Hetlaatsteuuropschoolwasaard-.rijkskundeles;endekleinejongen(twaalfjaarishij)looptnaarhuismeteentasvoldromen.HijfluistertdevreemdenamenopdebladzijdenvandeBos-atlasvoorzichuit'-alswarenhettover-formules:LlanoEstacado,Pamir,Kilimandsjaro,StraatMagelhaens,GolfvanCarpentaria.Destraten,zijntekortvoordezevenmijlsschreden,waarrIieehijdeaardeverovert;destratenzijn'tenauwvoordez.waaivanzijnkleinevuist,wanneerhij,netoptijd,middenindegrotestroomversnellingvandeNigerhetroervandebootomwerpt,dietepletterdreigdeteslaanoptwèeplotselingopduikenderotsen:een,bakkerskareneenvuilniswagen.Zodrahijthuisis,duikthijinzijnwiskundeles:eenontdekkingsreiZigermoetZichdegelijkvoorbereidenopzijntaak;enalsjeonvoldoendevoormeetkundehebt,kanjelaternooitdezonshoogtebepalen.Zesuur:eten.Hetmenuisbruinebonenmetspek,maarzijnkakenkauweninverbeeldingpemmican.DadelijkàlszijnmoederdeBijbelheeftdichtgeslagen(hijheeftnauwelijksgeluisterd,wantdeenigehoofdstukkendieheminteresserenzijndezwerftochtendeFIsraëlietendoordewoestijn,Jonas'oceaanvaartindewalvisendescheepstochtenderapostelen)renthijnaardekastomhètbibliotheekboektepakken:Andree'sballontochtnaardeNoordpool.Ennatweeminuten.geritselklinkteenbenauwdestem:"Moeder,waarismijnboek?"Eenogenblikstilte,endanhet.ontstellendeantwoord:"Dathebikteruggebracht,kind.""Maarwaarom,moeder?Ikhadhetnogniethalfuit!"Weetevenstilte;voordejongendestiltevandePoolnacht,waarinAndree,zijnlaatsteboeiuitgeworpen,zijnlaatstepostduifopgelaten,voorgoedverdween;voordemoederde,stiltevanhetpijnlijknadenken."Ikhebhetteruggebrachtomdatikvind,datjevanzulksoortlectuurveeltereï'slustigwordt.Enwathebjedaara,aninhetleven?Zorg,lievereerst,dàtjeeendeugdelijkmenswordtindemensenmaatschappij..."Dejongenbegrijpt,watmoederbedoelt:zijnvader,deeeuwigeZWerver,isjuistvoordederdemaaluitAfrikateruggekeerd,ennuligthij,metdenaweeënvaneenzonnesteek,ziekopbed,moegez;worvenenmoegezwoegd.Maardejongenistochwoedend,omdatiemand,dienietbeseffenkanwateenzwerfdroomisvooreenzwerverszîel,dedroomheeftweggenomen.Hijrentnaarzijnkamertje,endanhethuisuit,destratendoor,hetdonkerin,deduinentegemoet

enenkelmetbehulpvanzijnkleinlichtgevendkompaskoersthij,struikelendenglijdend,doordezandheuvelsvandeLybischewoestijnnaardeverreoaseKoefra:hetbadhotelteKijkduin.Dietwaalfjarigejongen,dieindertijdopdeH.B.s.,inDenHaagzelfsopdeverschrikkelijkewiskundeblokte,enkelmaaromlater\eensextanttekunnenhanteren,wasik.Ontdekkingsreizigerbeniknooitgeworden;deLlanoEstacadohebiknooitbereiktenStraatMagelhaenshebikenkelin.debioscoopgezien;maar,albenikintussen47geworden,zestaannogaltijdophetprogramma,samenmethetPamirgebergteendebestijgingvandeMountEverest,waarvoortweewintertochtennaardetopvandeMontBlancslechtsdevoorbereidingvormden.VandietweedewinterbestijgingkeerdeikmetnegenbevrorenvingersnaarChamonixterug.Maardiewondenzijnallangweergeheeld,alisdehuidvanachttienvingerkootjeserrimpeligvangebleven.Enalsiksomsnietslapenkanopmaanlichtenachten,dandoeikinbeddietochtweerover

