Barkat Ali Azad برڪت علي آزاد

دازآ ﻲﻠﻋ ﺖﻛﺮﺑ

نﻮﺟ

ﻲﺑدا ،ﻲﺟﺎﻤﺳ ،ﻲﺳﺎﻴﺳ

نﻮﺘﻣﺪﺧ ﻲﺘﻓﺎﺤﺻ ۽

ﺮﺑ

ڪ

ت

نﻮﺘﻣﺪﺧ ﻲﺘﻓﺎﺤﺻ ۽ﻲﺑدا ،ﻲﺟﺎﻤﺳ ،ﻲﺳﺎﻴﺳ نﻮﺟ دازآ ﻲﻠﻋ

1

فاﺮﮔ ﻮﻧﻮﻣ ﻞﻴﮑﻟ ﻻ ﺖﻓﺎﺤﺻ يا ﻢﻳا)

لﺎﺳ ورﻮﺷ مﺎﭴ ﻲﭩﺳرﻮﻴﻧﻮﻳ ﮅﻨﺳ

83

-

1982

(ع

U

يﻮﺿر مﻼﺳﻻا ﺐﻳﺬﻬﺗ

ﻮﺘﻬﺳ بﺎﻫﻮﻟاﺪﺒﻋ ﺮﺌﻴﻨﺠﻧا

ﻮﮢﺎﻛڙﻻ يرﺮﺒﺋﻻ ﻢﻌﻨﻤﻟا

ﺮﺑ

ڪ

ت

نﻮﺘﻣﺪﺧ ﻲﺘﻓﺎﺤﺻ ۽ﻲﺑدا ،ﻲﺟﺎﻤﺳ ،ﻲﺳﺎﻴﺳ نﻮﺟ دازآ ﻲﻠﻋ

2

نارﺎﭘ ﻒﻟﺆﻣ

.ﺎﭤ ﻦﻴﭤ رﺎﻤﺷ ۾ ﻦﻴﻓﺎﺤﺻ رﻮﻣﺎﻧ ﻲﺟ ﮅﻨﺳ ﺐﺣﺎﺻ دازآ ﻲﻠﻋ ﺖﻛﺮﺑ بﺎﻨﺟ

1937

ﻮﺟ ﻲﮔﺪﻧز ﻲﺘﻓﺎﺤﺻ نﺎﮐ ع

ﻲﻛ زﺎﻏآ

ئا

و

ن

ئﺎﻳﮇﮀ يرﺎﮘ ۾ ﮡﮐر يرﺎﺟ ﻲﮐ ﻦﺸﻣ ﻲﺘﻓﺎﺤﺻ ﻲﮔﺪﻧز يرﺎﺳ ﻲﺠﻨﮭﻨﭘ .

و

ﺪﻨﺳ ﻦﻴﺋﺎﺗ ﺮﺧآ .ن

ن

ودارا ﻮﻫا

ﻪﺗ ﻮﻴﻫ

؛

.ﻲﺠﻬﮕﺳ يﺮﻛ ﻲﺋﺎﻤﻨﻫر ﻲﺟ ﻦﮭﮢﺎﻣ ﺪﻨﻣﺮﻜﻓ ﻲﺟ ﻲﻘﺒﻃ ﺮﻫ ﻲﻌﻳرذ ﻦﮭﻨﺟ ،ﻲﺠﻛ يرﺎﺟ رﺎﺒﺧا يﮍﻫا ﻚﻫ

نﻮﻴﻟد نﺎﻣ ﻻ ﻦﺟ ،ﺎﺗرو ﮡﭘ ارﻮﺸﻣ ﺪﻴﻔﻣ ﻦﺌﻧﺎﮐ ۽ ﻲﻧڏ ﺖﻤﺣزًﺎﺘﻗﻮﻓًﺎﺘﻗو ﻦﻴﮐ ۾ ﮡﮑﻟ ﻲﻟﺎﻘﻣ ﻦﻫ نﻮﻣ

ﻞﺻﺎﺣ ﮡﭘ ودﺎﻔﺘﺳا ﺮﻫآ ﺶﺋﺎﺠﻨﮔ ،نﺎﻣ ﻦﺑﺎﺘﻛ نﺮﺘﻴﻛ ۽ نرﺎﺒﺧا ﻦﻴﮢاﺮﭘ هوﻼﻋ نﺎﮐ نا .نﺎﻴﻫآ ﻮﺘﺋارﻮﭤ نﺪﻨﺳ نﻮﻴﻧﺎﺟ

