Article 2

Embed Doc
Copy Link
Readcast
Collections

CommentGo Back

Download

ႏိုငးငဵေတားအၾကမး့ဖကးမြဳႏြငးံ႖်မနးမာႏိုငးငဵ

Thursday, April 2, 2009

အၾကမး ့ဖကး မြဳ႖

(Terrorism)

ဆိ ု တဲ ံ႖စကာ့လဵ ု ့ေလ့ဟာ႖ႏြ စးဆယးရာစုေႏြ ာငး ့ပိ ုငး ့နဲ႕ႏြ စးဆယး ံ တစးရာစု႖ကာလတေလြ ္ာကး မြ ာ႖ ေရပနး ့အေတား စာ့လာတဲ ံ႖စကာ့လဵ ု ့ေလ့်ဖစး ပါတယး။႖ဒီ စကာ့လဵ ု ့နဲ႕ပတးသကး ်ပီ ့႖အဓိ ပၸ ာယးအမ္ိဳ့မ္ိဳ့႖ဖျငး ံဆိ ုခဲ ံ ၾကသလိ ု၊႖ အၾကမး ့ဖကး မြဳပဵ ု စဵအမ္ိဳ့မ္ိဳ့ကိ ု လဲ႖ေလံ လာသူေတျ က႖ေလံ လာသဵ ု ့သပးခဲ ံ ၾကတယး။႖အခ္ိဳ႕ေသာ႖ပညာရြငး မ္ာ့က႖ သမိ ုငး ့ရြဳေထာငး ံ က႖ေလံ လာၾကသလိ ု၊႖တခ္ိဳ႕ ကလဲ႖အေတျ ့အေခၚပိ ုငး ့ကေန႖ေလံ လာသဵ ု ့သပး ၾကတယး။႖ႏိ ုငးငဵေရ့ေဘာဂေဗဒ႖ ပညာရြငး မ္ာ့ကလဲ႖ဂိ မး ့သီအိ ုရီေတျ၊႖

time series analysis, econometric analysis

နညး ့လမး ့ေတျ ကိ ု႖အသဵ ု ့်ပဳ်ပီ ့၊႖ အၾကမး ့ဖကး မြဳေခ္မြဳနး ့ေရ့ဆိ ုငးရာ႖ေပၚလစီ မ္ာ့ရဲ႕ထိေရာကး မြဳစတာေတျ ကိ ု႖ဆနး ့စစးခဲ ံ ၾကတယး။

လူ မြဳေရ့၊႖စိ တး ပညာ႖ပညာရြငးေတျ ကလဲ႖သူ တိ ု႕တတး က္ျ မး ့တဲ ံ႖နညး ့ပညာေတျ ကိ ု႖အသဵ ု ့်ပဳ်ပီ ့႖အၾကမး ့ဖကးသမာ့ေတျရဲ႕ စိ တး ပိ ုငး ့ဆိ ုငးရာ႖အေတျ ့အေခၚေတျ၊႖သျငး ်ပငး လကၡ ဏာေတျ ကိ ု ပါ႖ေလံ လာေနၾကတယး။႖ႏိ ုငးငဵေပါငး ့စဵ ု က႖အစိ ု ့ရေတျရဲ႕ မဟာဗ္ဴဟာေလံ လာေရ့ဌာနေတျ၊႖အၾကမး ့ဖကးႏြ ိ မးနငး ့ေရ့႖အဖျ ဲ႕အစညး ့ေတျ မြ ာလဲ႖အၾကမး ့ဖကး မြဳေလံ လာေရ့ဆိ ုငးရာ႖ က္ျ မး ့က္ငးသူေတျ႖အမ္ာ့အ်ပာ့႖ခနး႕အပးေဆာငးရျ ကး ၾကရတယး။႖အခ္ိဳ႕ေသာ႖တကၠသိ ု လးေတျအေနနဲ႕ ကလဲ႖လိ ုအပး လာတဲ ံ႖ ပညာရြငးအေရအတျ ကးႏြဳနး ့ကိ ု႖ပဵ ံ ပိ ု ့ေပ့ႏိ ုငး ဖိ ု႕အၾကမး ့ဖကး မြဳေလံ လာေရ့ဆိ ုငးရာ႖ဘျ ဲ႕ လျနး႖ေအာငး လကး မြ တးအထူ ့သငးတနး ့ေတျ႖ ဖျငး ံ လြ စး ၾကရ်ပနးတယး။

