• Embed Doc
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
 
VİZE SONRASI 1. DERS
*1856 Paris ant. ile birlikte Türkiye’nin Avrupa birliğine girmesi kararlaştırılmıştı. 1949 ‘dada bunun tekrar edildiğini görüyoruz.1949’da Türkiye Avrupa Konseyi’ne üye olmak içinbaşvurdu.*1948 ‘de savaş sonrası dönemde Türkiye önündeki alternatif olarak batı dünyası ileyüzleşmek istiyordu ve böylece de 1948 de kurulan Benelüx Ülkeleri yani Fransa-İngiltere arasında yapılan Brüksel Antlaşması çerçevesinde ve de Marshall Planınındesteği ile kurulmuş olan bu savunma antlaşmasına girmek istediğinde karşısına hayır giremezsin, senin Avrupa ile ne ilgin var itirazı ile karşılaşmıştır. Ama buna rağmenMarshall planı çerçevesinde Türkiye 1940’ların sonlarına doğru OECD’ ye (Avrupa işbirliği ve güvenlik teşkilatı) üye olup bir hayli yardım almayı da başarmıştı*Onun dışında Türkiye’ye bir Akdeniz Paktı önerilmişti Akdeniz Paktına İngiltere, Fransagirecek Türkiye ve Yunanistanı da alacaklardı. 1949 ‘da NATO’ya girmek isteyenTürkiye’ye sizin Kuzey Atlantik ile pek ilginiz yok dedikten sonra altenatif plan olaraksunulan Akdeniz paktı fikrine girebilecekken Türkiye, NATO’ya İtalya’nın alınma girişimiile Türkiye Akdeniz’in ikiye bölündüğünü söyleyerek İtalya’yı Nato’ya alıyorsunuz bizelayık gördüğünüz Akdeniz paktı mı? diyerek ikilik çıkarmaya başlıyor.*Bunlardan sonra 1948-49 yıllarında İngiltere ile ABD arasında bir tartışma görülüyor. butartışmanın odağında da İngiltere’nin Türkiye’yi bir Ortadoğu savunma Paktı içerisindeMEDO Paktı’nda görmek istemesi ABD’nin de Türkiye’yi Ortadoğu ülkesi görerek KuzeyAtlantik Paktına pek dahil etmek istememesini görüyoruz. Bunun nedeni de 1948-49yıllarında ABD’nin savunma bütçesinin 15 milyon Dolar ile sınırlı oluşu ve Türkiye’yi de opakta alıp paktı genişletmeye bütçesinin el veriyor olmayışı . Ama Türkiye ne diyor oarada “ Medeni Dünya’nın bir parçası olmalıyım ve bu parçada batı dünyası ile ittifakyapmadığım sürece kendimi batılı olarak hissetmiyorum.” diyor.*4 Nisan 1949’da NATO imzalandıktan hemen sonra Türkiye’nin bu pakta dahiledilmesinin hala söz konusu olmadığı ama Rusya’nın saldırması durumunda daTürkiye’yi savunacaklarını sözel olarak belirttiklerini görüyoruz. Fakat Türkiye bunuitilmişlik olarak niteliyor ve sözel olarak bahsedilmiş bu lafları umursamıyor. Bir süresonra İngiltere tekrar devreye girerek Türkiye’nin Ortadoğu’da yapılan bir pakta yer almasını isteyecektir.*Peki neden İngiltere böyle bir şey istemektedir? Çünkü artık 1950’li yılların ortasınagelmekteyizdir 52 ‘de Ortadoğu’da “Albaylar Cuntası“ dediğimiz “Albay Abdulnasır”başkanlığında subaylar darbesi gerçekleşecek ve bu darbe sonrasında da Mısır bağımsız olacak. Hatta batı ülkelerine karsı onların sömürgeciliğinden kurtuluşmuş vede Sovyetler’e yakın bir politika izlenecektir.İşte böyle bir ortamda Süveyş Kanalı’nı terketmek zorunda kalan İngiltere Türkiye’nin Ortadoğu’da kendisine destek vermesiniistediği için Ortadoğu savunma örgütünü kurmak ister. Ortadoğu uzmanı olan o döneminABD Dış İşleri Bakanı Foster O da Ortadoğu paktının önemli olduğunu ve Türkiye’nin deOrtadoğulu bir ülke olarak burada yer almasını söylediği bir ortamda 50’li yıllara gelinir ve 50’de Kore savaşı başlar. Bu Kore Savaşı’na Türkiye kesinlikle Batı ile entegre olmakistediği için Menderes Hükümeti (ilk kez Kurtuluş Savaşı’ndan sonra yurtdışına asker gönderilecektir.) CHP’nin de desteğini de alarak 4500 Türk askerini Birleşmiş Milletler’inkontrolüne vererek Kore’ye göndermiştir.
