• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • 1
    CommentGo Back
Download
 
Αρχαία Ιερά Οδός. Και όμως αντιστέκεται…
Επιστολή - Πρόσκληση ενδιαφέροντος
Είναι γνωστό στην επιστημονική κοινότητα ότι, ήδη από τη δεκαετία του1930, ο Κ. Κουρουνιώτης σε συνεργασία με τον Ιωάννη Τραυλό, υπό την αιγίδα και με τη χρηματοδότηση της Αρχαιολογικής Εταιρείας, προχώρησαν στη συστηματικήανασκαφή του ιερού της Αφροδίτης στην Αφαία, στην περιοχή του Σκαραμαγκά, πουσήμερα υπάγεται διοικητικά στο Δήμο Χαϊδαρίου. Παράλληλα προχώρησαν -οΙωάννης Τραυλός κατά κύριο λόγο- στη διερεύνηση και αποκάλυψη ενός σημαντικούτμήματος της αρχαίας Ιεράς Οδού, που οδηγούσε από το άστυ της Αρχαίας Αθήναςπρος το ιερό της Δήμητρας και Περσεφόνης στην Ελευσίνα.Πιο συγκεκριμένα, αποκαλύφθηκε τμήμα της λιθόστρωτης οδού πουπροσέγγιζε και περνούσε μπροστά από το ιερό της Αφροδίτης αλλά, ταυτόχρονα, ηπορεία και η αποκάλυψή της προς την Ελευσίνα προχώρησε σε σημαντικό βαθμό,καθώς διαπιστώθηκε ότι αμέσως μετά τον περίβολο του ιερού η αρχαία οδόςδιακλαδιζόταν σε δύο τμήματα. Το πρώτο ακολουθούσε «παράλια» πορεία, σχεδόνόπως η σημερινή Εθνική Οδός Αθηνών - Κορίνθου, κατά μήκος των νότιων παρυφώντου σημερινού οικισμού της Αφαίας. Το τμήμα αυτό κατέληγε στη νοτιότερη εκ τωνδύο λίμνη των αρχαίων Ρειτών, τη σημερινή λίμνη Κουμουνδούρου. Η έτερηδιακλάδωση αποτελούσε την «μεσόγαια», κατά κάποιο τρόπο οδό, η οποία ανηφόριζετους πρώτους χαμηλούς λόφους του όρους Αιγάλεω (σημ. Ποικίλο όρος) στα βόρειακαι διασχίζοντας το πρώτο ύψωμα, που φέρει την ονομασία «λόφος της Ηχούς»,κατέβαινε και διασταυρωνόταν με τον πρώτο κλάδο στη λίμνη των Ρειτών.Ειδικά στο δεύτερο αυτό τμήμα ο Ι. Τραυλός διαπίστωσε όλη την πορεία τηςΙεράς Οδού και προχώρησε ταυτόχρονα σε ευρύτατη αποκάλυψη των οδοστρωμάτωνκαι των αναλημμάτων της καθώς και στη διερεύνηση των τεχνικών λεπτομερειώνκατασκευής της, όπως αποδεικνύεται και από τις σχετικές ανασκαφικές εκθέσεις που
 
δημοσιεύθηκαν στα Πρακτικά της Αρχαιολογικής Εταιρείας. Πράγματι, οι φωτογραφίες της εποχής εκείνης ήταν και εξακολουθούν να είναι ιδιαίτερααποκαλυπτικές.Για όλους εμάς που ζούμε και εργαζόμαστε στην ευρύτερη περιοχή τουΧαϊδαρίου, ο χώρος αυτός, που βρίσκεται στο ανατολικό άκρο του Θριασίου Πεδίουκαι αποτελεί τη Δυτική Πύλη του Λεκανοπεδίου με την κυριολεκτική έννοια, συνιστάΜνημείο Πολιτιστικής Κληρονομιάς παγκόσμιας εμβέλειας, το οποίο όμως τιςτελευταίες δεκαετίες στενάζει κυριολεκτικά και ασφυκτιά από την ποικίλης μορφήςανάπτυξη. Αυτό που συνιστά διαρκή αγωνία μας είναι ότι το μνημείο αυτό, η αρχαίαΙερά Οδός, παραμένει αναξιοποίητο και άγνωστο στο ευρύ κοινό, ενώ είναι ένας απότους αρχαιότερους οδικούς άξονες, μέσω του οποίου διακινήθηκαν ιδέες, άνθρωποι και αγαθά, που διετέλεσαν ένα μεγάλο μέρος αυτού που αποκαλούμε αρχαίαελληνική παιδεία και ελληνικός πολιτισμός ευρύτερα.Μολονότι το ιερό της Αφροδίτης αναδείχθηκε εν μέρει -στα πλαίσιαανάπλασης της Δυτικής Πύλης της Αθήνας ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων του2004-, η ίδια η Ιερά Οδός παρέμεινε στη λήθη και την απειλή για την συνέχιση της ύπαρξής της. Και όμως, αυτή η ίδια αντιστέκεται, σε πείσμα των καιρών. Ενώ,λοιπόν, ένα τμήμα του «παράλιου» κλάδου της αποκαλύφθηκε πρόσφατα (με αφορμήτην εκτέλεση ιδιωτικού έργου), η «μεσόγαια» διακλάδωση είναι ακόμη και σήμερα υπαρκτή σε όλη της την πορεία (η οποία θα πρέπει με πρόχειρους υπολογισμούς ναξεπερνά τα 1000 μέτρα ) και ορατή σε αρκετά τμήματά της. Αυτό διαπιστώθηκεπρόσφατα, αφού- παρακινημένοι από το προσωπικό ενδιαφέρον και το ρομαντισμόμας- αποφασίσαμε και πραγματοποιήσαμε μία προκαταρκτική «αυτοψία -διερεύνηση» στην περιοχή. Πράγματι, με μία προσεκτική ματιά και διάθεση γιαπερπάτημα ανάμεσα σε θάμνους και δένδρα είναι δυνατόν να παρακολουθήσει κανείςτην διαδρομή της αρχαίας οδού από τα όρια του οικισμού της Αφαίας μέχρι την-πρόσφατα κατασκευασμένη- σήραγγα της Δυτικής Περιφερειακής ΛεωφόρουΑιγάλεω, πάνω από τη λίμνη Κουμουνδούρου. Τον αρχικό ενθουσιασμό μας για την ύπαρξη του αρχαίου δρόμου διαδέχθηκε όμως η αγωνία μας, καθώς σε κάποια σημεία
 