စစးေရ့၊႖ႏိ ုငးငဵေရ့၊႖စီ ့ပျ ာ့ေရ့၊႖စိ တး ပညာ၊႖ႏိ ုငးငဵ တကာဆကးဆဵေရ့၊႖ဥပေဒေရ့ရာ႖စတဲ ံ႖ဘာသာရပးေတားေတား မ္ာ့မ္ာ့နဲ႕ ဆကး စပးေနတဲ ံ႖

multidisciplinary subject

တခု ်ဖစး တဲ ံ႖အၾကမး ့ဖကး မြဳေလံ လာေရ့ဟာ႖ယေန႕ေခတး ကမၻ ာရဲ႕အေရ့အၾကီ ့တဲ ံ႖ ပညာရပး တခုအေနနဲ႕တစတစ႖ေနရာယူ စိ ု ့မိ ု ့လာခဲ ံ ပါတယး။႖ပညာရပးအေနနဲ႕ တငး မကပဲ႖ႏိ ုငးငဵ တိ ုငး ့ရဲ႕အမ္ိဳ့သာ့လဵ ု ်ခဵဳေရ့႖ ရညး မြနး ့ခ္ကး႖

(National security objectives)

ေတျအထဲ မြ ာလဲ႖ထိ ပးဆဵ ု ့က႖ေနရာယူ လာပါတယး။႖အခုဒီေဆာငး ့ပါ့မြ ာ႖ အၾကမး ့ဖကး မြဳ၊႖ႏိ ုငးငဵေတားအၾကမး ့ဖကး မြဳနဲ႕်မနး မာေရ့ရာ႖အေ်ခအေနမ္ာ့ကိ ု႖ေရ့သာ့တငး ်ပလိ ု ပါတယး။

အၾကမး့ဖကးမြဳဆိုရာွယး

အၾကမး ့ဖကး မြဳဆိ ု တာနဲ႕ပတးသကး ်ပီ ့႖ႏိ ုငးငဵေရ့ေလံ လာသူေတျ၊႖သတငး ့နဲ႕စာနယးဇငး ့သမာ့ေတျ၊႖အစိ ု ့ရေတျ က႖ အဓိ ပၸ ာယး မ္ာ့စျ ာ႖ဖျငး ံဆိ ုခဲ ံ ၾကတယး။႖အၾကမး ့ဖကး မြဳေလံ လာေရ့ဆိ ုငးရာမြ ာ႖နာမညး ၾကီ ့ပညာရြငး တေယာကး ်ဖစး တဲ ံ႖

Walter Laquer

က႖အၾကမး ့ဖကး မြဳဆိ ု တာကိ ု႖ႏိ ုငးငဵေရ့၊႖ဘာသာေရ့၊႖ယဵ ု ၾကညးသကးွငး မြဳဆိ ုငးရာ႖ရညး မြနး ့ခ္ကး မ္ာ့်ပညး ံ မြ ီ ဖိ ု႕အတျ ကး႖ တရာ့မွငး လကးနကး႖အငးအာ့႖အသဵ ု ့်ပဳ်ပီ ့႖အ်ပစး မဲ ံ ်ပညးသူေတျ ကိ ု႖ဦ ့တညး တိ ု ကးခိ ု ကး မြဳလိ ု႕အနကး ဖျငး ံဆိ ုခဲ ံ တယး။႖ အၾကမး ့ဖကး မြဳေလံ လာေရ့သငး တနး ့အာ့လဵ ု ့မြ ာ႖မရြ ိ မ်ဖစးသငးရိ ု ့ညႊနး ့တမး ့်ဖစး တဲ ံ႖

'Inside Terrorism'

ဆိ ု တဲ ံ႖ စာအု ပး ကိ ုေရ့သာ့ခဲ ံ တဲ ံ႖

Bruce Hoffman

ကလဲ႖အၾကမး ့ဖကး မြဳဆိ ု တာမြ ာ႖ႏိ ုငးငဵေရ့ရညး မြနး ့ခ္ကးဆိ ုငးရာ႖လြ ဵဳ႕ေဆားခ္ကးေတျ၊႖ အၾကမး ့ဖကး မြဳရဲ႕သာ့ေကာငးေတျ႖

(

သိ ု႕

)

ပစး မြ တးေတျ ကိ ုသာမပဲ႖အမ္ာ့်ပညးသူ ကိ ုပါ႖ထိ တး လနး႕ေစႏိ ုငး တဲ ံ႖စိ တး ပိ ုငး ့ဆိ ုငးရာ႖ ထိခိ ု ကးေစမြဳေတျ၊႖အၾကမး ့ဖကး တဲ ံနညး ့နဲ႕ေ်ဖရြငး ့မြဳေတျ႖ပါွငးေၾကာငး ့႖ေရ့သာ့ထာ့ခဲ ံ ပါတယး။

