• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
Tης
Mαρίας Oικονομάκου
 Aρχαιολγου στη B΄ Eφορεία Aρχαιοτήτων
ΣTO τέλοςτου 6ου αιώνα π.X. ε-γκαθιδρύεται στην Aθήνα το δημο-κρατικ πολίτευμα, ένα γεγονςπου θεωρείται απ τα σημαντικτε-ρα στην παγκσμια ιστορία. Bασι-κς συντελεστής της εγκαθίδρυ-σης των νέων θεσμών υπήρξε οKλεισθένης, ο οποίος με τις επιλο-γές του έκανε τον αθηναϊκ δήμοτη μεγάλη πολιτική δύναμη τωνκλασικών χρνων.Mια βασική δημοκρατική επιλογήήταν η αναδιάταξη του χώρου, πουεκφράστηκε με τη διαίρεση τηςAττικής σε δήμους. Oι κάτοικοι κα-τανεμήθηκαν σε δήμους σύμφωναμε τον τπο κατοικίας τους και χιτην καταγωγή τους απ τις αρχαίεςφυλές. Mε τον τρπο αυτ κλονί-στηκαν οι κοινωνικές βάσεις τηςπαλιάς αριστοκρατίας, καθιερώθη-κε η ισονομία των πολιτών και κα-θένας δηλώνεται με το νομα τουδήμου της καταγωγής του. H εδα-φική αναδιοργάνωση, που στηρί-χτηκε στη δημιουργία των δήμωνκαι των δέκα φυλών, ένωσε μεταξύτους τα διάφορα μέρη της Aττικήςκαι δημιούργησε την πλη-κράτοςτων Aθηνών που κατρθωσε να α-ντιμετωπίσει την περσική εισβολήκαι είχε τσο σημαντική προσφοράστην παγκσμια σκέψη.Mε τη διοικητική διαίρεση τουKλεισθένη δημιουργήθηκαν στηΛαυρεωτική πέντε βασικοί δήμοι:του Σουνίου, του Θορικού, τηςAναφλύστου, της Bήσας και τηςAμφιτροπής. Συνήθως αποκαλού-νται και μεταλλευτικοί εξ αιτίαςτης σχέσεώς τους με τα μεταλλείατου Λαυρίου.Aνάλογα με την εδαφική έκταση,τον αριθμ των δημοτών και άλ-λους ιστορικούς παράγοντες έ-στελναν έναν αριθμ αντιπροσώ-πων τους στην Aθήνα, στη Bουλήτων Πεντακοσίων.H αναλογική αυτή εκπροσώπησητης κάθε περιοχής στα ργανα τηςΠολιτείας αποτελούσε έναν βασικθεσμ της δημοκρατικής λειτουρ-γίας.Kάθε δήμος μέσα στα ρια τηςπεριφέρειάς του είχε ένα κέντρο,πολιτικ-διοικητικ-θρησκευτικ,μικρτερους οικισμούς, ιερά, καλ-λιεργήσιμες εκτάσεις, αγροκτήμα-τα και αγροτικές εγκαταστάσειςκαι στην περίπτωση της Λαυρεωτι-κής μεταλλευτικές εγκαταστάσεις(στοές, εργαστήρια, καμίνους τή-ξεως μεταλλεύματος) αλλά και ταλατομεία στο Σούνιο (Aγριλέζα) καιτον Θορικ (Στεφάνι).Παράλληλα με τα μεγάλα επίση-μα ιερά του Σουνίου και του Θορι-κού ένα πλήθος μικρτερων ιερώνκαι τπων λατρείας διασκορπισμέ-νων σ’ λη τη Λαυρεωτική βγαίνειμέσα απ τις επιγραφές, σε έναντπο που η εύνοια της θετηταςήταν απαραίτητη και για τους επι-
2
H KAΘHMEPINH - ΣABBATO 6 - KYPIAKH 7 IANOYAPIOY 1996
A
ΦIEPΩMA
ΣABBATO 6 - KYPIAKH 7IANOYAPIOY 1996
2-31
AΦIEPΩMA
Aρχαία Λαυρεωτική
. Hμακραίωνη ιστορία των πέ-ντε δήμων και ο ρλος τωνμεταλλείων.
Tα μεταλλεία του Λαυρί-ου.
Hπλούσια μεταλλευτικήδραστηριτητα απ ταπροϊστορικά χρνια έως τον1ο αιώνα π.X.
Eργασία και ζωή στα με-ταλλεία.
Oι ειδικές σχέσειςμεταξύ των ελεύθερων πολι-τών και των πολυάριθμωνδούλων.
Nετερο μεταλλευτικΛαύριο.
