Welcome to Scribd. Sign in or start your free trial to enjoy unlimited e-books, audiobooks & documents.Find out more
Download
Standard view
Full view
of .
Look up keyword
Like this
2Activity
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Arystoteles - Etyka Eudamejska

Arystoteles - Etyka Eudamejska

Ratings:

5.0

(1)
|Views: 164|Likes:
Published by Piotr Wójcicki

More info:

Published by: Piotr Wójcicki on Jun 09, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

09/30/2012

pdf

text

original

 
 
ARYSTOTELES
ETYKA EUDEMEJSKA
ΗΘΙΚΑ
 
ΕΥ∆ΗΜΙΑ
 ETHICA EUDEMIA
Edycja komputerowa: www.zrodla.historyczne.prv.plMail: historian@z.pl
MMIII ®
 
 
Ksi
ę
ga pierwsza
 
Sposoby osi
ą 
 gania szcz 
ęś
cia i rola dobra najwy
 ż 
 szego:doskona
ł 
o
 ś
ci, rozs
ą 
dku i przyjemno
 ś
ci
 
Cz
ł
owiek, który na Delos wyjawi
ł
swoj
ą 
my
ś
l przed bogiem, zapisa
ł
na bramie
ś
wi
ą 
tyni Latony wiersze, rozró
ż
niaj
ą 
c w nich dobro, pi
ę
kno i przyjemno
ść
, jakow
ł
a
ś
ciwo
ś
ci, które nie przynale
żą 
tej samej rzeczy:
 
 Najpi
ę
kniejsze to, co najsprawiedliwsze, najlepsze za
ś
zdrowie,
 
a ze wszystkich rzeczy
 
najprzyjemniejsz
ą 
jest osi
ą 
ga
ć
cel pragnie
ń
 
1
.
 
Ale my si
ę
z nim nie zgadzamy. Szcz
ęś
cie bowiem, które jest ze wszystkichrzeczy najpi
ę
kniejsze i najlepsze, jest najprzyjemniejsze. Spo
ś
ród wielu istniej
ą 
cych problemów te, które dotycz
ą 
poszczególnej sprawy i poszczególnej istoty rzeczy,sprawiaj
ą 
ł
opot i wymagaj
ą 
zbadania i jedne z nich zmierzaj
ą 
tylko do poznania,inne natomiast dotycz
ą 
sposobu zdobywania rzeczy
 
i dzia
ł
ania. A zatem te sprawy,które maj
ą 
jedynie teoretyczny charakter 
2
, powinno si
ę
omówi
ć
przy nadarzaj
ą 
cejsi
ę
okazji
3
, o ile to odpowiada metodzie bada
ń
.
 
 Najpierw natomiast powinni
ś
my zbada
ć
, od czego zale
ż
y
ż
ycie szcz
ęś
liwei w jaki sposób mo
ż
na je osi
ą 
gn
ąć
; czy wszyscy, którzy zas
ł
uguj
ą 
na miano ludziszcz
ęś
liwych, s
ą 
szcz
ęś
liwi z natury, jak to jest na przyk 
ł
ad z lud
ź
mi ma
ł
egoi du
ż
ego wzrostu, i w przypadku ludzi ró
ż
ni
ą 
cych si
ę
kolorem skóry; czy przeznauk 
ę
, jak gdyby szcz
ęś
cie zale
ż
a
ł
o od jakiej
ś
umiej
ę
tno
ś
ci praktycznej
4
; czy
 
1
W nieco zmienionej formie dystych ten spotykamy u Teognisa w. 255, a równie
ż
w
 Et. nik.
1099a 27. Cytowanego napisu nie uda
ł
o si
ę
odnale
źć
archeologom (por. Diels,
Vors.
I, 64, przyp. 6).
 
2
 
 Na wst
ę
 pie rozwa
ż
a
ń
stawia Arystoteles pytanie: jakie miejsce zajmuje etyka, skoro wiedz
ę
 dzielimy na teoretyczn
ą 
i praktyczn
ą 
(por. Platon w
 Polityku
256 E, gdzie jest podobny podzia
ł
). Nieotrzymujemy jednak jasnej odpowiedzi. Ale poniewa
ż
odrzuca wiedz
ę
teoretyczn
ą 
,
ł
atwo si
ę
domy
ś
li
ć
,
ż
e zalicza j
ą 
do wiedzy praktycznej.
 
3
Komentatorzy spieraj
ą 
si
ę
, czy uwaga odnosi si
ę
w ogóle do teoretycznych rozwa
ż
a
ń
,niekoniecznie zwi
ą 
zanych z etyk 
ą 
 
(Et. eud.
1218 a), czy te
ż
Arystoteles odsy
ł
a czytelnika do rozdz. 6,w którym mowa jest o metodach, jakie powinno stosowa
ć
si
ę
w etyce.
 