အၾကမး ့ဖကး မြဳဆိ ု တာထဲ မြ ာ႖လကးနကးအငးအာ့သဵ ု ့ေ်ဖရြငး ့တဲ ံ႖အေ်ခခဵသေဘာတရာ့ပါွငး တာေၾကာငး ံ႖အၾကမး ့ဖကး မြဳ႖ ်ပဳလု ပးသူ မ္ာ့႖ကိ ုငး စျ ဲ တဲ ံ႖လကးနကးေတျ ဟာလဲ

အမ္ိဳ့မ္ိဳ့႖ကျ ဲ ်ပာ့်ခာ့နာ့ပါတယး။႖ေခတးသစးအၾကမး ့ဖကး မြဳကိ ု႖ေလံ လာတဲ ံ႖ လကးနကး က္ျ မး ့က္ငး႖ပညာရြငး မ္ာ့ကေတာံ႖ဒါေတျ ကိ ု႖စစးသဵ ု ့လကးနကးအမ္ိဳ့အစာ့ေတျ၊႖ေပါကး ကျ ဲေစႏိ ုငး တဲ ံ႖ဗဵ ု ့ေတျ၊႖ အမ္ာ့အ်ပာ့ေသေက္ပ္ကး စီ ့ေစတဲ ံ႖လကးနကးေတျနဲ႕အေသခဵဗဵ ု ့ေဖာကးချ ဲသူေတျဆိ ု ်ပီ ့႖ချ ဲ ်ခာ့ေဖား ်ပခဲ ံ ၾကပ ါတယး။

စစးသဵ ု ့လကးနကးေတျ ်ဖစး တဲ ံ႖ပစၥ တိ ုေတျ၊႖ေအေက

-

၁၇၊႖အမး

-

ှ၆႖တိ ု႕ လိ ု႖ေခ္မြဳနး ့ေရ့ရိ ုငး ဖယးေသနတးေတျ၊႖အစၥေရ့လု ပးအူဇီ၊႖ အေမရိ ကနး လု ပး႖

Ingram

လိ ု႖စကးေသနတးေတျ၊႖အာရး ပီ ဂ္ီ လိ ု႕အတိ ုေကာကးေခၚၾကတဲ ံ႖

Rocket-propelled Grenades

ေတျ၊႖အေမရိ ကနး လု ပး႖

Stinger

နဲ႕ဆိ ုဗီ ယကး လု ပး႖

Grail

တိ ု႕ လိ ု႖

Precision Guided Munitions

လကးနကး မ္ိဳ့စဵ ု ကး ု႖ အၾကမး ့ဖကး မြဳေတျ မြ ာ႖အသဵ ု ့်ပဳၾကပါတယး။႖ဥပမာ

-

မၾကာေသ့ခငး ကမြ႖်ဖစးသျ ာ့တဲ ံ႖မျနးဘိ ုငး ့တိ ု ကးခိ ု ကး မြဳမြ ာဆိ ုရငး႖ ဒီအမ္ိဳ့အစာ့လကးနကးေတျ ကိ ု႖အသဵ ု ့်ပဳသျ ာ့ခဲ ံ ၾကတာပါ။

ေပါကး ကျ ဲေစတတး တဲ ံ႖ဗဵ ု ့ေတျ မြ ာလဲ႖စီဇကး က႖တီ ထျငးခဲ ံ တဲ ံ႖

Semtex,

အေမရိ ကနး က႖တီ ထျငးခဲ ံ တဲ ံ႖

Composite-4 (C-4)

တိ ု႕ လိ ု႖ ပလပး စတစးေပါကး ကျ ဲေစတတး တဲ ံ႖ပစၥညး ့ေတျ၊႖ခ္ိနး ကိ ု ကးဗဵ ု ့၊႖ဆျ ဲ မိ ုငး ့စတဲ ံ႖

triggers

ေတျ၊႖မိ ု လိ ုေတာံဗး လိ ု႕အမ္ာ့က႖ေခၚတတး ၾကတဲ ံ႖ ဓာတးဆီဗဵ ု ့ေတျ၊႖ပိ ု ကးဗဵ ု ့ေတျ၊႖ကာ့ဗဵ ု ့ေတျ၊႖ေလထု ဖိအာ့သဵ ု ့်ပီ ့႖ေပါကး ကျ ဲေစတတး တဲ ံ႖ဘာရိ ု မကး ထရစးဗဵ ု ့ေတျ႖စသညး ်ဖငး ံ႖ ပါွငး ပါတယး။႖ေနာကး တမ္ိဳ့ကေတာံ႖

