• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
ANKARA BAROSU HUKUK KURULTAYI 20063 – 7 Ocak 2006 – Bilkent Oteli / Ankara“Ki
ş
isel Verilerin Korunmas
ı
ve Bilgi Güvenli
ğ
i” Paneli Bildirisi5 Ocak 2006 Yay
ı
n:
 ANKARA BAROSU HUKUK KURULTAYI 2006 
,
Cilt 4: Bili 
ş
im ve Hukuk – Yarg 
ı 
lama Hukuku
, sf.28-44, Ankara Barosu Yay
ı
nlar 
ı
, 2006, Ankara
B
İ
LG
İ
EKONOM
İ
S
İ
, B
İ
LG
İ
TOPLUMU, MAHREM
İ
 YET VE GÜVENL
İ
K
*
 
Dr. Özgür Uçkan
İ
stanbul Bilgi Üniversitesi
İ
leti
ş
im Fakültesi Ö
ğ
retim GörevlisiTürkiye Bili
ş
im Vakf 
ı
Bilgi Toplumu ve Politikalar 
ı
Dan
ı
ş
man
ı
 Türkiye
İ
hracatç
ı
lar Meclisi Bilgi Ekonomisi Dan
ı
ş
man
ı
 ozguru@bilgi.edu.tr 
 
Anahtar Sözcükler:
Bilgi ekonomisi, bilgi toplumu, mahremiyet, ki
ş
isel veriler, bilgigüvenli
ğ
i
Bilgi Ekonomisi, Bilgi Toplumu ve Hukuk
20. Yüzy
ı
l
ı
n ikinci yar 
ı
s
ı
ndan itibaren belirginle
ş
en küresel ekonomik sistemtoplumlar aras
ı
ndaki ili
ş
kileri ve toplumsal ya
ş
am biçimini dönü
ş
türmektedir. Toplumsalde
ğ
i
ş
imin klasik araçlar 
ı
aras
ı
nda yer alan ekonomi, medya, uluslararas
ı
ili
ş
kiler ve siyasetgünümüzde çok önemli bir kavram
ı
n etraf 
ı
nda
ş
ekillenmekte ve etkinli
ğ
ini bu kavrama görebelirlemektedir. Bu kavram “
bilgi
”dir. Bilgi sermayenin, bilgi dola
ş
ı
m
ı
ise ekonomikfaaliyetin temeline yerle
ş
mekte, bir a
ğ
yap
ı
lanmas
ı
yla dünyay
ı
ku
ş
atan bu dola
ş
ı
m, saltekonomiyle s
ı
n
ı
rl
ı
kalmamakta, toplumsal ili
ş
kilerin kurdu
ğ
u a
ğ
lara egemen olan etkile
ş
imboyutunun sundu
ğ
u katma de
ğ
erle birlikte geli
ş
mektedir.Küresel ekonominin yeni kurallar 
ı
n
ı
, ekonomik de
ğ
erlerin bilgi ve ileti
ş
imteknolojilerinde (B
İ
T) ya
ş
anan devrim niteli
ğ
indeki geli
ş
im ile artan dola
ş
ı
m yetene
ğ
ibelirlemektedir. Bilginin kesintisiz, h
ı
zl
ı
ve uluslararas
ı
ölçekte entegre a
ğ
lar üzerindedola
ş
ı
m
ı
ve payla
ş
ı
m
ı
n
ı
n ekonomik de
ğ
er yaratmas
ı
üzerine kurulu olan bir dünyadaya
ş
ı
yoruz. Bir ülke bu küresel a
ğ
içinde ne kadar de
ğ
er, yani bilgi yarat
ı
r ve bu bilgiyi a
ğ
ı
ngeri kalan
ı
yla ne kadar e
ş
zamanl
ı
ve uyumlu bir biçimde payla
ş
ı
rsa, o kadar rekabetavantaj
ı
na sahip olmaktad
ı
r.D
ı
ş
ticaret a
ğ
lar 
ı
, finans a
ğ
lar 
ı
, küresel ekonomik, sosyal ve siyasi karar vermea
ğ
lar 
ı
, birbirleriyle senkronize bir bütün olu
ş
turarak, dünyan
ı
n ve uluslar 
ı
n kaderinibelirleyen tek bir bilgi a
ğ
ı
n
ı
yaratmaktad
ı
r. Bir ülke, tüm ekonomik ve insanipotansiyelleriyle, bu a
ğ
ı
n içinde ne kadar de
ğ
er, yani bilgi yarat
ı
r ve bu bilgiyi a
ğ
ı
n gerikalan
ı
yla ne kadar e
ş
zamanl
ı
ve uyumla
ş
t
ı
r 
ı
lm
ı
ş
bir biçimde payla
ş
ı
rsa, o kadar rekabet
*
 