4
Szcz
ęś
cie nie jest wiedz
ą 
, ale, jak wynika z dalszych rozwa
ż
a
ń
 
(Et. eud.
1214 a 29), sprowadzasi
ę
ono do umiej
ę
tno
ś
ci praktycznej. Ukazuje si
ę
zatem jako
τέχνη
. St
ą 
d te
ż
w tym miejscuwyst
ę
 puj
ą 
ce s
ł
owo
επιστή
µ
η
mo
ż
emy t
ł
umaczy
ć
przez „umiej
ę
tno
ść
praktyczn
ą 
".
 
 
 przez pewnego rodzaju
ć
wiczenie, bo wiele rzeczy wcale nie przys
ł
uguje ludziomani z natury, ani przez nauk 
ę
, ale z przyzwyczajenia: z
ł
e rzeczy
 
tym, którzy przyzwyczaili si
ę
do z
ł
a, a dobre tym, co do dobra. Czy w
ż
aden z powy
ż
ej przedstawionych sposobów, ale jednym z dwóch: b
ą 
d
ź
z natchnienia jakiego
ś
  boga, jak gdyby znajdowali si
ę
w ekstazie, podobnie do ludzi nawiedzonych przeznimfy lub bogów, b
ą 
d
ź
przez przypadek 
5
; wielu bowiem twierdzi,
ż
e tym samym jest szcz
ęś
cie (
ευδαι
µ
ονία
) i pomy
ś
lno
ść
(
ευτυχία
).
 
 Nie jest wi
ę
c tajemnic
ą 
,
ż
e szcz
ęś
cie pojawia si
ę
w
ś
ród ludzi albo za przyczyn
ą 
wszystkich wymienionych sposobów, albo niektórych, albo jakiego
ś
  jednego, bo prawie wszystkie formy stawania si
ę
podpadaj
ą 
pod te samezasady (
άρχαί
), gdy
ż
ka
ż
de dzia
ł
anie, dokonane po namy
ś
le, mo
ż
na sprowadzi
ć
 do dzia
ł
ania, które wynika z wiedzy praktycznej. Szcz
ęś
cie natomiast oraz
ż
ycie szcz
ęś
liwe i pi
ę
kne mieszcz
ą 
si
ę
g
ł
ównie w zakresie tych trzech rzeczy,które, jak si
ę
zdaje, szczególnie s
ą 
godne wyboru: jedni bowiem twierdz
ą 
,
ż
e najwi
ę
kszym dobrem jest wiedza teoretyczna (
φρόνησις
), inni,
ż
e doskona
ł
o
ść
 (
αρετή
), a jeszcze inni,
ż
e przyjemno
ść
6
. I niektórzy ludzie wiod
ą 
spór o znaczenietamtych rzeczy
 
dla szcz
ęś
cia twierdz
ą 
c,
ż
e jedno [dobro] bardziej przyczyniasi
ę
do szcz
ęś
cia ani
ż
eli drugie. Bo jedni mówi
ą 
,
ż
e wiedza teoretyczna jestwi
ę
kszym dobrem ni
ż
cnota, inni,
ż
e cnota od rozs
ą 
dku, a jeszcze inni,
ż
e od tamtych dwóch — przyjemno
ść
. I jednym zdaje si
ę
,
ż
e
ż
ycie szcz
ęś
liwezale
ż
y od wszystkich wymienionych rzeczy,
 
innym,
ż
e od dwóch, a jeszczeinnym,
ż
e
ż
ycie szcz
ęś
liwe zale
ż
y od jakiej
ś
jednej z nich.
 
2.
 Niezb
ę
dne warunki zapewniaj
ą 
ce szcz 
ęś
cie
 
Skoro teraz zgodzili
ś
my si
ę
co do tego,
ż
e ka
ż
dy, kto mo
ż
e
ż
y
ć
wed
ł
ugw
ł
asnego wyboru, zak 
ł
ada jaki
ś
cel dla pi
ę
knego
ż
ycia
7
: albo zaszczyty, albos
ł
aw
ę
, albo bogactwo, albo kultur 
ę
i, na ten cel maj
ą 
c oczy zwrócone, spe
ł
niaka
ż
dy czyn (poniewa
ż
brak podporz
ą 
dkowania
ż
ycia okre
ś
lonemu celowi jestdowodem wielkiej bezmy
ś
lno
ś
ci), to powinni
ś
my w tej chwili okre
ś
li
ć
w nim przede wszystkim to, co jest najwa
ż
niejsze — ani zbyt pochopnie, ani zbytopieszale; w jakiej mierze od nas zale
ż
y
ż
ycie szcz
ęś
liwe i bez czego ludzie nie
 
5
Chocia
ż
Arystoteles mówi tutaj o szcz
ęś
ciu, to jednak wymienione
ś
rodki, które maj
ą 
do niego prowadzi
ć
(natura, nauka,
ć
wiczenie, bo
ż
e natchnienie b
ą 
d
ź
nawiedzenie przez boga, przypadek),odnosz
ą 
si
ę
raczej do zdobycia
αρετή
, od której szcz
ęś
cie zale
ż
y (por.
 Et. nik.
1099 b n. oraz O. Gigon,
 Die Wege zur Arete bei Platon und Aristoteles).
W rozwa
ż
aniach nad etyk 
ą 
ujawnia si
ę
istotna ró
ż
nicami
ę
dzy Platonem, który szuka
ł
istoty rzeczy,
 
np. istoty
αρετή
, a Arystotelesem, który pragnie raczejwiedzie
ć
, jak cz
ł
owiek powinien post
ę
 powa
ć
, aby by
ć
cnotliwym i szcz
ęś
liwym.
 
6
Taki trojaki podzia
ł
jest charakterystyczny dla perypatetyków, nie spotykany u Platona.Oddzielne traktowanie
φρόνησις
i
αρετή
poci
ą 
ga za sob
ą 
oddzielenie kontemplacji od praktycznego
ż
ycia, czym ró
ż
ni si
ę
 
 Et. eud.
od pogl
ą 
dów Platona w
 Pa
ń
 stwie
i w
Uczcie.
 
7
 
Por.
 Et. nik.
1094 a 22; 1095 a 22 nn.
 

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->