H ανάδειξη της π-λης σε σημαντικ μεταλ-λουργικ κέντρο στα τέλητου 19ου αιώνα.
Bιομηχανική αρχιτεκτο-νική.
Kτιριακές εγκαταστά-σεις και μηχανολογικς εξο-πλισμς συνθέτουν ένα α-νοικτ μουσείο της Bιομη-χανίας.
Σιδηρδρομοι του Λαυ-ρίου.
H σύνδεση με τηνAθήνα και τα τοπικά δίκτυαπου χρησιμοποιούσαν οι δύο μεταλλευτικές εταιρίες.
Oι εργατικοί αγώνες.
Tρεις σημαντικές απεργίες -σταθμοί στην ιστορία τηςπλης του Λαυρίου.
O πλούτος της Λαυρεωτι-κής.
Tο ανεξάντλητο σε ο-ρυκτά υπέδαφς της και τοOρυκτολογικ MουσείοΛαυρίου.
Tεχνολογικ - Πολιτιστι-κ Πάρκο.
Tολμηρ εγχεί-ρημα ο μετασχηματισμςτου βιομηχανικού συγκρο-τήματος της πρώην Γαλλι-κής Eταιρείας.
O οικισμς του Kυπρια-νού.
Mοναδικ αρχιτεκτονι-κ - πολεοδομικ μνημείοπου δημιουργήθηκε τον 19οαιώνα για να στεγασθούν οι μεταλλωρύχοι.
Aστική αρχιτεκτονική.
Σημαντικά κτίρια τονίζουντον έντονο «νεοκλασικ»χαρακτήρα της εργατούπο-λης του Λαυρίου.
Tο σύγχρονο Λαύριο.
Hβιομηχανική κρίση και η α-ναγκαιτητα λήψης μέτρωνώστε να αντιμετωπισθεί ηδιογκούμενη ανεργία.
 Eξώφυλλο: H βρεια ψη του μηχα-νουργείου της πρώην Γαλλικής Eται- ρείας Mεταλλείων Λαυρίου. (Φωτ.: Eύη Kώτσου).
Yπεύθυνος
«Eπτά Hμερών»:
BHΣ. ΣTAYPAKAΣ
Eπιμέλεια αφιερώματος:
EΛEYΘEPIA TPAΪOY
 Aρχαία Λαυρεωτική
H μακραίωνη ιστορία των πέντε Δήμων και ο ρλος των μεταλλείων
 Δωρικ οικοδμημα του 5ου αι. π.X., γνωστ ως νας της Δήμητρας και Kρης. H ανασκαφή που άρχισε το 1993 απ την Aρχαιολογική Eταιρεία, ελπίζεται τι θα αποσαφηνίσει τη χρήση του κτιρίου. (Xαλκογραφία, σχέδιο Le Roy, συλλογή B. Διοσκουρίδη).
 
ΣABBATO 6 - KYPIAKH 7 IANOYAPIOY 1996 - H KAΘHMEPINH
3
Θέατρο Θορικού. H αρχική κατασκευή του τοποθετείται στον 6ο αι. π.X. Iδιαίτερο χαρακτηριστικ του το ελλειψοειδές σχήμα. (Φωτ.: K. Mάνθος).
χειρηματίες αλλά και για τους ερ-γαζμενους στα μεταλλεία. Eλεύ-θεροι πολίτες και δούλοι ξενικήςκαταγωγής –πως φαίνεται απ ταονματά τους– κάνουν αφιερώμα-τα σε θετητες και ιερά. Mαρτυρεί-ται λατρεία της Δήμητρας, της Kυ-βέλης, της Aρτεμης, της Aφροδί-της, του Aπλλωνα αλλά και θεοτή-των ανατολικής προέλευσης πωςτου Mηνς και της Bενδίδος.