 
*Kore’ye gönderdiği askerlerin ardından bir hafta geçtğinde NATO’ya girmek için tekrar talep gönderir. Demokrat partinin en büyük girişimi olarak nitelenmektedir.CHP’de bunudesteklemiştir en azından karşı çıkmamıştır. Askerlerin gönderilmesine rağmen ABDTürkiye’nin bir Ortadoğu Ülkesi olduğu konusundaki ısrarını sürdürdüğü bir anda odönemin Avrupa Yüksek Müttefik Komutanı (daha sonra başkan da olacaktır)Einsenhower bir savunma sistemi oluşturur ve der ki “ Avrupa bir şişedir bu şişenin genişkısmını Sovyetler Birliği, boyun kısmını Orta Avrupa Avusturya ile Almanya ve Balkanlar,dip kısmını ise İspanya oluşturur. Buranın bir saldırıya uğraması durumunda ise şişenindış çeperlerinden yardım gelmez ise Batı ittifak sistemi (NATO) tek başına koruyamaz”der. Bu yüzden de Türkiye’nin ve Yunanistan’nın NATO’ya alınmasını batılı ülkelerinsavunması açısından önemli olduğunu söyler. Buna rağmen o dönemde ABDhükümetlerinden buna 1951’de Truman’dan da itiraz gelecekse de bu dönemde ABD’ninde savunma için harcadığı bütçedeki paranın da artması ile birlikte ve ardından da KoreSavaşı’nda Çin askerlerinin Sovyetlere yardım etmesi ve Sovyetlerin komünist dünyanınkendi içinde bir araya gelmesi üst üste gelişi ile Türkiye ve Yunanistan’ı NATO’ya almayakarar verirler.*Buna itiraz eden iki devlet vardır ki onlarda gerçekten Kuzey’de olan Atlantik’e yakınolan Norveç ve Danimarka olur. Bu iki Ortadoğu ülkesini neden alıyorsunuz bizimle neilgileri var derler.(o zmanlar Yunanistan da Ortadoğu olarak algılanır yani yakın doğununo da içindedir, o zamanlar olduğu gibi günümüzde de Yunanistan batılı sayılmaz.Teksorun Müslümanlık değil,Kuzey Avrupa kendisini Avrupalı görür akdenizi görmez.)*Türkiye ve Yunanistan NATO’ya alınıyor.Ve alındıktan sonra gerekirse Türkiye NATOiçerisinde Ortadoğu savunmasında da bulunur gibi bir gerekçe ile katılsa da ABD bir süre sonra bunu çıkartıyor. Neden? Çünkü ABD Ortadoğu’ya bulaşmak istemiyor *50’lerin ortasına gelmemize rağmen ABD’nin daha bizde gözü yok. Ortadoğupetrollerinin önemi diyoruz ya bunların önemi İsrail falan kurulacak 60’larda özellikle70‘lerde farkedilecek o yüzden hala ABD Ortadoğu’ya bu dönemde öyle sıcak bakan bir ülke değil. İngiltere’de orda çok fazla etkin olamıyor ABD’nin bu ortadoğu politikasınaengel olamıyor ABD süper güç olduğu için ses çıkaramıyor.*Bir süre sonra Truman’ın bu konuda ikna olusu ve ingilterenin isteklerini göz ardıederek biçimlendirmesinin ardından Türkiye’de ve Türk kamuoyunda kabul edilmesoylentileri cıkısı 51 ‘de Ottova‘da yapılan toplantılarda Türkiye’nin alınacağının ciddişekilde belirginleşmesinden sonra Türkiye 1952 Şubat ayında Lizbon ‘da yapılantoplantıda muhalif bir kararla NATO’ya alınıyor. Bu çok önemli bir karardır.*Türkiye’nin 1920’lerde o siyasal modelinin ne olacağı düşüncesinden sonra NATO’yagirişi cok onemli bir karardır Neden? Çünkü biliyoruz ki osmanlının son yıllarındanitibaren batılı gücler parcalamak istemiş ve işgal etmişlerdi ardından yasanan kurtulussavasının dönüm noktası olması neydi batıya rağmen batıcı bir politika izlenmişti.Bunuyaparken batı uygarlığı demokrasisi teknolojisi alınırken batının emperyalizmine karsıcıkılıyordu.batıya rağmen batıcı politika derken bu anlatılmak istenmiştir.