta kuartelak. Presoak Asturias,Kantabria, Bizkaia eta Gipuzkoakoakziren gehienbat. Orotara, bortz batailoiibili ziren gure eskualdean, eta ezin da jakin zenbat preso egon ziren deneta-ra. Baztango Udalean dagoen zerren-da batek 1.056 preso errepublikarrenizen-abizenak biltzen ditu.
Hemengo jendeak nola erantzunzuen?
Jendeak orokorrean ongi hartu zituenpresoak, eta ahal zuen moduan lagunduzieten. Batez ere, janaria eman edotaarropa garbitzen. Kontuan hartu beharda, herritarrentzat ere urte zailak zire-la eta janari gutxi zutela.
• Gerra Zibila eta ondorena, ezziren beharbada Euskal Herrikozenbait tokitan bezain gogorrakizan eskualdean, baina Iparral-dearekin mugan egoteak tokiestrategiko bihurtu zuen.• 60 urte beranduago ordukoondorioak ikus ditzakegu gauregun. Preso errepublikarrek, ber-tzeak bertze, Artesiaga etaAritxulegiko bideak egin zituztenGerraostean. Hain zuzen, Artesia-gako bidea egin zutenei omenal-dia eskainiko diete larunbatean.• Gaiari buruz mintzatu zaiguIker Frias historialaria (Elizondo).
«Orotara bortz batailoi ibili zireneskualdean, eta ezin da jakin zen-bat preso egon ziren. BaztangoUdalean dagoen zerrenda batek1.056 preso errepublikarren izen-abizenak biltzen ditu»
«Langileen batailoiak 1938an agertu
ziren hemen eta lan aunitz egin
zuten»
           E           L           K           A           R           R           I           Z           K           E           T           A
Iker FRIAS
Historia irakaslea 
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...