• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
1. A literatura galega durante a Guerra Civil e a primeira posguerra
1. Introdución
A
Guerra Civil
comeza co golpe de estado contra o goberno da Repúblicao 18 e xullo de 1936 e, aínda que remata o 1 de abril de 1939,
Galiza
xa queda nasmans do
exército sublevado
arredor do 20 de xullo de 1936. É probable que foraEmilio Mola quen planeou o levantamento, pensado para eliminar a todos osdetractores.Entre os sectores que
apoiaron
o golpe destacan a
oligarquía financieira
e a
Igrexa
Católica, que serían moi atacados na literatura. Ademais, os acontecementos foronmanipulados polos historiadores da época, como é o caso de Joaquín Arrarás (Historiade la cruzada) ou Silva Ferreiro (Galicia y el movimiento nacional).A chegada da ditadura produce non só unha miseria moral e económica,senón tamén un importante
baleiro cultural
:a)Os pensadores, científicos, investigadores, etc., son
asasinados
,
exílianse
ou
siléncianse
. b)Prodúcese unha
depuración do corpo de ensinantes
a todos os niveis, dexeito que serían a
Igrexa
e a Falanxe quen se encargarían do ensino para oadoutrinamento dos alumnos.c)
Iniciativas
coma o
Seminario de Estudos Galegos
(fundado en 1923) teñenque
cesar
a súa actividade.A guerra e a inmediata posguerra fan que se instale o
medo
e o terror nasociedade, de xeito que moitos foxen e outros ou se renden ao fascismo ou sonasasinados. Ademais, créanse
campos de concentración
como é o caso da Illa de SanSimón e os mosteiros de Oseira e Celanova. Con todo, ata os anos 60 aínda estánactivos os
maquis
. Todo isto é recollido na
literatura
, en obras coma
Campo dealmendros
de
Max Aub
,
Señas de identidad 
de
Goytisolo
ou
O silencio redimido
de
Silvio Santiago
.
 
O militante fantasía
1
Relato de
política-ficción
(mestura de personaxes reais e ficticios) no que setrata o tema da
dúbida
de
sumarse
ou non á
rebelión
.
Influencia
de:
a)
Otero Pedrayo
:
voces agres, voces marciais, voces españolas
.
 b)
Risco
(
Galicia é ben pequena
[...]):
Galicia é un centro. O centro de todosos mundos posíbeis no mundo, dixéranlle ao militante os seus mestres
.
c)
Curros
:
coas faldras da camisa fóra
(lembra ao soneto “A fouce do avó”).
 
Illa do amor, illa damorte
2
Referencia á prisión da Illa de San Simón
Pontevedra
3
Personaxes e lugares da Pontevedra da posguerra:
-
Personaxes: Zbarski (fusilado por defender o
1
Ferrín,
 Arraianos
(1991)
2
Valentín Paz-Andrade,
Cen chaves de sombra
(1979)
3
Ferrín,
 Estirpe
(1994)
Literatura Galegada Guerra Civil á actualidade2008/2009USC
1
 
1. A literatura galega durante a Guerra Civil e a primeira posguerra
goberno civil do que se dixo que fora un axenteruso infiltrado); Adrio (dirixente socialista); VíctorLis Quibén (dirixente da CEDA que decidía a vidao morte dos prisineiros); Bernardito López(asasino falanxista, que aparece en “Episodio decaza” de Crónica de nós como BernarditoGómez).
-
Lugares: A Caeira, onde matan a Bóveda; AMoureira, lugar de orixe do pirata pontevedrésBenito Soto.
1.1.Destino dos detractores do réxime trala guerra
1)
Morte
, é o caso de:a)
Xaime Quintanilla
, que fora alcalde de Ferrol e creador da colección
Céltiga
. b)
Alexandre Bóveda
, que aparecería en poemas coma “Non houbo galos” deSalvador García-Bodaño, ou “Pra Alexandro Bóveda, asasinado” de Ferrín.2)
Exilio
, é o caso de
Castelao
4
.2.1)
Exilio interior
, como é o caso de
Otero Pedrayo
(
 Libro dos amigos
).3)
Entrega ao fascismo
, que foi o caso de Risco.
2.Un tempo de silencio no que se escoitan voces illadas
2.1.A situación do galego trala guerra
A
produción literaria
en galego xa non era moi abondosa
antes daguerra
(en 1935 só se publican 13 volumes en galego), aínda que destacan elementoscoma a
cooficialidade
que se contemplaba no artigo 4 do Estatuto de Autonomía, quenunca chegou a estar en vigor. Despois da guerra, a situación do galego mudaría para peor:1)Aínda que non existe
ningún decreto
que
prohiba falar
ou
escribir
en
galego
, existen unha serie de
disposicións
que obrigan a usar o
castelán
paracertas cousas. Ademais o franquismo busca crear unha atmosfera de
medo
quefai que se sinta como perigoso o uso do galego por estar vencellado aonacionalismo durante a época republicana. De feito, o
primeiro acto público
en galego coñecido trala guerra é a intervención de
Otero Pedrayo
o 11 denovembro de
1949
nun acto de homenaxe a Lamas Carvajal, e
interrómpenlle
o discurso.2)
Non
existen
empresas editoriais
importantes ata 1950.3)No
ensino
comeza a expandirse o coñecemento e uso do
castelán
con obrasque buscan o adoutrinamento no
españolismo
, coma o
Catecismo
deMenéndez-Reigada
(oficial nas escolas desde o 1 de marzo de 1949). Contodo, hai
excepcións
coma
Cuore
de
E. Damicis
, que carece desa compoñentede adoutrinamento.
2.2.Publicacións en galego na España franquista
4
Ver parágrafo final do Libro II de
Sempre en Galiza
.
Literatura Galegada Guerra Civil á actualidade2008/2009USC
2
 