*52’de batıyla birleşirken daha once mücadele etmiştik şimdi yanlarına giriyoruzendişesini dindiren nedir? Batı dediğinin başında İngiltere yok ABD var. Bizi işgal edenİngiltere Fransa idi. ABD ile önceki ilişkilerimize bakınca kötü niyet görmemişiz. BenABD’den ne zarar gördüm mü ki başında olduğu bir ittifaka girmeyeyim ben bunagirerim. Ben Rusya’ya karşı tavır alırım çünkü Osmanlıyı işgal etmek istemiş Montrö’yemüdahale etmek istemiş, onunda ötesinde 2,Dünya Savaşı sırasında Kars ve
 
Ardahan’dan taleplerde bulunmuş.*Şimdi bunlara bakınca Türkiye’nin Nato’ya girmesi Mantıklı görünüyor. Rusya’nın tehditolarak algılanması bir de bu girilen batı ittifakının karşısında İngiltere ve Fransa değilABD’nin oluşu . Böylece buraya girecektir ve bir süre sonra NATO’ya girişinin ardındansadece Türkiye açısından Sovyet tehdidini kaldıran bir girişim değil Avrupa ve ABDaçısından da mükemmel olacaktır. ABD o zamanlar Türkiye için asla batmayacak bir savaş gemisi benzetmesi yapacaktır.Yunanistan ve Türkiye NATO’ya Güneydoğu kanadıülkesi olarak girdiler.İttifakı güçlendirecek ve komünizmin önüne set çekecek önemli bir Kuzey Kuşağı olmuştur.*O donem o Einsehower’ın şişesi fiili duruma dönüştürünce ;Bulgaristan zatenSovyetler’in uydusu durumunda ,Yunanistan komünist örgütlenmeler oluşuyor Marshallyardımının büyük kısmı ülke olarak bizden kücük olmasına rağmen Yunanistan’daKomünist örgütlenmeler olduğu için oraya verilmişti. Şimdi Türkiye’yi NATO’ya alırkendiyorlar ki çevrede bu kadar komünist örgütlenmeye meğilli ülke var Türkiye eğer bunların önünü kesmez ise Bulgaristan tekrar Yunanistan’ı işgal edebilir ve Akdeniz’ekomünizm yayılır diyorlar. O bakımdan Türkiye Batmayacak bir savaş gemisidir söylemiile sovyetleri güneyden bulgaristan ve yunanistanı da doğudan komünizmin önünükesmesi için ideal müttefik olarak görülüyor.*Burada o dönemde Türk iç Politikasına bakarsak Türkiye’nin asıl korkusu bu ittifaklarıyaparken doğru mudur yanlış mıdır diye bakıldığında Türkiye’nin bir Rusya korkusuvardır. Her ne kadar komünizm korkusu olarak algılansa da bu komünizm korkusudeğildir. O dönemde asıl korktuğu Rusya’dır devletin kendisidir. Su anda Komünizm yokmesela neden hala bir beraberlik söz konusu değil. çünkü 200 yıl önceki hafızalardakalanlar yüzünden.*1946’da iç politikaya bakarsak Türkiye Emekçi ve Köylü Partisi kurulmuş sosyalistolarak bu hemen kapatılmış altyapı desteği kesilmiş.1946 döneminde çok partili rejimegeçmemize rağmen egemen ideolojin hala “kemalist milliyetçilik” in sürdüğünügörüyoruz.(ırkçı bir milliyetçilik değil toprağa dayalı milliyetçilik anlayışı) O donemdeYunanistan’a da Komünist rejimin gelmesi söz konusu çünkü içte komünistörgütlenmeler söz konusu. Türkiye’de komünist partilerin kapatılmasına rağmenTürkiye’nin Sovyetleri tehdit olarak görüyor. Avrupa’da ne İran’ı ne de Yunanistan’ıTürkiye kadar önemsemiyor Komünist hareketler konusunda. Neden ? ÇünküYunanistan nüfus olarak çok az ve Türkiye çok kritik bir noktada. O dönemin gerekaskeri gerek sivil stratejileri Türkiye’nin önemini çok iyi hesaplamış.
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...