High Quality
Open the downloaded document, and select print from the file menu (PDF reader required).
SUPLEMENTO DE CULTURA
30 DE MAIO DE 2009. NÚMERO 25
ornal
DE GALICIA
Somersaults,
novo traballode Municamón &Remate
MÚSICA
Páx. 7
NOS
Mónica cabo, cartel ridy tu pley, 2006
O ensaísta Marc Ferropercorre a historia doresentimento
LIBROS
Páx. 6
A R E V O L U C I Ó N D O S X É N E R O S
Panorámica datransgresión
de xénerona arte galega coincidindocoa gran exposición doCGAC sobre políticas dediversidade sexual
2
ós
I
XORNAL DE GALICIA
30 de MAIO de 2009
XÉNERO E ARTE CONTEMPORÁNEA EN GALICIA
o panorama
creativo
galego destes ltimos anos tensedado unha positiva evolucincara a plantexamentos eministasue cuestionan a relacin sexo-xnero supostamente dada polanatureza, entendendo o poderue o social ten na construcincultural desas identidades.Así, nun primeiro momento,durante os anos setenta, asartistas comezaron a traballarnunha liña mis esencialista, dicir, en torno ao concepto doeminino, reivindicando porunha parte o corpo, ue sempreora tratado como obxecto paraconvertirlo en suxeito, e poroutra, o mundo íntimo e privadoda muller; uns modos de acerue normalmente pertncelless xerazns anteriores, peroue con todo se manteñen nuncontinuum eminino ue chegaata hoxe, como no caso de AndreaCostas. E de aí ata o momentopresente, no ue as e os artistasmis xoves cuestionan esaunicidade universal para alarde mltiples subxectividades,xa desvencelladas aos rolesde xnero, os cales orontradicionalmente consideradoscomo binarios, dicir, opostose contradictorios, misue complementarios, damasculinidade e a eminidade.Este trnsito deixouse ver nacontinuacin da xa histricaA arte inexistente. As artistasgalegas do sculo XX -ueora comisariada por RosarioSarmiento tamn para oAuditorio de Galicia-, isto ,
Marxes e mapas. A creación do xénero en Galicia
, na ue ChusMartínez e Xose Manuel Lensbuscaban xerar reexin sobreo eito de ser muller e artista.Certamente ambas uncionan amodo de contenedor visibilizadordas artistas galegas -o cal importante- independentementede ue os seus intereses sexan ounon eministas. Non obstante,e xa nunha perspectiva misposicionada criticamente -maliasen pretender adscribirse aínda acategoría de eminista-, fxronseoutras exposicins ue abordaron
D f f
Na arte galega actual cada vez con máis frecuencia perséguese transgredir as férreas e patriarcais normas de xéneroe de sexualidade. Son artistas que cuestionan os roles preestablecidos do home e da muller, rexeitando categorías eactitudes coercitivas.
pOr
ANXELA CARAmés
problemticas como a violenciade xnero en Fisuras do coti. 9narradoras no relato da violencia,do devandito tandem comisarial,a ruptura e a rebeldía ante osestereotipos emininos ue amosaBoas pezas ou a precarizacindo traballo textil das mulleresneste mundo ‘glocalizado’ uedenuncia
Maquila Boutique
,ambas as das concebidas polaartista e proesora universitariaMar Caldas.Precisamente desa actoríapontevedresa de onde estna saír artistas novas ue nondubidan en alar alto e claro sobretemas de xnero, aparte das xamis coñecidas María Ruido ouCarme Nogueira, para as cales asclaves dos eminismos vertebran eactan como un eixe ue atravesaos diversos temas do seu obxectode interese: a memoria, o mundolaboral en relacin s mulleres,os usos do espazo pblico eprivado... cada unha na sa liñade traballo persoal: a primeira atravs da perormance, nos seusinicios, e, ltimamente, medianteo vídeo documental rente asintervencins-instalacins dasegunda, nas ue a interaccinco tecido social e o traballo cocontexto local eríxense comoparte defnitoria do procesoaberto das sas propostascreativas. Ou galegas ormadasora como o caso de SabelaDopazo Vieites, integrante docolectivo xurdido en ValenciaO.R.G.Í.A. (OrganizacinReversible de GnerosIntermedios e Artísticos),especialmente interesadona hibridacin en tdalas assas vertentes, nas prcticasdrag-king ou no hirsutismoeminino. Mais volvendo aacultade galega de Belas Artes,atopmonos uns novos linguaxes,mis prximos s teoríasconstruccionistas e ueer, ue veñen dados en grande medidapolas ensinanzas da vizcaínaYolanda Herranz, cun traballoconceptual centrado en xogoslingüísticos deconstructivosen clave eminista, da cntabraChelo Matesanz, ue resignifca ahistorias persoais ue an AntíaMoure ou ‘Las pingüinas’ (SaraGarcía e Natalia Umpirrez).Con todo, noutros casos, comoo de Rita Rodríguez, ue apesarde ter comenzado a traballarartísticamente nun colectivoeminista, ‘Cllate, zorra!’, nasa traxectoria este substracto diícilmente rastreable, a noser na peromance Kiss me-na cal solicitaba aos visitantesda Catedral de Santiago ue abicasen, a modo de limosna, nosbeizos pintados de vermello, onico espazo baleiro ue permitíaa bolsa de lixo ue a cubría- ounun proxecto colaborativo no ueanda metida agora.Por ltimo, cmpre sinalar unhaobra ue nestes días cobra especial vixencia por un asunto realmentedesaortunado; estoume a reerir a
Asuntos Internos
, de Xoan Anleoe Uui Permui, seleccionada porJuan Vicente Aliaga para o ciclode proxeccins
Relendo o mito ea historia con ollos raros
ue tivolugar no CGAC ao longo destasdas ltimas semanas. Nestapeza videogrfca entrevistan amulleres ue retan dalgn modoaos roles de xnero convencionais,como unha das poucas mulleresmariñeiras ue chegan a traballarnese medio, ou por outro lado,a coñecidas activistas galegas,como a sindicalista Laura Bugallo,presidenta de TransGaliza.Xustamente coincide ue elaoi detida o mrcores pasado,acusada dun suposto delitode alsifcacin nos papeis dosmigrantes aos ue axuda atramitar legalmente os seuspermisos de residencia, a maioríadeles traballadoras sexuais.Aortunadamente s veces aarte baixa do seu pedestal paracontribuir aos cambios sociaise políticos, aparecendo comoerramenta de loita no sentidoue Adorno otorgralle críticacultural, porue non debemosesuecer ue a construcin deimaxinarios propios resultaimprescindible para promovercaluera transormacin, ouincluso revolucin, do tipo uesexa.