.ﻢﭤا ﻮﻴﻛ

ﻲﺠﻛ ﺶﻴﭘ ﻻ ﻲﭙﺴﭽﻟد ﻲﺟ نڙﺪﻨﻫﮍﭘ يﺪﻨﻴﮀرو ۾ ﻦﻋﻮﺿﻮﻣ نڙﮃﻨﻧ ﻲﮐ ﻲﮔﺪﻧز ﻲﺟ ﺐﺣﺎﺻ دازآ ﭟﻴﻫ

.ﻲﻬﮕﺳ ﻲﭤ اﺪﻴﭘ ﻞﻤﻋِهار ﻻ ﻦﮣﻬﮔ ﻦﺌﻴﺟ ﻪﺗ ﻲﭤ

ﻲﮔﺪﻧز ﻲﺋاﺪﺘﺑا ﻲﺟ ﺐﺣﺎﺻ دازآ

ع ﺖﻛﺮﺑ بﺎﻨﺟ

ل

ﺎﭘ .ﻮﭤ ﻲﺌﭤ ۾ ﻦﻴﻓﺎﺤﺻ نرﺎﻛﺎﻫ ۽ رﻮﻣﺎﻧ ﻲﺟ ﮅﻨﺳ ،رﺎﻤﺷ ﻮﺟ دازآ ي

ڻ

ناﺪﻴﻣ ﻲﺟ ﺖﻓﺎﺤﺻ

ود ﻮﺟ ﻦﻜﻳﺮﺤﺗ ﻮﻜﻴﺟ نﻮﺋﺎﻴﮐر مﺪﻗ ۾ رود ﻲﺌﮐڏ يﮍﻫا ۾

ر

هﺮﻴﻏو ﻚﻳﺮﺤﺗ ﻲﺟ يدازآ ۽ ﻚﻳﺮﺤﺗِ

ﺖﻓﻼﺧ .ﻮﻴﻫ

،

ﻲﮐ .ﻦﻫآ ﻼﻣﺎﻌﻣ ﺎﺟ رود نا ﻲﺌﻳﮍﻣ

س

.ﻮﻴﻠﻣ ﻮﻌﻗﻮﻣ ﻮﺟ ڻﺮﻛ ﻢﻛ نﺎﺳ ﻦﻴﻓﺎﺤﺻ ﻲﺘﻨﺤﻣ ۽ ﻦﻧﻮﻬﺟ ﻲﺟ ﺪﻨﻫ و ڪﺎﭘ

،ﻲﺑدا ﻚﻠﺑ ﺖﻓﺎﺤﺻ فﺮﺻ ﻪﻧ ۾ رود ﻲﺗﺎﻋوﺮﺷ ﻲﺠﻨﮭﻨﭘ ڻﺎﭘ .ﻲﺋو ﻲﭤ ﻲﺘﺨﭘ ﺮﺘﻳو ﺖﻓﺎﺤﺻ سﺪﻨﺳ يﺮﻛ ﻲﮭﻧا

.نﻮﺋﺎﻴﻛ ﻢﻛ اڏو ﻪﺑ ۾ ناﺪﻴﻣ ﻲﺟﺎﻤﺳ ۽ ﻲﺳﺎﻴﺳ

سﺪﻨﺳ ﻪﺗ ﻲﻫآ ﺮﺘﮭﺑ ،ﻲﺠﻛ ﺶﻴﭘ وﺰﺋﺎﺟ ﻲﻠﻴﺼﻔﺗ ﻮﺟ ﺖﻓﺎﺤﺻ ﻲﻠﻤﻋ ﻲﺟ ﺐﺣﺎﺻ ’دازآ‘ ﻮﺟ ﻲﮘا نﺎﮐ ﻲﮭﻧا