enalklimmenddoól'deijleschemervanhethalvewakenzieikdehoogstetopvanEuropatelkensverderterugwijken,totik.inhetmaanlichtzie,datmijnhoogtemeterop6000staat.Dankruipikdieperondermijndonsdeken,envaltevredenin\mijnbasiskampinslaap:dadelijk,indedroom,begintdetochtnaardeMountEverest,voordezoveelstemaal:eentochtzondervoetzeerenklappertanden,zonderbergziekteenhonger.MaarnimmerzouikdiedroomtochtnaardeTroonderGodendurvenofkunnenmaken,wanneerikmeeerstdeMonarchderAlpenbedgenhaddoordevlagende

=-Uc··

stormenheen.Hetgrootstegenotvanreuenishetvoorgenotenhetnagenot

maargeenvanbeidekunneninvolheidwordengenoten,wanneerhetwerkelijkereizenerniettussenstaat.Indetijd,toenikdekeukenpottenvanmijnmoeder\'erontreinigdemetviezepogingenomzelfpemmicantemaken,enervandroomdebe~faamdertewordendanMungoParkenAmundsen,ScottenShackleton,keekikverachtelijkneerophetreizenpertrein.EenvriendvanmijnvadernammeeenkeermeenaarBrussel;entoenhijmebijhetbinnenrijdenopmerkzaamwildemakenophetuitzichtinderichtingvan

hethogePaleisvanJustitie,verborgikvolontdekkersver;(lchtingmijnhoofdachtereenkrant;watbetekende13russelvooriemand,dienetin'zijnverbeeldinguitTirrtboektoekwam?Maaralsiknu,dertigjaarlater,ophetCentraalstationteAmsterdammijnboemeltjeneemnaarliilversum,eniklooptoevalliglangsdegereedstaandeD-treinnaarParijs,danbenijdikoprechtdeyertrekkenden,ookalgaanzijmeestalgeenenkelavontuur'tegerrtoetdandatzijmisschiendoordedouaneinhunherrtdwordengezet.Reedsbijhetopbellenvanhetreisbureauomplaatsentereserveren,schijntdeschorretelefoonplotselingeenklanktekrijgen,dieherinnertaanhetklokjesgeluivaneenkameelkaravaan;dedagvanhetvertrekzijndesemaphoresopdestationsbrugplotselinggeenplattestukkenijzermeer,maarhun,wiebelendgebaarwordteenSesam,open

