Nietzsche Friedrich - Wola Mocy

Embed Doc
Copy Link
Readcast
Collections

CommentGo Back

Download

Wola mocy

Przedmowa

Tłumaczenie:

Stefan Frycz, Konrad Drzewiecki

1.Rzeczy wielkie wymagają, by o nich milczano lub w wielkim stylu mówiono: w wielkimstylu, to znaczy cynicznie i niewinnie.2.To, co opowiadam, jest historią dwóch najbliższych stuleci. Opisuję, co będzie, co inaczej już być nie może: pojawienie się nihilizmu. Tę historię można opowiedzieć już teraz: albowiemkonieczność sama jest tutaj przy robocie. Ta przyszłość mówi już setkami znaków, ten loszapowiada się wszędzie; dla tej muzyki przyszłości wszyscy mają już słuch zaostrzony. Całanasza kultura europejska porusza się już od dłuższego czasu z taką torturą naprężenia, jak gdyby zmierzała do katastrofy: niespokojnie, gwałtownie, z pieca na łeb: jak potok, którychce dobiec kresu, który już się nie namyśla, który wprost boi się namysłu.3. – Kto tutaj głos zabiera, wprost przeciwnie nic innego dotychczas nie czynił, jak tylkonamyślał się: jako filozof i pustelnik instynktowny, który korzyść swoją znalazł w trzymaniusię na uboczu, z dala, w cierpliwości, w opóźnieniu, w pozostawaniu w tyle; jako duch-śmiałek i kusiciel, który w każdy labirynt przyszłości bodaj raz jeden już się był zabłąkał; jako duch-ptak proroczy, który wstecz spogląda, gdy opowiada, co będzie; jako pierwszyzupełny nihilista w Europie, który jednak przeżył już w sobie do cna cały nihilizm, który mago już poza sobą, pod sobą, na zewnątrz siebie.4.Albowiem niech się nikt nie myli co do znaczenia tytułu, którego wymaga ta ewangelia przyszłości.

Wola mocy. Próba przemiany wszystkich wartości

– tą formułą wyrażono ruch przeciwny pod względem zasady i zadania; ruch, który kiedykolwiek w przyszłości zastąpiów nihilizm zupełny; który go jednak wymaga w założeniu logicznie i psychologicznie; któryzgoła tylko po nim i z niego wyłonić się może. Dlaczego jednak pojawienie się nihilizmu jestobecnie konieczne? Bo dotychczasowe wartości nasze same wyciągają go jako swójostateczny wniosek; bo nihilizm jest przemyślaną do końca logiką naszych wielkich wartościi ideałów, bo musimy wpierw przeżyć nihilizm, by przejrzeć nareszcie, jaka to właściwie byławartość tych "wartości"... Potrzeba nam będzie kiedyś nowych wartości...

Wola mocy

Księga pierwsza. Nihilizm europejski

Plan

1.Świta już przeciwieństwo między światem, który czcimy, a światem, który przeżywamy,którym jesteśmy. Pozostaje tylko albo uprzątnąć przedmioty naszej czci, albo siebie samych.To drugie jest nihilizmem.1. Nadchodzący nihilizm, teoretycznie i praktycznie. Mylny sposób wywodzenia tegoż(pesymizm, jego rodzaje: przygrywka do nihilizmu, aczkolwiek niekonieczna).2. Chrześcijaństwo, obracające się wniwecz wskutek własnej moralności. "Bóg jest prawdą";"Bóg jest miłością"; "Bóg sprawiedliwy". – Największe wydarzenie – "Bóg umarł" – głuchoodczuwane.3. Moralność, odtąd bez sankcji, sama nie zdoła się już utrzymać. Nareszcie zostajezaniechanym moralne tłumaczenie – (uczucie wszędzie pełne jeszcze oddźwiękówchrześcijańskiego sądu o wartościach).4. Ale na sądach moralnych opierała się dotychczas wartość, przede wszystkim wartośćfilozofii ("dążenia do prawdy"). – (Ideały ludowe: "mędrzec", "prorok", "święty" upadły).5. Nihilistyczny rys w naukach przyrodniczych ("bezsensowność") – kauzalizm, mechanizm.Prawidłowość to akt wtrącony, pozostałość.6. Podobnie w polityce: brak wiary w swoje prawo, brak niewinności; panuje łgarstwo,służalstwo chwili.7. Podobnie w gospodarce narodowej: zniesienie niewolnictwa: brak stanu wyzwalającego, brak tego, kto by usprawiedliwiał – pojawienie się anarchizmu. "Wychowanie"?8. Podobnie w historii: fatalizm, darwinizm; ostatnie próby wtłoczenia rozumu i boskości nieudały się. Sentymentalność względem przeszłości; nie ścierpiano by żadnej biografii!9. Podobnie w sztuce: romantyka i jej przeciwieństwo (wstręt do romantycznych ideałów ikłamstw). Ten ostatni jest moralny, jako zmysł większej prawości, ale pesymistyczny. Czyści"artyści" (obojętni na treść). (Psychologia spowiedników i psychologia purytanów, dwieformy romantyki psychologicznej: lecz także jeszcze i jej przeciwieństwo, próba zajęciastanowiska czysto artystycznego względem "człowieka", nie odważono się wszakże naodwrotne ocenianie wartości!).10. Cały europejski system dążności ludzkich odczuwać się daje w części jako bezsensowny,w części jako już "niemoralny". Prawdopodobieństwo nowego buddyzmu. Największeniebezpieczeństwo. – "Jaki jest stosunek prawości, miłości, sprawiedliwości do światarzeczywistego?" Żaden! –