Θορικς
Tο κέντρο του αρχαίου δήμουτου Θορικού βρίσκεται στη νοτιο-δυτική πλαγιά του λφου Bελατού-ρι κάτω απ την μυκηναϊκή ακρ-πολη και τους θολωτούς τάφους.Πρκειται για έναν πυκνοχτισμένοοικισμ με ιερά, θέατρο, νεκροτα-φεία και εργαστήρια, ένα εμπορικκέντρο που θα φιλοξενούσε έμπο-ρους και ναυτικούς καθώς χτίστη-κε κοντά στη θάλασσα και είχε έναλιμάνι που προστατευταν απ τοοχυρ που σώζεται στην χερσνη-σο του Aγίου Nικολάου.Tο θέατρο, του οποίου η αρχικήκατασκευή χρονολογείται στον 6οαι. π.X., με το ιδιμορφο ελλειψοει-δές σχήμα, χωρούσε περίπου 4.000ανθρώπους και κατασκευάστηκεστους ντιους πρποδες του λ-φου. Δυτικά της ορχήστρας σώζο-νται τα θεμέλια ενς μικρού ναούτου Διονύσου του 5ου αι. π.X.Kοντά στον οικισμ, στην άκρητης πεδιάδας σώζεται ένα μεγάλοδωρικ οικοδμημα του 5ου αι.π.X., γνωστ ως νας της Δήμη-τρας και Kρης που αποκαλύπτεταιτώρα σε λη του την έκταση. Γύρωαπ τον λφο απλώνονται εύφορεςπεδινές εκτάσεις και στα απέναντιυψώματα υπάρχουν μικρτεροι οι-κισμοί, αγροικίες, λατομεία, ενώπρσφατα αποκαλύφθηκε ένα ακ-μη ιερ, που ήταν και αυτ αφιερω-μένο πιθαντατα στη Δήμητρα.Aλλα μικρτερα οικιστικά κέντραέχουν εντοπιστεί στη NA άκρη τηςκοιλάδας του Θορικού, στα υψώμα-τα Στεφάνι και στη χερσνησο τουAγίου Nικολάου. Στις παρυφές τηςπεδιάδας υπάρχουν εργαστήρια(πλυντήρια μεταλλεύματος).Tα εργαστήρια, που είχαν μεγά-λες ανάγκες σε νερ, συγκεντρώ-θηκαν σε σημεία που υπήρχε δυ-ναττητα αξιοποιήσεως των ρεμά-των που κατέβαιναν απ τα βουνάκαθώς η φύση του εδάφους δεν ε-πέτρεπε την ασφαλή κατασκευήτων τεράστιων δεξαμενών που συ-ναντάμε στην υπλοιπη, ορεινήΛαυρεωτική.H περιφέρεια του δήμου Σουνίουεκτεινταν κατά προσέγγιση απτο σημεριν Λαύριο και την Kαμά-ριζα ώς τα Mεγάλα Πεύκα και το α-κρωτήριο του Σουνίου. Περιελάμ-βανε το μεγαλύτερο τμήμα της με-ταλλοφρας περιοχής και τις πε-ρισστερες εργαστηριακές εγκα-ταστάσεις.Yπήρχαν επίσης καλλιεργήσιμες
 Συνέχεια στην 4η σελίδα
 Xάρτης της Aττικής τον 5ο αι. π.X. (Πηγή: «Iστορία του Eλληνικού Eθνους», εκδ. «EKΔOTIKH AΘHNΩN» A.E.).
 
4
H KAΘHMEPINH - ΣABBATO 6 - KYPIAKH 7 IANOYAPIOY 1996
 Συνέχεια απ την 3η σελίδα
εκτάσεις καθώς και τα λατομείαμαρμάρου της Aγριλέζας. Aνάμεσαστους δημτες του Σουνίου υπήρ-χαν πλούσιοι γαιοκτήμονες και επι-χειρηματίες πως ο Tιμήσιος, οΛεύκιος, ο Xαιρεφών και άλλοι.Eξαιτίας της μεγάλης έκτασης τουδήμου και της έντονης μεταλλευτι-κής και λατομικής δραστηριτηταςαναπτύχθηκαν κατά εποχές οικι-στικά κέντρα σε διάφορα σημείατης περιφέρειάς του.Eνα απ αυτά βρισκταν στο α-κρωτήριο με το φρούριο και τουςναούς της Aθηνάς και του Ποσει-δώνα. Eνα μεγάλο νεκροταφείοπου χρονολογείται απ τον 7ο έωςτον 4ο αι. π.X. στην παραλιακή έ-κταση δυτικά του ακρωτηρίου μαρ-τυρεί την συνέχεια της κατοίκησηςπου συνεχίζεται ώς την ύστερη ρω-μαϊκή περίοδο, πως συμπεραίνε-ται απ τον οικισμ που βρέθηκεστην περιοχή του ξενοδοχειακούσυγκροτήματος Kαραδντη.Eνα άλλο μεγάλο οικιστικ κέ-ντρο εκτείνεται στην περιοχή τηςAγριλέζας. Σώζονται σπίτια, αγρο-κτήματα, συγκροτήματα εργαστη-ρίων, τα λατομεία απ’ που βγήκετο μάρμαρο για το να του Ποσει-δώνα Σουνίου και η αγορά που δώ-ρησε ο Λεύκιος, δημτης Σουνίου.Eπιγραφές χαραγμένες στουςβράχους της Aγριλέζας ζητούν τηνεύνοια των θεών ή παραθέτουν η-μερολγια θρησκευτικών εορτών.Mια συνήθεια που συνεχίστηκε ώςτις μέρες μας καθώς κοντά στις αρ-χαίες επιγραφές βρίσκονται καισύγχρονα χαράγματα ανθρώπωνπου ζούσαν στην περιοχή.Eνα άλλο σημαντικ κέντρο ανα-πτύχθηκε στο Λιμάνι Πασά που έ-χουν ανασκαφεί μια μεγάλη αγορά,σπίτια, τάφοι και μια αγροικία. Hπεριοχή με τις εύφορες καλλιεργή-σιμες εκτάσεις, την αγορά, τις λι-μενικές εγκαταστάσεις στην ανα-τολική πλευρά του ρμου και τιςκαμίνους τήξεως μεταλλεύματοςστην δυτική φαίνεται τι συγκέ-ντρωνε τις εμπορικές δραστηρι-τητες, ενώ στην κοντική Πουνταζέ-ζα κυριαρχεί η αγροτική δραστη-ριτητα, πως συνάγεται απ τις α-γροικίες που βρίσκονται στους λ-φους της.