1. A literatura galega durante a Guerra Civil e a primeira posguerra
1)
Daniel Pernas Nieto
,
Fala d’as Musas
, Santa Marta de Ortigueira, 19362)
Herminia Fariña
,
¡Por España y para España!
(
 El libro del combatiente
),19373)“
Mechitas de Vigo
”
5
, 
 Rayos de sol 
, Vigo, 1938: obra dividida en tres partes,das que só a segunda está en galego.4)
Ángel Sevillano
,
O amor, o mar, o vento e outros gozos
, Vigo, 1938: obracostumita.5)
Xosé Filgueira Valverde
,
Seis canciones de mar “in modo antico”
,
 Albor 
,Cuaderno de poesía nº 7, Pamplona, 1941: poesía neotrobadoresca.6)
Rosalía de Castro
,
Cantares gallegos
, Santiago de Compostela, 19417)
Xosé Trapero Pardo
,
 Non chores, Sabeliña
6 
, Lugo, 19438)
Celestino Luís Crespo
,
 Brétemas mariñás
, Betanzos, 19469)
Mariano Piñeiro Groba
,
Soaces dun abade
, Ponteareas, 194610)
Antonio Noriega Varela
,
 Do ermo
, Lugo, 1946Moitos destes autores están
vencellados ao réxime
, xa que nestes primeiros anos outros coma
Otero Pedrayo
,
Cabanillas
e os máis novos coma
CelsoEmilio Ferreiro
están
silenciados
, escriben e
non publican
ou publican no
exilio
 baixo
pseudónimos
.
2.3.Publicacións en galego na España republicana
1)
Revistas
:a)
 Nova Galiza
(18 n
os
desde o 5 de abril de 1937 ata xuño – xullo de 1938),revista de orientación
galeguista
que foi dirixida por 
Castelao
,
Dieste
e
Carmen Muñoz
(muller de Dieste). Nela publícanse textos de urxencia, senunha grande calidade, aínda que hai excepcións:
“As tres pragas”
(1/07/1937) de Castelao (militarismo, clericalismo ecapitalismo), texto que aparecería reformado en Sempre en Galiza.
“Os novos símbolos da nova Galiza”
, tamén de Castelao, onde se faireferencia á forte carga relixiosa dos símbolos de Galiza. b)
 Nueva Galicia
(más de 50 n
os
entre o 17/05/1937 e fins de 1938), revista deinspiración
comunista
e, polo tanto, potencialmente oposta aonacionalismo, aínda que tamén acolle colaboracións de
escritores galegos
.
Algúns dos textos publicados en Nueva Galicia son:
1.
“Romance de loita”
de Cabanillas (23/05/1937), que lembra a poesíacombativa de composicións coma “Galicia”, “En pé!” ou “AcciónGallega” de Vento Mareiro ou Da terra asoballada.
2.
“A Internacional”
de Cabanillas (28/11/1937), versión da
Internacional
composta por Eugène Pottier (letra) e Pierre Degeyter (música), cantadapor primeira vez en Lille (Francia). A de Cabanillas é unha tradución libreque se adapta ao contexto galego (labregos, mariñeiros).
5
Pseudónimo de Mercedes Viso Troncoso.
6
 
 Non chores, Sabeliña
é tamén unha zarzuela en galego.
Literatura Galegada Guerra Civil á actualidade2008/2009USC
3
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...