.ﻦﭸو ﻲﭤ ﺢﺿاو لﺎﺧوﺪﺧ ﺎﺟ ﺖﻴﺼﺨﺷ ﻞﻤﻜﻣ سﺪﻨﺳ ﻦﺌﻴﺟ ﻪﺗ ﻲﺠﻛ ﺶﻴﭘ ﻮﻛﺎﺧ ﻮﺟ ﻲﮔﺪﻧز ﻲﺗﺎﻋوﺮﺷ

لﺎﺳ ۽ ﺶﺋاﺪﻴﭘ ﻲﺟ دازآ

ﺐﺣﺎﺻ دازآ

1918

ﺎﮢﺎﭵﭘ ﻦﮭﻨﺟ ،ﻮﺋﺎﭴ ۾ ﺮﺴﺗﺮﻣا ۾ ع

ن

ڻﺎﭘ .ﻮﻴﻫر ۾ دﺎﺑآ ﺐﻜﻴﺟ ﻲﭼا يﮇﻟ ناﺪﻧﺎﺧ سﺪﻨﺳ

دﺎﺑآ ﺐﻜﻴﺟ لﻮﻜﺳا ﻲﺋﺎﻫ ﻞﭙﺴﻧﻮﻴﻣ ،ﻢﻴﻠﻌﺗ يﻮﻧﺎﺛ ۽ لﻮﻜﺳا يﺮﻤﺋاﺮﭘ ﻦﻴﻣ ﻢﻴﻠﻌﺗ يﺮﻤﺋاﺮﭘ ،۾ ﺪﺠﺴﻣ ﻢﻴﻠﻌﺗ ﻲﻨﻳد

.نﻮﺋﺎﻴﻛ سﺎﭘ نﺎﻣ ﻲﭩﺳرﻮﻴﻧﻮﻳ ﻲﺌﺒﻤﺑ ،نﺎﺤﺘﻣا ﻮﺟ ڪﺮﭩﻴﻣ ﻪﺗ ﻦﻫﮇﺟ .نﻮﺋﺎﻳاﺮﭘ نﺎﻣ

نﻮﺘﻣﺪﺧ ﻲﺳﺎﻴﺳ نﻮﺟ دازآ

ﺮﻫ ۽ ﻮﻴﻫ دﻮﺟﻮﻣ ۾ ﻚﻫﺮﻫ ﻮﺑﺬﺟ ﻮﺟ ﺪﮭﺟوﺪﺟ ﻲﺟ يدازآ ۾ ﻦﮭﻨﺟ ﻲﺗﺎﭘ ۾ رود يﮍﻫا شروﺮﭘ ﺐﺣﺎﺻ دازآ

ﺮﺛﺎﺘﻣ نﺎﮐ ﻲﺑﺬﺟ ﻲﮭﻧا ﻪﺑ ڻﺎﭘ ﻪﺗ ﻮﻴﻫ ﻞﻤﻋ يﺮﻄﻓ ﻮﻫاًﺎﺘﺠﻴﺘﻧ .ﻮﻴﻫ فوﺮﺼﻣ ۾ ﺪﮭﺟوﺪﺟ ﻲﮭﻧا ﻦﻴﺋﺎﺗ ﺪﺣ ﻲﻧﻮﻨﺟ دﺮﻓ

ﺎﻴﺳ ۽ ﻮﻴﭤ

س

،ﻮﻴﭤ ﺪﻘﻌﻨﻣ ۾ ﻲﻠﺴﻠﺳ ﻲﺟ ﻚﻳﺮﺤﺗ ﺖﻓﻼﺧ ۾ ﺮﮑﺳ ،ﻮﺴﻠﺟ نﻮﻳﺮﮭﭘ .ﻦﻴﺋﺎﻴﻛ عوﺮﺷ ﮡﭠو ﻮﺼﺣ ۾ ت
يﺮﻜﻨﮭﻨﺗ ،ﻮﻴﻫ ﻮﻴﻛ بﺎﻄﺧ(نرﮉﻴﻟ) ﻦﺋاﻮﺸﻴﭘ ﻲﺟ ﻲﭨﻮﭼ ﻲﮐ ﻲﺴﻠﺟ ﻲﮭﻧا ﻪﺗ ﻦﺌﻴﺟ .ﻦﻴﺋﺎﻴﻛ ﺖﻛﺮﺷ ۾ ﻦﮭﻨﺟ
ﻲﺟ ﺮﮑﺳ ﻲﻌﻠﺿ تراﺪﺻ ﻲﺟ ﻦﮭﻨﺟ ،ﻲﭤ ﺪﻘﻌﻨﻣ ﺲﻧﺮﻔﻧﺎﻛ ﺖﻓﻼﺧ ﻮﭘ نﺎﮐ نا .ﻮﭡﻳو ﺮﺛا ﻲﻓﺎﻛ ﻮﺟ ﻲﮭﻧا ﻪﺑ ﺲﭥﻣ