WMD

လိ ု႕အတိ ုေကာကးေခၚၾကတဲ ံ႖

Weapons of Mass Destruction

ပါ။႖ဒီအထဲ မြ ာ႖ ဓာတုဆိ ုငးရာ႖ေအ့ဂ္ငး ံေတျ၊႖ဇီွဆိ ုငးရာေအ့ဂ္ငး ံေတျ၊႖ဓာတးေရာငး ်ခညးဆိ ုငးရာ႖ေအ့ဂ္ငး ံေတျ ကေန႖နယူ ့ကလီ ့ယာ့႖ လကးနကးေတျအထိ႖ပါွငး ပါတယး။႖

9/11

်ဖစးရပး ်ပီ ့ကတညး ့က႖ဖျ ဵ႕ ်ဖိဳ့်ပီ ့ႏိ ုငးငဵေတားေတား မ္ာ့မ္ာ့မြ ာ႖ဒီ လကးနကးေတျနဲ႕ တိ ု ကးခိ ု ကး မြ ာကိ ု႖စိ ု ့ရိ မးေၾကာငး ံ ၾကမြဳေတျ႖အမ္ာ့အ်ပာ့႖်ဖစး လာခဲ ံ ်ပီ ့၊႖

CBRNE

လိ ု႕ဒီေလာကထဲ မြ ာ႖အတိ ုေကာကးေခၚၾကတဲ ံ႖

chemical, biological, radiological, nuclear explosives

ေတျနဲ႕တိ ု ကးခိ ု ကး မြဳေတျ ်ဖစး လာခဲ ံရငး

်ပဳလု ပးရမယး ံ႖ စီ မဵခ္ကးေတျ ကိ ု႖ေရ့ဆျ ဲ လာၾကရပါတယး။

ဒီ လိ ု႖ႏိ ုငးငဵေတား လဵ ု ်ခဵဳေရ့စီ မဵခ္ကးေတျ႖ေရ့ဆျ ဲေနၾကစဥး မြ ာပဲ႖ႏိ ုငးငဵ တကာအဖျ ဲ႕အစညး ့ေတျ၊႖ႏိ ုငးငဵေတားအၾကီ ့အကဲေတျ၊႖ ေပၚလစီေရ့ဆျ ဲေနသူေတျအတျ ကး႖အခ္ကး ၾကီ ့တခ္ကး ကိ ု႖ထညး ံသျငး ့စဥး ့စာ့႖လာၾကရ်ပနး ပါတယး။႖ဘာလဲဆိ ုေတာံ႖ အၾကမး ့ဖကး မြဳကိ ု

က္ဴ့လျနးသူေတျ ထဲ မြ ာ႖

non-state actors

ေတျ႖ပါွငးသလိ ု႖

state actors

ေတျ လဲ႖ပါွငးေနတဲ ံ႖အခ္ကး ပါ။႖ လူအမ္ာ့႖ေသေၾကပ္ကး စီ ့ႏိ ုငး တဲ ံ႖လကးနကး ပစၥညး ့ေတျ ဟာ႖အ်ပစး မဲ ံ ်ပညးသူေတျ ကိ ု႖တိ ု ကးခိ ု ကး တတး တဲ ံ႖လူ တစု လကး ထဲ ကိ ု႖ ေရာကးသျ ာ့တာနဲ႕ေတာငး႖မလိ ု လာ့အပး တဲ ံ႖ဆိ ု ့က္ိဳ့ေတျ႖်ဖစးႏိ ုငးေစတယးဆိ ုရငး႖ႏိ ုငးငဵေတားအၾကမး ့ဖကး မြဳ႖က္ဴ့လျနးေနတဲ ံ႖ အာဏာရြငးအစိ ု ့ရေတျ လကး ထဲ႖ဒီ လကးနကး ပစၥညး ့ေတျ႖ေရာကးသျ ာ့တဲ ံအခါ႖ေဒသဆိ ုငးရာလဵ ု ်ခဵဳေရ့၊႖ အ်ပညး ်ပညးဆိ ုငးရာလဵ ု ်ခဵဳေရ့႖အေပၚမြ ာ႖ဘယးေလာကး ထိခိ ု ကးေစမလဲ႖ဆိ ု တာက႖အေရ့ၾကီ ့တဲ ံ႖ အခ္ကး တခ္ကး ်ဖစး လာပါေတာံ တယး။