Bu bildiri, koordinatörlü
ğ
ünü ve Av. Yasin Beceni ile birlikte editörlü
ğ
ünü üstlendi
ğ
im, 4. Türkiye
İ
ktisatKongresi 22. Çal
ı
ş
ma Grubu’nun “Bilgi Ekonomisi ve Bilgi Toplumuna Geçi
ş
Raporu”nda yer alanyakla
ş
ı
mlar temel al
ı
narak haz
ı
rlanm
ı
ş
t
ı
r.
1
 
avantaj
ı
na sahip olur.
İş
yapman
ı
n küresel kurallar 
ı
n
ı
art
ı
k bilginin dola
ş
ı
m ve payla
ş
ı
mkabiliyeti belirlemektedir.Bilgi, art
ı
k üretimin en önemli girdisi haline gelmi
ş
tir. Bilginin üretimi, i
ş
lenmesi,kullan
ı
m
ı
, dola
ş
ı
m
ı
ve payla
ş
ı
m
ı
n
ı
n insani ve ekonomik kalk
ı
nman
ı
n, dolay
ı
s
ı
yla daküresel rekabet avantaj
ı
n
ı
n temel dinami
ğ
i haline gelmesi görece yeni bir olgudur. Bu olgu,“
bilgi ekonomisi
” kavram
ı
yla konumlanmaktad
ı
r. Bilgi ekonomisi, hem mevcut sosyo-ekonomik e
ğ
ilimlerin bir ürünü, hem de bir ulusal politika seçimi, politik bir hedef ya davizyon olarak nitelendirilebilir. “Bilgi-temelli ekonomi” ya da yayg
ı
n kullan
ı
m
ı
yla “BilgiEkonomisi”, bilginin ekonomik ve insani kalk
ı
nma için etkili bir biçimde kullan
ı
ld
ı
ğ
ı
bir ekonomi olarak tan
ı
mlanabilir. Nitelikli bilginin yaratt
ı
ğ
ı
katma de
ğ
er üzerinde temellenenbilgi ekonomisinin geli
ş
imi, ulusal ölçekte ekonomik büyümenin sürdürülebilir k
ı
l
ı
nmas
ı
iledo
ğ
rudan ba
ğ
lant
ı
l
ı
d
ı
r.Bilgi ekonomisinin dört temel dire
ğ
i bulunmaktad
ı
r:
1.
Yerel ve küresel bilginin ekonominin tüm sektörlerinde yayg
ı
n ve etkili kullan
ı
m
ı
n
ı
 özendiren, giri
ş
imcili
ğ
i te
ş
vik eden, bilgi devriminin yaratt
ı
ğ
ı
ekonomik ve sosyaldönü
ş
ümlere izin veren ve onlar 
ı
destekleyen uygun bir ekonomik dürtünün ve kurumsalrejimin yarat
ı
lmas
ı
ve bilgi toplumunun hukuksal altyap
ı
s
ı
n
ı
n olu
ş
turulmas
ı
;
2.
Kaliteli e
ğ
itim ve ya
ş
am boyu ö
ğ
renimin herkesin eri
ş
imine aç
ı
k oldu
ğ
u, yetenekli, esnekve yarat
ı
c
ı
insanlardan olu
ş
an bir toplumun yarat
ı
lmas
ı
;
3.
Toplumun tüm kesimlerinin eri
ş
imine aç
ı
k, etkili ve rekabetçi bilgi ve ileti
ş
im hizmet vearaçlar 
ı
n
ı
n olu
ş
turulmas
ı
n
ı
sa
ğ
layan, dinamik bir bili
ş
im altyap
ı
s
ı
n
ı
n, tam rekabete aç
ı
k veyenilikçi bir bili
ş
im sektörünün kurulmas
ı
;
4.
H
ı
zla büyüyen küresel bilgi stokuna katk
ı
da bulunan, bu stoku yerel ihtiyaçlarauyarlayan, yeni ürünler, hizmetler ve yeni i
ş
yap
ı
ş
tarzlar 
ı
n
ı
n yarat
ı
lmas
ı
nda kullanan
ş
irketleri, bilim ve ara
ş
t
ı
rma merkezlerini, üniversiteleri, dü
ş
ünsel üretim odaklar 
ı
n
ı
vetoplumun tüm örgütlü kesimlerini kapsayacak bir biçimde inovasyon ve giri
ş
imcili
ğ
indesteklendi
ğ
i etkili bir ulusal inovasyon sisteminin ve i
ş
ortam
ı
n
ı
n yarat
ı
lmas
ı
…Türkiye bu dört temel alanda ulusal politika ve stratejilerini olu
ş
turmak ve köklü bir dönü
ş
üm hamlesi içinde sürdürülebilir kalk
ı
nma ajandas
ı
n
ı
bu temeller üzerinde in
ş
aetmek zorundad
ı
r. Küresel ticaret a
ğ
lar 
ı
n
ı
n entegre dünyas
ı
nda rekabet ediyoruz. Ancakbu a
ğ
larda özgürce dola
ş
an ve payla
ş
ı
lan bilgi, ekonomik aç
ı
dan katma de
ğ
er yaratabilir.
 