ﻢﺤﻣ جﺎﺗ ﺎﻧﻻﻮﻣ ﺖﻴﺼﺨﺷ زﺎﺘﻤﻣ

و

ﺮﻴﭘ ،’دازآ‘ مﻼﻜﻟاﻮﺑا ﺎﻧﻻﻮﻣ ۾ ﺲﻧﺮﻔﻧﺎﻛ ﻲﮭﻧا .ﻲﺌﻛ ﻦﺟ ﺐﺣﺎﺻ ﻲﭨوﺮﻣا د

دازآ مﻼﻜﻟاﻮﺑا ﺎﻧﻻﻮﻣ .ﻲﺌﻛ ﺖﻛﺮﺷ ﻦﺟ ﻪﻫﺎﺷ بﻮﺒﺤﻣ ﺪﻴﺳ ۽ ﻲﺘﺸﭼ ﻢﻳﺮﻜﻟاﺪﺒﻋ ﺎﻧﻻﻮﻣ ،يﺪﻨﻫﺮﺳ دﺪﺠﻣ مﻼﻏ

ج

ي

ﻦﻧاﻮﺟﻮﻧ ﻮﭙﻧﺎﮐ نا .ﻮﮙﻟ ڻﺮﻛ ﻢﻛ ﻻ ﻚﻳﺮﺤﺗ ﻲﺟ يدازآ هﺪﻋﺎﻗﺎﺑ ﻲﻫ ۽ ﻮﻳﮇﮀ ﺮﺛا وڏو ﺲﭥﻣ ﻲﻜﻠَ

ـﻣ يﺮﻳﺮﻘﺗ

ﺮﺑ

ڪ

ت

نﻮﺘﻣﺪﺧ ﻲﺘﻓﺎﺤﺻ ۽ﻲﺑدا ،ﻲﺟﺎﻤﺳ ،ﻲﺳﺎﻴﺳ نﻮﺟ دازآ ﻲﻠﻋ

3

ﻚﻳﺮﺤﺗ ﻲﮭﻧا .ﻦﻴﺋﺎﺗرو ﻮﺼﺣ نﺎﺳ رﻮﺷروز ﻪﺑ ۾ ﻲﮭﻧا ،ﻲﭤ عوﺮﺷ ”ﺎﭝﺳ ترﺎﭜ ناﻮﺟﻮﻧ“ ﻚﻳﺮﺤﺗ ﻲﺑﻼﻘﻧا ﻚﻫ ﻲﺟ

ﻲﺗ ﻪﻬﻟﺎﮘ ﻲﮭﻧا ﻦﻴﮐ ۽ ﮡﮢآ ﻲﮘﺎﺠﺳ ۾ ﻦﻧاﻮﺟﻮﻧ ﺪﺼﻘﻣ ﻮﺟ

ﻪﺗ ﻮﻴﻫ ﻮﮢﺮﻛ ﺪﺤﺘﻣ

؛

يﺮﻜﻧ نﺎﻣ نﺎﺘﺳﺪﻨﻫ ﻲﮐ نﺰﻳﺮﮕﻧا

.ﻲﺟﺮﻬﮔ ﮡﭸو

(Quit India Movement)