I. Nihilizm

2.a) Nihilizm stanem normalnym. –

Nihilizm: brak celu; brak odpowiedzi na pytanie"dlaczego?".

– Co znaczy nihilizm? To, że najwyższe wartości tracą wartość.

Może on być oznaką siły; moc ducha mogła była tak wzrosnąć, że cele dotychczasowe("przekonania", artykuły wiary) są dla niej nieodpowiednie

(wiara mianowicie wyraża wogólności przymus, wynikający z warunków egzystencji, poddanie się autorytetowistosunków, w których istota jakaś rozwija się, rośnie, zyskuje moc...); z drugiej strony możeon być oznaką siły niedostatecznej, by produktywnie znowu postawić sobie jakiś cel, jakieś"dlaczego", jakąś wiarę.Maksimum swojej siły względnej osiąga on jako gwałtowna siła burzenia: jako nihilizmczynny. Przeciwieństwem jego byłby nihilizm znużony, który już nie atakuje: jegonajsławniejsza forma to buddyzm: jako nihilizm bierny, jako oznaka słabości: moc duchamogła była się znużyć, wyczerpać, tak iż dotychczasowe cele i wartości są nieodpowiednie iżadnej wiary już nie znajdują – synteza wartości i celów (na której polega każda silna kultura) już się roztapia, wartości poszczególne bój z sobą toczą: rozkład – czyli że wszystko, coorzeźwia, uzdrawia, uspakaja, odurza, występuje na czoło w różnym przebraniu, religijnymlub moralnym, lub politycznym, lub estetycznym itd. Nihilizm przedstawia patologiczny stan pośredni (– patologicznym jest to potworne uogólnienie, wniosek, iż nic nie ma sensu): czyto, że siły produktywne nie są jeszcze dość krzepkie, czy, że

décadence

jeszcze zwleka i niewynalazła swoich środków pomocniczych. b) Założeniem tej hipotezy jest: iż nie ma żadnej prawdy, iż nie ma żadnej absolutnej jakości przedmiotów, żadnej "rzeczy samej w sobie". – Samo to jest już nihilizmem, i to najbardziejkrańcowym. Wartość rzeczy wszelkich widzi on właśnie w tym, iż wartościom tym nieodpowiada i nie odpowiadała żadna rzeczywistość, że są one tylko oznaką siły ze strony tych,którzy wartości ustanawiają, są jedynie uproszczeniem gwoli życiu.3.Pytanie nihilizmu "po co?" wyłania się z dotychczasowego przyzwyczajenia, na mocyktórego cel zdawał się być postawionym, danym, wymaganym z zewnątrz – mianowicie przez jakiś autorytet nadludzki. Oduczywszy się wierzyć w taki autorytet, szuka się wedle starego przyzwyczajenia innego autorytetu, który by umiał przemawiać bezwzględnie i mógłbynakazywać cele i zadania. Autorytet sumienia występuje teraz na czele (im bardziejwyemancypowana od teologii, tym bardziej rozkazującą staje się teraz moralność); jakoodszkodowanie za autorytet osobisty. Lub jako autorytet rozumu. Lub jako instynkt społeczny(stado). Lub jako historia z duchem immanentnym, która w sobie ma swój cel, i w której ręcemożna się oddać. Chciałoby się obejść wolę, chcenie jakiegoś celu, ryzyko nadania samemusobie celu; chciałoby się zrzucić z siebie odpowiedzialność (zgodzono by się na fatalizm).Ostatecznie: szczęście, i, z pewną tartuferią, szczęście większości.

of 00

Leave a Comment