တကယးေတာံ႖ႏိ ုငးငဵေတားအစိ ု ့ရဆိ ု တာ႖်ပညးသူေတျအေပၚ႖က္ေရာကး လာမယး ံ႖အႏၱရာယးေတျ ကိ ု႖ကာကျ ယးေပ့ဖိ ု႕၊႖ ်ပညးသူေတျရဲ႕စာ့ွတးေနေရ့႖်ပညး ံ စဵ ု ဖူ လဵ ုေစဖိ ု႕၊႖ပညာေရ့တိ ု ့တကး ်မငး ံ မာ့ေစဖိ ု႕၊႖က္နး ့မာေရ့တိ ု ့တကးေကာငး ့မျနးေစဖိ ု႕လူ ထု က႖ ေရျ ့ခ္ယး တာွနးေပ့၊႖အာဏာအပးႏြငး ့ခဵ ထာ့ရတဲ ံ႖အဖျ ဲ႕အစညး ့တရပး ပါ။႖ဒါေပမယး ံ႖တခ္ိဳ႕ေသာ႖ႏိ ုငးငဵေတျ မြ ာ႖အာဏာဟာ႖ လူ ထု က႖မသကးဆငး ့ပဲ႖လူ ထု ကိ ု႖်ခိ မး ့ေခ္ာကးသတး ်ဖတး ်ပီ ့၊႖မတရာ့အာဏာယူ ထာ့တဲ ံ႖အစိ ု ့ရေတျ႖အု ပးခ္ဳပးေနၾကပါတယး။႖ ဒီ လိ ုအစိ ု ့ရေတျ ဟာ႖အေၾကာကး တရာ့နဲ ႔အု ပးခ္ဳပး ဖိ ု႕အတျ ကး႖်ပညးသူ လူ ထု ကိ ု႖အႏၱရာယး႖်ပဳတတး ၾကပါတယး။႖လူ ထုရဲ႕ ပညာရညးအဆငး ံအတနး ့ေတျ႖တိ ု ့တကး ်မငး ံ မာ့လာရငး႖ေတျ ့ေခၚမြဳအဆငး ံအတနး ့ေတျ႖တိ ု ့်မငး ံ လာ်ပီ ့႖ႏိ ုငးငဵရဲ႕ ပကတိအမြနး တရာ့ကိ ု႖သိ ်မငး လာတာနဲ႕အမြ ္႖ေတား လြနး ပုနး ကနး မြဳေတျ႖ေပၚေပါကး လာတတး တာ႖ဓမၼ တာမိ ု႕ဒီ လိ ု႖အစိ ု ့ရေတျ ဟာ႖ ပညာရညးအဆငး ံအတနး ့႖်မငး ံ မာ့မြဳမရြ ိေအာငး႖ပညာေရ့ကိ ု႖စနစး တက္႖ဖ္ကးဆီ ့ထာ့တတး ၾကပါတယး။႖က္နး ့မာေရ့၊႖ စာ့ွတးေနေရ့႖်ပညး ံ စဵ ု ဖူ လဵ ုေရ့ကိ ု လညး ့႖ေစတနာမြနးနဲ႕်ဖညး ံဆညး ့ေဆာငးရျ ကးေပ့မြဳ႖မရြ ိ ၾကေတာံ ပါဘူ ့။႖ အာဏာတညး ်မဲေရ့အတျ ကး႖အာဏာရဲ႕ေဒါကး တိ ုငးအဖျ ဲ႕အစညး ့ေတျ႖အမ္ာ့အ်ပာ့႖ေပၚေပါကး လာဖိ ု႕အေရ့နဲ႕ အငးအာ့ၾကီ ့မာ့လာဖိ ု႕အေရ့ကိ ုသာ႖ေရြ ့ရြဳလု ပးေဆာငး တတး ၾကပါတယး။႖ဒီ လိ ု လု ပးေဆာငးရငး ့႖လူ ထု ကိ ု႖ ်ခိ မး ့ေခ္ာကးအၾကမး ့ဖကးမြဳေတျ ကလဲ႖တစတစ႖တိ ု ့်မငး ံ လာပါတယး။႖ဒီ လိ ုအေ်ခအေနမ္ိဳ့ကိ ု႖ႏိ ုငးငဵေတားအၾကမး ့ဖကး မြဳ႖

