Welcome to Scribd. Sign in or start your free trial to enjoy unlimited e-books, audiobooks & documents.Find out more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
1Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
hrv.g421

hrv.g421

Ratings: (0)|Views: 3|Likes:
Published by Dimitrije Djurovic
asfasfasf
asfasfasf

More info:

Published by: Dimitrije Djurovic on Jul 19, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/19/2014

pdf

text

original

 
LEKSIKOLOGIJA
I. UVOD- leksem
- ukupnost svih oblika i značenja jedne riječi
- leksik 
- općeuporabni termini - tvore svi leksemi hrvatskoga jezika
- leksikologija
- jezikoslovna disciplina, proučava rječnički sustav (leksik)
- područja leksikologije
- tvorba riječi, frazeologija, onomastika, nazivoslovlje, leksikografija
lingvistika (jezikoslovlje)
semiologija (znak i znakovni sustav)
semantika (proučava sadržajnu stranu znakova)
II. JEDNOZNAČNOST I VIŠEZNAČNOST LEKSEMA- jednoznačnice
- monosemija (jednoznačnost leksema)
- višeznačnice
- polisemija (višeznačnost leksema)
leksično - semantičke varijante leksema
o
metafora (On je lisica.)
o
metonimija (Čitam Kafku.)
- semantičke komponente
a) glavno (osnovno) b) sporedno (izvedeno)
- denotativno (neutralno) značenje
- izravno upućuje na pojam
-
 
konotativno (obilježeno) značenje
- oznake ili asocijacije
- podruštvljeno (socijalizirano) značenje
- asocijacije zajedničke svima ili većini govornika hrvatskog jezika
- individualno (okazionalno) značenje
- konotacije ovisne o određenom kontekstu ili su svojstvenesamo jednom piscu
III. SINONIMIJA- sinonimija
- semantički odnos dva ili više vrsta leksema (ista vrsta riječi; različit izraz, jednak sadržaj)-
vrste sinonima
:
bliskoznačnice
(zamjenjuju samo u nekim kontekstima - generacija, naraštaj, pokoljenje)
istoznačnice
(zamjenjuju u svim kontekstima - tuga, žalost)
 standardnojezični
(tuga - žalost)
nestandardnojezični
(kulja, top, sulja, kolac, kec....)-
kontaktni sinonimi
- pripadaju različitim hrvatskim govorima-
hiperonim
- značenjska nadređenica-
hiponim
- značenjska podređenica (specifična sastojnica)-
kohiponim
- značenjske supodređenice (čovjek - muškarac, žena)
 
IV. HOMONIMIJA- homonimija
- izjednačenje izraza dvaju leksema različitih značenja
- homonimi
- leksemi jednakih izrazaa)
obični (morfološki)
Djed ima pet unuka. b)
leksički
para (3. lice jednine glagola parati) para (G. mn. imenice para)
- homonimski parnjaci
- dva leksema istog izraza, a različita značenja-
homografi (istopisnice)
pas - pas-
homofoni (istozvučnice)
Višnja - višnja
- četiri načina nastanka leksičkih homonima
a)
 prilagodba posuđenica
(lat. borax = bor - vrsta četinjača > bor - kemijski element) b)
tvorba
 
riječi - tvorbeni homonimi
(dopisati - pripisati > dopisati - završiti pisanje)c)
 glasovne promjene u prošlosti hrvatskoga jezika
(klen - vrsta javora > klen - vrsta ribe)d)
udaljavanje značenja višeznačnice
(kosa - oruđe > kosa - padina)
V. ANTONIMIJA- antonimija
- pojava znalenjske opreke između dvaju leksema- antonimi po podrijetlua)
istokorijenski
- upisati - ispisati b)
raznokorijenski
- istina - laž- antonimi po naravi značenjske opreke:a)
binarni antonimi
- komplementarni odnos- istina - laž b)
 stupnjeviti
- međustupnjevi- visok - niza* međustupanj = normalna rastac)
obratni
- pradjed - praunuk - po usvojenostia)
općejezični
- bos -obuven b)
individualni ili kontekstualni
- Sudbina što drugima nalijeva vina, tebi će naliti žuči. (D. Cesarić)-
oksimoron
(stilska figura - oštroumna ludost)-
višestruka antonimija
(star - koji je u kasnijoj životnoj dobi > star - koji je rabljen)-
djelomična
 
antonimija
(dan - noć)
 
VI. RASLOJENOST LEKSIKAA)VREMENSKA RASLOJENOST LEKSIKA- vremenska raslojenost
- pokazuje razvoj leksika u povijesnom tijeku-
leksik hrvatskog standardnog jezika
a)
općeurabni
- aktivni i pasivni b)
leksik ograničene porabe
- terminologija
 AKTIVNI SLOJ OPĆEG LEKSIKA
- leksemi koji su u određenom razdoblju poznati većini govornikahrvatskog jezika; neutralna poraba u pisanoj i govornoj komunikaciji
 PASIVNI SLOJ OPĆEG LEKSIKA
- zastarjeli leksemi
 HISTORIZMI 
- djelovanje izvanjezičnih činitelja (škuda)
 ARHAIZMI 
- djelovanje unutarjezičnih razloga- vrste:
izrazni
(horugva - zastava)
 sadržajni ili značenjski
(vrač - liječnik)
tvorbeni
(ljepost - ljepota)
 fonološki
(cesar - car)
 grafijski i pravopisni
(ortografski)(ovdje, ovdi - ondi)
 NEKROTIZMI 
- leksemi karakteristični za leksik pojedinog pisca (ljesit - B. Karnarutić - 16.st)
 KNJIŠKI LEKSIK 
- pojavljuju se samo u knjigama (brodokršje)
 LEKSIK NA PRIJELAZU 
-
 zastarjelice
- rijetko rabljeni leksemi - ferije-
 pomodnice
- označuju neku pomodnu upotrebu - kokotica-
oživljenice
- riječi došle iz pasivnog leksika - dužnosnik -
novotvorenice
- neologizmi - novostvorene riječi - vikendica* individualne novotvorenice - stilski obilježene
B) PODRUČNA RASLOJENOST LEKSIKA- lokalizmi
- leksemi svojstveni jednom mjesnom govoru (gospar - Dubrovnik)
- regionalizmi
- leksemi karakteristični za sve govore koji pripadaju istoj skupini govora(utvaj = pašnjak 
posavski regionalizam)
- dijalektizmi
- leksemi karakteristični za cijelo područje jednog narječja - najveća prostorna proširenost- vrste:
 potpuni leksički dijalektizam
(hiža - kuća)
leksičko - semantički dijalektizam
(magarac - tovar)
tvorbeni dijalektizam
(*bogatec - bogataš)
 fonološki dijalektizam
(*crikva - crkva)
etnografski dijalektizam
(bevanda) - za etnografski dijalektizam hrvatskistandardni jezik nema zamjena

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->