1930

راڌع

ي

ماﺮﮔوﺮﭘ ﻮﺟ ”چرﺎﻣ ﮓﻧﻻ“ ﻦﻴﺋﺎﺗ ﻲﭼاﺮﻛ نﺎﮐ دﺎﺑآ ﺐﻜﻴﺟ ۾ ﻲﻠﺴﻠﺳ ﻲﺟ ﻚﻳﺮﺤﺗ فﻼﺧ

نﻮﺘﻣﺪﺧ نﻮﺟ ﺐﺣﺎﺻ دازآ ﻪﺗ ﻦﻫﮇﺟ .ﻮﻴﻫ ﻼﻤﻳڊ ماﺮﭥﺋﻮﭼ ﺮﭩﺴﻣ رﮉﻴﻟ ﻮﺟ ﻦﮭﻨﺟ ،ﻮﻳو ﻮﻧڏ ﻞﻴﻜﺸﺗ

ﻪﺑ

.نﻮﻴﻫ نﺎﻳﺎﻤﻧ

ﻲﮭﻧا ڻﺎﭘ .ﻮﻴﻫ ”ﻲﺠﻧﺎﭽﻴﭔ“ ٺﻮﮘ وﮍﻜﻫ ﻮﺟ ﻲﻌﻠﺿ ﺮﮑﺳ ﻲﻣذ نﺪﻨﺳ ۾ ﻲﻠﺴﻠﺳ ﻲﺟ ”نوﺎﻌﺗ مﺪﻋ ﻚﻳﺮﺤﺗ“

.نﻮﺋﺎﻳﺎﮣﺑ بﺎﻴﻣﺎﻛ ﻦﻴﺋﺎﺗ ﻲﺟرد ﺪﺣ ﻲﮐ ﻚﻳﺮﺤﺗ

ﻪﻴﺘﺳ“ ﺐﺣﺎﺻ دازآ

گ

دﺎﺘﺳا ﻲﺳﺎﻴﺳ سﺪﻨﺳ ﻪﺗ ﻦﻫﮇﺟ ،ﻲﺌﻛ ﻞﺻﺎﺣ نﺎﮐ ڊﻮﮔ ﺮﭩﺴﻣ ﺖﻴﺑﺮﺗ ﻲﺟ ”ﻚﻳﺮﺤﺗ هر

ﻲﻠِﭘ ﺮﭩﺴﻣ

(Mr. Play)

.ﻮﻴﻫ

ﻚﻳﺮﺤﺗ ﻲﺟ يدازآ ،ﺐﺣﺎﺻ دازآ ﻪﺗ ﻲﻫآ ﻮﻫا ضﺮﻋ

۽

شادﺎﭘ ﻲﺟ ﻲﮭﻧا ۽ ﻮﺗرو ﻮﺼﺣ رﻮﭘﺮﭜ ﻪﺑ ۾ ﺪﮭﺟوﺪﺟ

.ﻲﻫر يرﺎﺟ ﻪﺑ ﻮﭘ ﺪﮭﺟوﺪﺟ سﺪﻨﺳ ﻦﻜﻴﻟ .ﻦﻴﺋﺎﻴﻛ ﻪﺑ نﻮﺋاﺮﺗﺎﻳ مﺮﺗ ﺎﻌﻓد ﻲﺌﻴﮣﻬﮔ ۾

ﻲﺟﺮﻬﮔ ڻﺮﻛ ﺪﮭﺟوﺪﺟ ﻦﻴﺋﺎﺗ يﮍﭰ يﺮﺧآ ﻲﺟ نﻮﺧ ﻻ تﻼﺻﺎﺣ ﻲﺟ ﺪﺼﻘﻣ ﻪﺗ ﻮﻴﻫ ﻮﻳﺮﻈﻧ ﻮﺟ ﺐﺣﺎﺻ ’دازآ‘

.نﻮﻴﭤ ﻦﮐر يرﺎﺟ ﺪﮭﺟوﺪﺟ ﻦﻴﺋﺎﺗ ڻﺮﻛ ﻞﺻﺎﺣ ﻲﮐ ﺪﺼﻘﻣ ﻲﺠﻨﮭﻨﭘ ﻲﻜﻴﺟ ،ﻲﻫآ ﻖﺣ ﻮﺟ ﮡﻫر هﺪﻧز ﻲﮐ ﻦﻣﻮﻗ ﻦﮭﻧا ۽