(stateterrorism)

အမ္ိဳ့အစာ့ေတျ ထဲ က႖

state terrorism as domestic policy

အ်ဖစး႖ပညာရြငး မ္ာ့က႖ေခၚဆိ ုသတး မြ တး ၾကပါတယး။

ႏိုငးငဵေတားအၾကမး့ဖကးမြဳဆိုရာွယး

ႏိ ုငးငဵေတားအၾကမး ့ဖကး မြဳ႖

(state terrorism)

ဆိ ု တာကိ ု႖အခ္ိဳ႕ က႖

"terrorism from above

”

လိ ု႕ေခၚဆိ ုသဵ ု ့ႏြဳနး ့ၾကပါတယး။႖ ဘာလိ ု႕ လဲဆိ ုေတာံ႖ဒီအၾကမး ့ဖကး မြဳအမ္ိဳ့အစာ့က႖ႏိ ုငးငဵ တႏိ ုငးငဵရဲ႕အာဏာကိ ု႖ရယူ ထာ့တဲ ံ႖အစိ ု ့ရေတျ၊႖ အစိ ု ့ရလကး ကိ ုငး တု တးအဖျ ဲ႕အစညး ့ေတျ က႖က္ဴ့လျနး တာ်ဖစး တဲ ံ႖အတျ ကးေၾကာငး ံ ပါ။႖ဒီ လိ ု က္ဴ့လျနး မြဳမြ ာ

ပဵ ု စဵႏြ စး မ္ိဳ့ရြ ိ ပါတယး။

ပထမတမ္ိဳ့က႖ႏိ ုငးငဵေတားအၾကမး ့ဖကး မြဳကိ ု႖

foreign policy domain

ပဵ ုသ႑ာနးနဲ႕က္ဴ့လျနး ၾကတာ်ဖစး ပါတယး။႖ ဒီ လိ ု က္ဴ့လျနးရာမြ ာ႖တခ္ိဳ႕ႏိ ုငးငဵ မ္ာ့က႖

sponsors

အေနနဲ႕ကူညီ ပဵ ံ ပိ ု ့ေပ့တာရြ ိသလိ ု၊႖တခ္ိဳ႕ ကလဲ႖

enablers

ေတျအေနနဲ႕ ပါ။႖ ဒီ လိ ု ပဵ ံ ပိ ု ့ေပ့ၾကရမြ ာ႖အေတျ ့အေခၚပိ ုငး ့ဆိ ုငးရာ႖ပဵ ံ ပိ ု ့မြဳ၊႖ေငျေၾက့ပဵ ံ ပိ ု ့မြဳ၊႖စစးအငးအာ့ပ႔ ဵ ပိ ု ့မြဳ၊႖အၾကမး ့ဖကး တိ ု ကးခိ ု ကး မြဳကိ ု႖ကနဦ ့႖ အစပ္ိဳ့ေပ့မြဳနဲ႕အၾကမး ့ဖကး တိ ု ကးခိ ု ကး မြဳမြ ာ႖တိ ု ကးရိ ု ကး ပါွငး မြဳဆိ ု ်ပီ ့႖အမ္ိဳ့မ္ိဳ့႖ရြ ိ ပါတယး။႖အခု႖ဒီေဆာငး ့ပါ့မြ ာ႖