Üretti
ğ
imiz bilginin küresel a
ğ
lardaki dola
ş
ı
m yetene
ğ
i, tüm sektörlerin etki ve kapsam
ı
n
ı
 belirler.Bilgiyi ya
ş
am
ı
n oda
ğ
ı
na koymu
ş
, ekonomik üretim ve bölü
ş
üm sistemlerini bilgiodakl
ı
yönlendiren toplumlar, yani “
Bilgi Toplumlar 
ı
” yeni yüzy
ı
l
ı
m yönlendirici gücüolacakt
ı
r. Bu toplumlar 
ı
n ekonomik, siyasal ve uluslararas
ı
alanlarda kazand
ı
klar 
ı
rekabetüstünlükleri ve belirleyici konumlar 
ı
, bu toplumlar 
ı
n inisiyatifiyle
ş
ekillenecek bir küresel a
ğ
 yaratmakta ve bu a
ğ
a entegre olmayan toplumlar ne yaz
ı
k ki bilgi ça
ğ
ı
n
ı
n kazan
ı
mlar 
ı
ndanyeterli derecede pay alamamaktad
ı
r.Ülkemizin olu
ş
an bu küresel a
ğ
a toplum olarak entegre olmas
ı
bir zorunluluktur. Bua
ğ
ı
n d
ı
ş
ı
nda kalman
ı
n toplumuza kaybettirecekleri ise bilgi toplumuna geçmek için at
ı
lacakad
ı
mlar 
ı
n görece k
ı
sa vadede getirece
ğ
i maliyetlerle kar 
ş
ı
la
ş
t
ı
r 
ı
lamayacak düzeydedir. Buyüzden bilgi toplumunun temel yap
ı
ta
ş
lar 
ı
n
ı
n olu
ş
turulmas
ı
ve bilgi ekonomisine i
ş
lerlikkazand
ı
r 
ı
lmas
ı
için bir an önce h
ı
zl
ı
ad
ı
mlar atmak ulusal bir sorumluluktur. Türkiye’de bilgiekonomisi ve bilgi toplumuna geçi
ş
, hayati bir öncelik ta
ş
ı
maktad
ı
r. Bu yüzden de, bilmek,
2
 