vanonbeke,ndeverten;dedouanebeambtenschijnenschildwachten,wierwaakzaamheidverschalktrrtoetwordenomdedrerrtpeltekunnenoverschrijdenvaneengeheirrtzinnigenverbodenrijk.ZelfsdielodderendePullman-papzakdaar,dierrtijvanzijndraaibaardigestiebeduiteenbliktoewerpt,evendom,duurennietszeggendalsdievaneenoestermetvijfnullen-ookzulkeenmankantUssenCentraalstationenGareduNordevenveelreisgenotbelevenalsdekameeldrijver,diemeteenzoutkaravaanvanTimboektoenaarTinerhirtrektdwarsdoordedorstverschrikkingenvanhetGrandErg.Elkereisiswonderlijkvooreenreiziger,diehetwonder,inzichdraagt.Enikwilhierbekennen,zonderenigeschaamte,datik,dievooreenruwreizigerdoorga,aanzulksoortreizenherinneringenheb,diemijnneusgatenomgeurenalshetaromavaneenzeerduresigaar.Eens,inopdrachtvaneenkrantopwegvanAmsterdamnaarAthene,omeenderveleGrieksetroebelenteverslaan,versliepikmijopeensnikhetezorrtermorgeninBelgrado.Dankzijderoekefozeenergievaneentaxichauffeurkonikineenvoorstadjenetdelaatstewágonbinnentuimelen,terwijldelangetreinalweerreed.Ikwasnogsteedsinpyama,enmijnfototoestelaanzijnlangeriembengeldenettussenmijnbenenalseenaltebeweeglijkvijgebiad.Dechauffeurrendemetdetreinmee,behangenmetkleotngstukken,dieuit,mijnopengesprongenkofferwarengearsten.Voorelkebroekenelkesok,diehijdoorhetraampjenaarbinnensmeet,gooideikeenhandvolvanhetkleinegeldnaarbuiten,datbijdeeerstegelukteworpopdetapijt-vloervanhetcompartimentwasneergedwarreld.Toenikdeinventarisopmaakte,vermisteikalleenmijnbretelsenrrtijnenigeboordeknoopje.Ikbeslootrustiginpyam!lteb.lijv~n,okmethetoogopdehitte;ineenreklascompártiment,vandeOriëntExpress-wagon,waariniknolensvolensterechtgekomenwas,kanmenzichzoietsveroorloven,mitsdeportefeuilledittoelaat.Toendeportefeuilleja'gezegdhad,vlijdeikmijopderustbankendrukteophetschelletjerrtethetnonchalantegebaar,waarmeewerkelijkeheersersoverdeOriënteertijdseentraptegendegoudengonggaven,dieaandevoetvanhun,rustbedstondopgesteld.rverscheeneengoudgegalonneerdrrtan,diezondereenzweerrtvanverwonderingdewaaierinwerkingsteldeen.eenvergetendasopraapte.IkbesteldeTurksekoffie.Ikbesteldepruimenjenever,metijs.Ikbesteldegebradenkipmetchampignons.Voorhetavondmaalbesteldeikbij'voorbaatmijnBalkanischlievelingsgerecht:eencompletegekookteschaapskop,meteenkombruinebotersausvoordehersenseneenkompeterseliesausmetknoflookvoordetong.Degoudgegalonneerdezei,dathijgeenschaapskopaanboordhad,maardathijerzichaandeGrieksegrenstijdenshetdouaneoponthoudeenverschaffenzou.Nadeschaapskopbesteldeikwatermeloenopijs.Ikhoefde,luilanguitliggend,metmijnbloteteenmaarophetbelletjetedrukkenenerkwamenheerlijkheden.IkvoeldemijmachtigalsAlexanderdeGrote,dienaeenwereldwijdeveroveringstochttriomfantelijkterugkeerdenaarzijnvaderlandMacedonië.Wegensde"revolutie"stoptedetreindefinitiefinSaloniki,enbijhetafrekenendwarrelendebankbiljettenevensnelmijnportefeuilleuitalshetkleinegelddiemorgennaarbinnenwaskomenvliegen.Maarwatgafhet?EendagwasikGroot-MogolvanMacedoniëgeweest,voortsuizenddoormijndomeinenachtereenvoorhoedevanduizendsnuivendepaarden.Nauwelijksgeldvoordeterugreismeer?Datwaslaterzorg.Zokanookdeluxe-maniervanreizenvolgenotzijn.Maarvelenwordenerterechtkriegelvan,wanneerzijopdergelijketochtenvoortdurendmoetenneerstarenopnaarbovengekeerdehandpalmen,dieomvullingvragen(vandaar,datvolgenshetklassiekewoordvanRingLadner,deluxebadstreekaandekustvanFlorida"PalmBeach"heet).VoorvelenwordthetreispleÛerbijvoorbaatbedorven,wanneerzijhetvaneenreisbur.eau,compleet"metroute,'gereserveerdehotelsengidsenopelkestopplaats,krijgenopgediendalseenreedsgaargestoofdhaantje~in-blikmetopgedruktegebruiksaanwijzing.Hunreisgenotisheteigenhandigvangen,doden,plukkenenroosterenvaneenlokkende,wittevogel,die,vliegendnaareenverrehorizon,heninsnellezigzagvluchttrachtteontwijk~n.Zijzoe-