του έχει υποστεί παραβιάσεις είτε από τη διάνοιξη δασικών δρόμων παλαιότερα είτεαπό τη ρίψη σκουπιδιών από κάποιους ασυνείδητους συμπολίτες μας.Επειδή έχουμε την πεποίθηση ότι όλη αυτή η κληρονομιά των προγόνων μαςαλλά και η σημαντικότατη έρευνα έγκριτων επιστημόνων του παρελθόντος, όπως τουαείμνηστου. Ι. Τραυλού, δεν πρέπει να παραμένει άγνωστη στο ευρύ κοινό αλλάταυτόχρονα η έρευνα να συνεχισθεί και να εμπλουτισθεί με νέα στοιχεία, πιστεύουμεότι η αρχαία Ιερά Οδός θα πρέπει να αναδειχθεί και να αποτελέσει ένα επισκέψιμοαρχαιολογικό χώρο και έναν αρχαιολογικό «περίπατο» συνάμα, ο οποίος θα ενώνει τοιερό της Αφροδίτης με τη λίμνη των Ρειτών, που και αυτή με τη σειρά τηςαποτελούσε ιερό τόπο, καθώς ήταν αφιερωμένη στην ιερά Κόρη, την Περσεφόνη.Καλούμε, λοιπόν, κάθε ενδιαφερόμενο (αρμόδιους φορείς, όπως το ΥπουργείοΠολιτισμού, Αρχαιολογικά Τμήματα επιστημονικών ιδρυμάτων, Ξένες ΑρχαιολογικέςΣχολές, φορείς και ιδρύματα Πολιτισμού), να αναλάβει την πρωτοβουλία της εκ νέουαποκάλυψης και περαιτέρω διερεύνησης της αρχαίας Ιεράς Οδού, προς όφελος τωνκατοίκων, των μελλοντικών επισκεπτών της περιοχής, της επιστημονικής έρευνας,αλλά και της Παγκόσμιας Κοινότητας εν γένει, καθώς αποτελεί μνημείο εμβέλειαςπου ξεπερνά τα όρια της περιοχής και της ηπείρου μας. Υπάρχει εξάλλου πεδίοευρύτερης επιστημονικής δράσης, καθώς ενδείξεις της πορείας της και τμήματά της υπάρχουν ακόμη στα όρια του Δήμου Χαϊδαρίου, τα οποία παραμένουν –ευτυχώςακόμη- αδόμητα. Όμως, επειδή το μνημείο ως σύνολο καθώς και η ευρύτερη περιοχήεξακολουθούν ακόμη και σήμερα να υφίστανται απειλές εξαιτίας της κατασκευής νέου σιδηροδρομικού δικτύου, των σχεδίων κατασκευής νέων οδικών αξόνων και μετεγκατάστασης δεξαμενών πετρελαίου, θεωρούμε ότι οι αποφάσεις και οι πρωτοβουλίες για την προστασία αυτού του σημαντικότατου μνημείου τηςΠολιτιστικής μας Κληρονομιάς θα πρέπει να γίνουν άμεσα και με το χαρακτηρισμότου επείγοντος.Διότι … οι καιροί ου μενετοί…Μάϊος 2009Με τιμήΕκ μέρους της Διαρκούς ΚίνησηςΧρήστος ΚαραγιαννόπουλοςΑρχαιολόγος
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...