نﻮﺘﻣﺪﺧ ﻲﺟﺎﻤﺳ نﻮﺟ دازآ

.نﻮﻴﻧڏ مﺎﺠﻧاﺮﺳ ﮡﭘ نﻮﺘﻣﺪﺧ ﻲﺟﺎﻤﺳ ﺐﺣﺎﺻ دازآ

1935

وﺪﻧآ ۾ ﻞﻤﻋ مﺎﻴﻗ ﻮﺟ مﻼﺳا ﻦﻳﺪﻫﺎﺠﻣ ﻦﻤﺠﻧا ۾ ع
ﻦﺒﻳﺮﻏ ﺪﺼﻘﻣ ﻮﺟ ﻦﻤﺠﻧا ﻲﮭﻧا .ﻮﻴﻫ ﺐﺣﺎﺻ دازآ يﺮﭩﻳﺮﻜﻴﺳ ۽ ﻮﻴﻫ ﻞﻴﻛو نﺎﻤﺣﺮﻟاﺪﺒﻋ ازﺮﻣ رﺪﺻ ﻮﺟ ﻦﮭﻨﺟ ،ﻮﻳو
يﺮﻜﻨﮭﻨﺗ ،ﻮﻴﻫ ﻮﻴﭤ نﺎﺼﻘﻧ ﻲﻧﺎﺟ ﻲﻓﺎﻛ ۾ ﻦﮭﻨﺟ ،ﻲﺌﻫ ﻲﻠﮭﭰ ﻪﺑ ﺎﺑو ﻚﻫ ۾ رود ﻲﮭﻧا ﻪﺗ ﻦﺌﻴﺟ .ﻮﻴﻫ ڻﺮﻛ دﺪﻣ ﻲﺟ

.ﻮﻧڏ مﺎﺠﻧاﺮﺳ ﻪﺑ ﻢﻛ ﻮﺟ هﺮﻴﻏو ﻦﻴﻓﺪﺗ ﻦﻤﺠﻧا ﻲﮭﻧا

1936

نﺎﺧ ﻞﻧﺮﻛ ﭧﻨﻨﻴﭩﻔﻴﻟ رﺪﺻ ﻮﺟ ﻦﻤﺠﻧا ﻲﮭﻧا .ﻮﻳو وﺪﻧآ ۾ ﻞﻤﻋ مﺎﻴﻗ ﻮﺟ مﻼﺳﻻاِ

ﺖﻳﺎﻤﺣ ﻦﻤﺠﻧا ۾ ع

حﻼﻓ ﻲﺟ ﻦﻧﺎﻤﻠﺴﻣ ﻪﺑ ﻲﻣذ ﻲﺟ ﻦﻤﺠﻧا ﻲﮭﻧا .ﻮﻴﻫ ﺐﺣﺎﺻ دازآ يﺮﭩﻳﺮﻜﻴﺳ ۽ ﻲﻫوﺮﺑ ﺪﻤﺤﻣ

۽

،ﺎﻴﻫ ﻢﻛ ﻻ دﻮﺒﮭﺑ

.ﮡﺋﻼﮭﭰ ﻢﻴﻠﻌﺗ ۽ ڻﺮﻛ ﻢﺘﺧ يرﺎﮔزور ﻲﺑ ﻲﺗ رﻮﻃ ﻲﺻﻮﺼﺧ

1937

۾ع

“

ﻮﺟ ﻦﮭﻨﺟ ،ﻮﻳآ ۾ ﻞﻤﻋ مﺎﻴﻗ ﻮﺟ ”ﺖﻋﺎﻤﺟ ﻲﮢﺎﭠﻮﮘ ﮅﻨﺳ“ ۾ ﻲﻠﺴﻠﺳ ﻲﺟ ”ماﺮﮔوﺮﭘ ﻲﺗﺎﻴﻗﺮﺗ ﻲﮭﻳد
مﺮﮔﺮﺳ ﻮﺟ ﺖﻋﺎﻤﺟ ﻲﮭﻧا ﺐﺣﺎﺻ دازآ .ﻮﻴﻫ ﻲﮢﺎﻜﻠﻣ رآ.ﻦﻳا يﺮﭩﻳﺮﻜﻴﺳ ۽ ﻮﻴﻫ وﺮﻣﻮﺳ ﺶﺨﺑ ﷢ا ﺪﻴﮭﺷ رﺪﺻ
ﻲﺟ ٺﻮﮘ نڙﮃﻨﻧ نڙﮃﻨﻧ ﻲﺟ ﮅﻨﺳ ﺪﺼﻘﻣ ﻮﺟ ﺖﻋﺎﻤﺟ ﻲﮭﻧا .ﻮﻴﻫر ﺶﻴﭘ ﺶﻴﭘ ۾ ﺖﻣﺪﺧ ﻲﮢﺎﭠﻮﮘ ۽ ﻮﻴﻫ ﻦﻛرﺎﻛ