daha çok bilmek ve bu bilgiyi payla
ş
mak zorunday
ı
z. Çünkü ancak özgürce dola
ş
an ve adilbir biçimde payla
ş
ı
lan bilgi de
ğ
er yarat
ı
r.Türkiye’de bilgi ekonomisine geçi
ş
in sa
ğ
lanmas
ı
ve bilgi toplumuna ula
ş
ı
lmas
ı
 hedefleri, bilgi ve ileti
ş
im teknolojilerini herkesin eri
ş
imine açacak bir teknik altyap
ı
n
ı
n yan
ı
 s
ı
ra, bu hedefleri mümkün k
ı
lacak bir 
hukuksal altyap
ı
n
ı
n
ve uygun bir i
ş
yapmaortam
ı
n
ı
n kurulmas
ı
na da ba
ğ
l
ı
d
ı
r. Bu altyap
ı
n
ı
n adil ve e
ş
itlikçi olmas
ı
, insani veekonomik kalk
ı
nmaya uygun bir ortam yaratmas
ı
, ülkenin küresel rekabet avantaj
ı
n
ı
 desteklemesi ise, hukuk devleti ilke ve normlar 
ı
na uygun olarak geli
ş
tirilmesine ba
ğ
l
ı
d
ı
r.Bilgi ekonomisi ve bilgi toplumunun hukuksal altyap
ı
s
ı
n
ı
n olu
ş
turulmas
ı
amac
ı
yla, e-imza, ki
ş
isel verilerin korunmas
ı
, siber suçlar, bilgi edinme hakk
ı
gibi bir tak
ı
m yasaldüzenlemeler bir süredir siyasi iktidarlar 
ı
n gündemindedir. Elektronik imza kanunu ve bilgiedinme kanunu ç
ı
kar 
ı
lm
ı
ş
t
ı
r. Ama genellikle Avrupa Birli
ğ
i’ne uyum zoruyla gündemegelen bu düzenlemelerin hâlâ merkeziyetçi yönetim paradigmalar 
ı
yla ele al
ı
nmas
ı
 çözümden çok sorun yaratmaktad
ı
r. As
ı
l sorun kanunla
ş
t
ı
rma sürecinin kendisindeyatmaktad
ı
r. Bu süreç,
ş
effaf olmayan, düzenlemelerin etkileyece
ğ
i taraflar 
ı
n kat
ı
l
ı
m
ı
na vedenetimine kapal
ı
, toplumsal fayda amac
ı
yerine merkezi iktidar 
ı
n kendini korumagüdüsüyle yönetilen, uluslararas
ı
tutarl
ı
l
ı
k gözetemeyen, k
ı
sa vadeli ç
ı
karlarla etkilenmeyeaç
ı
k bir yap
ı
dad
ı
r. Hele konu bilgi ve ileti
ş
im teknolojileri, inovasyon gibi hukukun uyumgöstermekte güçlük çekti
ğ
i alanlar olunca irrasyonel sonuçlarla kar 
ş
ı
la
ş
ı
labilmektedir.Avrupa Birli
ğ
i’ne uyum, yaln
ı
zca müktesebat alan
ı
nda de
ğ
il, kanunla
ş
t
ı
rma sürecinindemokratik ve kat
ı
l
ı
mc
ı
bir temelde iyile
ş
tirilmesine yönelik Birlik politikas
ı
konusunda dagözetilmelidir.Söz konusu hukuksal altyap
ı
, bask
ı
c
ı
ve olumsuz düzenlemelerden özenlekaç
ı
n
ı
larak, bilgi toplumu ve bilgi ekonomisini te
ş
vik edici olumlu düzenlemelere öncelikverilerek, ilgili tüm taraflar 
ı
n etkin kat
ı
l
ı
m
ı
yla gerçekle
ş
tirilmelidir. Bu düzenlemelerin h
ı
zlageli
ş
en teknolojiler taraf 
ı
ndan k
ı
sa sürede i
ş
levsizle
ş
tirilmemesi için mümkün oldu
ğ
uncaesnek ve minimalist bir yap
ı
da olmas
ı
gerekir.Ayr 
ı
ca her düzenlemeden önce, söz konusu düzenlemenin k
ı
sa, orta ve uzunvadede sosyo-ekonomik aç
ı
dan hangi sonuçlar 
ı
verece
ğ
ini ortaya koyan kapsaml
ı
 
“hukuksal risk analizleri”
nin de yap
ı
lmas
ı
, toplumsal fayda aç
ı
s
ı
ndan büyük önemta
ş
ı
maktad
ı
r. Hukuksal Risk Analizi çal
ı
ş
malar 
ı
, Türkiye’de uluslararas
ı
standartlarda bilgiekonomisi ve bilgi toplumunun geli
ş
mesine uygun bir hukuksal altyap
ı
n
ı
n geli
ş
tirilebilmesiiçin, söz konusu düzenlemelerin hangi kapsam, çerçeve ve ilkeler uyar 
ı
nca geli
ş
tirilmesigerekti
ğ
ini, bu de
ğ
i
ş
ikliklerin k
ı
sa, orta ve uzun vadede sosyo-ekonomik aç
ı
dan hangisonuçlar 
ı
verece
ğ
ini, ayr 
ı
nt
ı
l
ı
ölçüm ve simülasyon teknikleriyle ortaya koyacakt
ı
r.Bilgi ekonomisi ve bilgi toplumunun hukuksal altyap
ı
s
ı
öncelikle bilginin toplumiçersinde üretimi ve yay
ı
l
ı
m
ı
sürecini h
ı
zland
ı
racak, bilginin vatanda
ş
lar aras
ı
nda özgürcepayla
ş
ı
m
ı
n
ı
sa
ğ
layacak düzenlemelerden olu
ş
mak zorundad
ı
r. Hukuksal düzenlemelerinruhu, nitelikli bilginin üretimi, üretilen nitelikli bilginin üretim sürecinde yer alan sujelerinhaklar 
ı
korunarak enformasyona dönü
ş
türülmesi ve toplumun tüm kesimlerine ve küresela
ğ
a yay
ı
lmas
ı
, enformasyon niteli
ğ
indeki bilginin ekonomik ve toplumsal ili
ş
kilerde bilgiekonomisi ve bilgi toplumu paradigmalar 
ı
na uygun olarak kullan
ı
lmas
ı
ve tüm busüreçlerde bilgi ve ileti
ş
im teknolojilerinin etkin biçimde yer almas
ı
olaraközetleyebilece
ğ
imiz bilgi toplumu mekanizmalar 
ı
temel al
ı
narak ortaya konulmal
ı
d
ı
r ve buruha uygun olarak yap
ı
lacak düzenlemeler de birbiriyle entegre ve uyumlu bir bütün olarak
3
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...