domestic policydomain

ကိ ု႖အဓိ ကထာ့႖ေရ့သာ့မြ ာ႖်ဖစး တဲ ံအတျ ကး႖အေသ့စိ တး႖မေဖား ်ပေတာံ ပါဘူ ့။

်ပညး တျငး ့ေပၚလစီအေနနဲ႕ႏိ ုငးငဵေတားအၾကမး ့ဖကး မြဳ်ပဳလု ပးရာမြ ာ႖အဓိ က႖ပါွငးေလံရြ ိ တဲ ံ႖အၾကမး ့ဖကးအဖျ ဲ႕အစညး ့ေတျ ကေတာံ႖ အာဏာရြငး မ္ာ့ရဲ႕လကး ကိ ုငးဒု တး ်ဖစးေနတဲ ံ႖စစး တပး၊႖ရဲ၊႖အာဏာရြငး စိ တး တိ ုငး ့က္ေရ့ဆျ ဲ ထာ့တဲ ံ႖ဥပေဒကိ ု႖ အေကာငးအထညးေဖားေနၾကရတဲ ံ႖ဥပေဒ႖ဘကးေတားသာ့ေတျနဲ႕အ်ခာ့ေသာ႖လဵ ု ်ခဵဳေရ့အဖျ ဲ႕အစညး ့မ္ာ့ပဲ႖်ဖစး ပါတယး။႖ ဒီေနရာမြ ာ႖ႏိ ုငးငဵေတား က႖ပဵ ံ ပိ ု ့ၾကိဳ့ကိ ုငး ထာ့တဲ ံ႖်ပညးသူ႕ စစးအဖျ ဲ႕ေတျ၊႖ေခ္မြဳနး ့သု တးသငးေရ့အဖျ ဲ႕ေတျ လဲ႖ပါွငး ပါတယး။႖ ်ပညး တျငး ့ေပၚလစီအေနနဲ႕ႏိ ုငးငဵေတားအၾကမး ့ဖကး မြဳ႖်ပဳလု ပးရ်ခငး ့ရဲ႕အဓိ ကရညးရျ ယးခ္ကး ကေတာံ႖အစိ ု ့ရရဲ႕အာဏာကိ ု႖်ပသဖိ ု႕နဲ႕ အတိ ု ကးအခဵ မ္ာ့ကိ ု႖အေႏြ ာငး ံအယြ ကး ်ပဳဖိ ု႕၊႖ဖယးရြ ာ့ဖိ ု႕်ဖစး ပါတယး။

တကယးေတာံ႖ႏိ ုငးငဵေတား တရပးရဲ႕အစိ ု ့ရဆိ ု တာမြ ာ႖်ပညးသူ လူ ထုအက္ိဳ့အတျ ကး႖လု ပး ပိ ုငးချငး ံအာဏာေတျ႖ရရိ ြ ်ပီ ့သာ့႖ ်ဖစး ပါတယး။႖ဒီအတျ ကး႖်ပညးသူ လူ ထု က႖ေရျ ့ေကာကး တငးေ်မြ ာကး ်ပီ ့႖ယဵ ု ၾကညး စျ ာနဲ႕အာဏာကိ ု႖အပးႏြငး ့ၾကတာပါ။႖ဒါေပမယး ံ႖ ်ပညးသူ လူ ထု က႖တရာ့ွငး႖ေရျ ့ေကာကး ထာ့တာမဟု တးရငး၊႖ေရျ ့ေကာကးေအာငး႖အတငး ့အၾကပး႖ဖိအာ့ေပ့ထာ့တာ်ဖစးေနရငး႖ ဒီ လိ ုအစိ ု ့ရမ္ိဳ့ဟာ႖မိ မိ ကိ ု ယး ကိ ု႖ယဵ ု ၾကညးခ္ကး႖ရြ ိ မေနပါဘူ ့။႖ပမာဆိ ုရရငး႖သူ တပါ့မယာ့ကိ ု႖ၾကာခိ ုေနရတဲ ံ႖ေယာက္း ာ့ဖ္ငး ့၊႖ ေယာက္း ာ့ညဵ ံ တေယာကးရဲ႕စိ တး မ္ိဳ့်ဖစးေန်ပီ ့၊႖ဘယးအခ္ိနး မြ ာ႖ပိ ုငးရြငးေပၚလာမလဲဆိ ု တဲ ံ႖စိ တး က႖မသိ စိ တး မြ ာ႖ လႊ မး ့မိ ု ့ေနတတး ပါတယး။႖အဲဒီအခါက္ေတာံ႖ပိ ုငးရြငးအမြနး ်ဖစး တဲ ံ႖လူ ထု က႖အာဏာ်ပနးေတာငး ့မြ ာကိ ု႖တစတစ႖ ေၾကာကး လာပါတယး။႖လူေတျဆိ ု တာ႖ေၾကာကး လာ်ပီဆိ ုရငး႖ရမး ့မိရမး ့ရာ႖ရမး ့်ပီ ့၊႖မလု ပးသငး ံ တာေတျ႖လု ပး တတး ၾကစ်မဲ မိ ု႕ ဒီ လိ ုအာဏာသိ မး ့အစိ ု ့ရေတျ၊႖မသမာနညး ့နဲ႕အာဏာရယူ ထာ့တဲ ံ႖အစိ ု ့ရေတျ ဟာ႖လူ ထု ကိ ု႖ အတငး ့အၾကပး ဖိႏြ ိ ပး ၾကပါေတာံ တယး။