Eνα λατρευτικ κέντρο με ιερκαι λουτρά στα Πουσιπέλια και οι ε-κτεταμένες εργαστηριακές εγκατα-στάσεις στα Mεγάλα Πεύκα και στηνΣούριζα συμπληρώνουν την εικνατου μεγάλου, πλούσιου δήμου.
Oι μικρτεροι δήμοι της Bήσαςκαι της Aμφιτροπής εκτείνονταιδυτικά των υψωμάτων Pιμπάρι καιστα υψώματα Λούλι-Kούκι, ανάμε-σα στους δρμους Kερατέας - Λαυ-ρίου και Kερατέας - Aναβύσσου.Kαι εδώ σώζονται ερείπια σπιτιών,δρμοι, τάφοι, μεταλλευτικές ε-γκαταστάσεις και η αγορά της Bή-σας γνωστή απ αρχαίες επιγρα-φές. O δήμος της Aναφλύστου ε-κτείνεται στην περιοχή της Aνα-βύσσου, που έχουν βρεθεί τάφοιγεωμετρικών και κλασσικών χρ-νων, εργαστήρια, μεγάλα οικοδο-μήματα στις θέσεις Kαταφύκι καιTζέπα και το σπήλαιο του Πανςστο ύψωμα Σουβλερ, το Πάνειοντης Aναφλύστου, πως αναφέρεταιαπ τον Στράβωνα.
Παρακμή
Mετά το τέλος της κλασικής πε-ριδου αρχίζει η παρακμή που συ-μπίπτει με τη σταδιακή εγκατάλει-ψη των μεταλλείων, των οποίων ηεκμετάλλευση συνεχίζεται με μι-κρτερη ένταση ώς τον 1ο αι. π.X.Oι πλεμοι, οι εξεγέρσεις των δού-λων και οι γενικτερες ανακατατά-ξεις της ελληνιστικής εποχής επη-ρεάζουν τη ζωή στην ύπαιθρο τηςAττικής.H περιοχή μως συνεχίζει να κα-τοικείται τουλάχιστον ώς τον 6ο αι.μ.X. Στο Λαύριο υπήρχε ένας μεγά-λος οικισμς αυτής της εποχής ο-πτε χτίστηκε και μια μεγάλη βασι-λική στην ανατολική άκρη της π-λης, πάνω απ τη θάλασσα, ενώσύμφωνα με αναφορά του ΠαύλουΣιλεντιάριου, ασήμι απ το Λαύριοχρησιμοποιήθηκε στην Aγία Σοφίατης Kωνσταντινούπολης.Tα ίχνη της μακραίωνης ιστορίαςκαι της πλούσιας ανθρώπινης δρα-στηριτητας σώζονται ακμη σεμεγάλο μέρος της Λαυρεωτικής. Tοτοπίο που τις περιβάλλει και χαρα-κτηριστικά του οποίου συναντάμεστις αρχαίες επιγραφές μισθώσεωςτων μεταλλείων έχει επίσης διατη-ρηθεί σε μεγάλο βαθμ.Eίναι μια πρκληση να διατηρή-σουμε το μοναδικ αυτ χώρο ωςτπο ιστορικής - περιβαλλοντικήςεκπαίδευσης και αναψυχής.
 
Oικισμς των κλασικών χρνων, γνωστς ως «βιομηχανικ χωρι». Aποτελούσε το κέντρο του αρχαίου δήμου του Θορικού.Θολωτς τάφος των Mυκηναίων ηγεμνων στην κορυφή του λφου Bελατούρι. (Φωτ. M. Oικονομάκου).
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...