DOĞRUDAN VERGİ:
*Gelir Vergisi: Direkt kaynağından kesilir. Kaynağından kesilen gelirlere stopajlı gelirdenir. Örneğin maaşlardaki brütle net arasındaki fark devletin bütçesi için kestiği gelirvergisidir.*Servet Vergisi: Servetin üzerinden alınan veraset ve intikal vergisidir. Servet stokdeğerdir. Gelirde bir devamlılık servette ise birikim söz konusudur. Örneğin dairenindeğeri servetindir, kira gelirindir.
DOLAYLI VERGİ:
*Mal ve Hizmet vergisi. Mal ve hizmet tükettikçe ödenen vergidir. Artış hızı tüketimalışkanlıklarının gelişimini gösterir. Örneğin KTV, ÖTV*Dış Ticaret Vergisi: İthalat ve ihracat dış ticaretin iki ayağıdır. Türkiye’de ihracattan vergialınmaz, ihracat teşvik edilir. Türkiye’de ithalat önemli bir göstergedir. İthalattan alınanvergi ithalat arttıkça büyük. İthalatin büyümesi faiz ile kur arasındaki makasın açılmasınabağlıdır.*Eğer piyasalarda hareket yoksa satın alma kararları düşer ve piyasalar durgunlaşırsaithalat davranışları azalır.
VERGİ DIŞI GELİRLER(PATRİMUAN GELİRLER)
*Devletin devlet olmasından kaynaklanan gelirlerdir. Örneğin boğaz köprüsündengeçerken ödediğimiz para.
BÜTÇEDE DEVLETİN GİDER KALEMLERİ:
Personel / Cari/ Yatırım / TransferKamu bu dört harcamayı yapabilmek için gelirlerini Vergi Gelirleri ve Vergi DışıGelirlerden elde eder.*
PERSONEL
: Kamuda çalışanlara ödenen maaşlar.*
CARİ
: Kamu hizmetlerinin devam ettirilmesi için yapılan harcama. Örneğin okuldayanan elektrik.*
YATIRIM
: Özel sektörün kâr maksimizasyonunu tatmin etmeyen ama toplumsalihtiyaçlar için yapılması gerekli koşul olan yatırımlara denir. (Kamu yatırımı)*
TRANSFER:
-Bütçede kamunun yıllık olarak ödediği borcun ana parasıyla faizinin izlendiği kalemdir.-Beklenti, analiz, mevcut süreçle ilgili yorum yapılması bakımından önemlidir. Buradanalınan sonuçla sonraki döneme ilişkin karar verilir-Eğer bütçede gelirler giderlerden küçükse bu hesap sürekli artar. Gelirler giderlerdenbüyükse bu hesap düşer.-Eğer sistemde gelir gider dengesizliği bütçe ve kamu açığı yaratıyorsa bunun kökenitransferdeki problemdir.
2
FAİZ DIŞI FAZLA:
*Faizi transfer harcamalarında yok sayarak gelirlerin giderlerden büyük olmasınıhedefliyorsunuz. Bütçede gelirin toplamından giderin toplumu fazla geliyorsa buna
faizdışı fazla denir
. O fazla kalan kısım bir sonraki dönem daha az borçlanma imkanı yaratıpfaizi yükünü düşürür, borç stokunu azaltır.*Faizi transfer harcamalarında yok sayarak gelirlerin giderlerden büyük olduğunusağladıktan sonra, fazla olan kısım borcun ana parasını ödeme gücü yaratır. Sistem faizhariç gelir gider farkını pozitif olarak yaratabiliyorsa o pozitif tutar kadar bir sonraki yıldaha az anapara borçlanır. Daha az anapara borçlandığı için daha az faiz öder. Faiz yüküdüştükçe borç stoku azalır. Kademeli borç azaltmanın yöntemi olarak düşünülebilir.*FDF vermek için yapılması gereken tek koşul personel, cari ve yatırımı azaltmaktır. Bukalemler kamunun gideridir. Kamunun giderlerini kısmak piyasanın gelirini azaltmaktır.*Türkiye bütçesi hep açık veren kronik bir yapıda olduğundan FDF yöntemiyle bütçeyönetilmeye çalışılır.*Gelişmiş hiçbir ekonomi FDF vermek istemez. Çünkü bütçe denkliğini sağlayamıyorsanborç veren borç koşullarını ve yöntemini de empoze eder. FDF’yi bize empoze eden de borçverendir. Kendi borcunu tahsil edebilmek için bu oran yaratılmıştır.*FDF vermenin sonucu: Transfer kalemini, personel cari ve yatırımı küçültmek. Dolayısıylagiderlerin düşse gelirlerin sabit kalsa bile aradaki fark yükselecek.*Türkiye’de son beş yılda özelleştirmeler var. Gelir hazineye gidiyor. Bu kalemleri kısarak veözelleştirmeden elde ettiklerini topladığın zaman FDF performansı yakalanıyor. Ama adalet,sağlık, eğitim kalitesizleşiyor.Faiz dışı fazla gelirinin yaratılması mevcuttaki kamu gelirleri kaynaklı olsaydı tüm bunlara
Leave a Comment