n
NO MOMENTOPRESENTE AS E OSARTISTAS MáISNOVOS CUESTIONANESA UNICIDADEUNIVERSAL PARAFALAR DE MúLTIPLESSUBXECTIVIDADES XADESVENCELLADAS AOSROLES DE XéNERONON DEBEMOSESqUECER qUEA CONSTRUCIóNDE IMAXINARIOSPROPIOS RESULTAIMPRESCINDIBLEPARA PROMOVERCALqUERA TIPOTRANSFORMACIóN
costura nunha crítica a esa laborasignada ue viu a denominar‘anxo do ogar’, de Xoan Anleo,cos seus cuestionamentos acercada masculinidade hexemnica,ou de Xose Manuel Buxn Branna sa implicacin coa imaxineríahomoertica.Deste modo xurden artistascomo a ovetense Mnica Cabo,adicada a visibilizacin do desexolsbico e o cuestionamentosubversivamente ueer dosxneros, ao igual ue algnstraballos otogrfcos de RauelDurn, así como os bodegnsde dildos e obxectos de limpezaue constre a vallisoletanaSara Sapetti, ou a ironizacindos estereotipos das esceasdomsticas presente nasotograías de Maribel Castro,nos debuxos de Natalia Rey ou nos bordados de ‘El ama decasa pervertida’ (Cris Carvalhoe Pablo Huertas), así como areutilizacin de bonecos e areciclaxe de obxectos cargados de
El aa de caa pervertida, ‘Lo huevo y lasalvador Cidrá, serie ‘Conuindo Xuvesara sapetti, ‘mi Proper’, 2006
I
NóS
3
XORNAL DE GALICIA
30 de MAIO de 2009
XÉNERO E ARTE CONTEMPORÁNEA EN GALICIA
catro autoreSgalegoS cuxotraballo SedeSeNvolveeN torNo áSmaSculiNidadeS
c sn s ns s ss s ñs (sp pn p n í pú n q n s ns hs) ns snn n n s sns.P sn r gnzz Fnnz,S cs, á mn Fé Fnnz. dss nn h ú q é cs q n, nn nz, sn n nkn sp ú phs ss ís spñ. cnnh ns psn n n cgac snín n. ms n q p pn sns s n ssn, pns p p nqs psnns zs ns q sn sps nnnnh í sn. l pí n espun rn Sí , , s ú f psnn p n n muSac, qzsn s ps spñs npnís s h shn. en ns, sú s pñnn n z nshs pn ns sús ss zsn n n s s hs pís nn.is ss, ss ss nqn s nsn. cs, p , s snssn s , nn q n s s qí s.F r gnzzFnnz é n pnn espñ s psnns hs. os ss ss ns sn s ns sns, p ñ n p p nn nsín s pns nn s sn hs q n s é ns pqs psnp h snSsn m. a s sn nn ns, s s s ns n n pún f, s n pns ns n nnúns ns spzs síss npnís spñ. P s q s s sps pns ñs ( s n) s ns ss p sú pn, s n rs s n p s n nn pnn ns spéns s s sú.o s Fé Fnnz á mn pns psn s ñs ps, pq ns pp sz nsú nhp nn s ss, pq ss n n n n psnn pp p nú. a s s n q n sí í ñn s s sús ns s h. ms, sn , Fé ízsp nh n sn q p sns s ps én pss n sn s, n h pssnfns (pns .. n Fs n) nsá én nn nh s ps n, s ín és, npnpn n n s ns s s ss ( s n s n s csn p,a Ns t). os ss s psnn, , z nhs sns pés zss q npn s sns .
l
Xosé M. Buxán Bran
Entre o vigor e a graza
Representacións das masculinidades na Galiza.
leche’, 2009
Sabela Dopazo Vieites, ‘Entomoflia’, 2005
A scritora collu o icionariobuscano palabras prfctas.dzast palabras collron a viabuscano á scritora prfcta.
ude’, 2006
Bárbara G. Vilariño (A Coruña, 1987)
Add a Comment