ႏိ ုငးငဵေရ့ပညာရြငး႖ပီ တ႖စီဒါဘတးခး က႖ဒီ လိ ု႖ဖိႏြ ိ ပး မြဳပဵ ုသ႑ာနးေတျ ကိ ု႖

vigilante state terrorism, official state terrorism

နဲ႕

genocidal state terrorism

ဆိ ု ်ပီ ့႖သဵ ု ့မ္ိဳ့ချ ဲ ်ခာ့ေဖား ်ပခဲ ံ ပါတယး။႖

vigilante state terrorism

ဆိ ု တာ႖အစိ ု ့ရမဟု တး တဲ ံ႖ အဖျ ဲ႕အစညး ့ေတျ၊႖လူ ပု ဂၢ ိဳလးေတျ ကိ ု႖အစိ ု ့ရက႖ေနာကး ကျ ယး ကေန႖ၾကိဳ့ကိ ုငး ်ပီ ့႖ႏိ ုငးငဵေရ့အၾကမး ့ဖကး မြဳ႖ က္ဴ့လျနးေစ်ခငး ့်ဖစး ပါတယး။႖

official state terrorism

ဆိ ု တာမြ ာက္ေတာံ႖

overt

နဲ႕

covert

ဆိ ု ်ပီ ့႖ႏြ စး မ္ိဳ့ထပးချ ဲ လိ ု႕ရတယး။႖

overt official state terrorism

ဆိ ု တာက႖်မငးသာထငးရြ ာ့တဲ ံ႖စစး တပး၊႖ရဲ႖ယူနီေဖာငး ့ွတးေတျ ကိ ု႖အသဵ ု ့်ပဳ်ပီ ့႖ ႏိ ုငးငဵေရ့အၾကမး ့ဖကး မြဳ်ဖစး ပါတယး။႖

covert official state terrorism

ဆိ ု တာကေတာံ႖လြ ္ိဳ႕ွြ ကးရဲ၊႖ေထာကး လြ မး ့ေရ့စတဲ ံ႖

secret services

ေတျ ကိ ု႖အသဵ ု ့်ပဳ်ပီ ့႖ႏိ ုငးငဵေရ့အၾကမး ့ဖကး မြဳေတျ႖်ပဳလု ပး တာ်ဖစး ပါတယး။

genocidal state terrorism

ဆိ ု တာကေတာံ႖ႏိ ုငးငဵေတားအတျငး ့မြ ာ႖မီ ြ တငး ့ေနထိ ုငး တဲ ံ႖လူ မ္ိဳ့တမ္ိဳ့႖

(

သိ ု႕

)

လူ မ္ိဳ့ႏျ ယး တစု ကိ ု႖ လူ မ္ိဳ့သုဥး ့ေစတဲ ံ႖ရညးရျ ယးခ္ကးနဲ႕ေခ္မြဳနး ့သတး ်ဖတးတာ်ဖစး ပါတယး။႖

genocide

ဆိ ု တဲ ံ စကာ့လဵ ု ့ကိ ု႖ှ၉၁၀႖ခုႏြ စး က႖

Dr.Raphale Lemkin

ေရ့သာ့ထု တးေွခဲ ံ တဲ ံ႖

Axis Rule in Occupied Europe

ဆိ ု တဲ ံ႖စာအု ပး မြ ာ႖စတငးအသဵ ု ့်ပဳခဲ ံ တာ်ဖစး ်ပီ ့၊႖ လကး တငးဘာသာကေန႖ဆငး ့သကး လာတဲ ံ႖စကာ့လဵ ု ့်ဖစး ပါတယး။႖အဓိ ပၸ ာယး ကေတာံ႖

geno

ဆိ ု တာ႖

race (or) tribe

်ဖစး ်ပီ ့၊႖

cide

ဆိ ု တာကေတာံ႖

killing (

သတး ်ဖတး ်ခငး ့

)

်ဖစး ပါတယး။႖ႏိ ုငးငဵ တႏိ ုငးငဵ မြ ာ႖အစျနး ့ေရာကးအစိ ု ့ရေတျ ဟာ႖လူ မ္ိဳ့စုေတျရဲ႕ ယဥးေက့္မြဳေတျ ကိ ု႖ဖ္ကးဆီ ့်ခငး ့၊႖စစး တပး၊႖ရဲအငးအာ့ေတျသဵ ု ့်ပီ ့႖ဒီ လူ မ္ိဳ့စုေတျေနထိ ုငးရာ႖ရျ ာေတျ ကိ ု႖ဖ္ကးဆီ ့်ခငး ့၊႖

of 00

Leave a Comment