Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more ➡
Download
Standard view
Full view
of .
Add note
Save to My Library
Sync to mobile
Look up keyword
Like this
0Activity
×
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
115937392 JOVAN F TRIFUNOSKI Ispitivanja U Bitoljsko Prilepskoj Kotlini Jovan F Trifunoski

115937392 JOVAN F TRIFUNOSKI Ispitivanja U Bitoljsko Prilepskoj Kotlini Jovan F Trifunoski

Ratings: (0)|Views: 89|Likes:
Published by Nenad Belic

More info:

Published by: Nenad Belic on Sep 03, 2013
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See More
See less

09/03/2013

pdf

text

original

 
JOVAN
F.
TRIFUNOSKI,
Skopje
ISPITIVANJA U BITOLJSKO-PRILEPSKOJ KOTLINII. OPŠTE NAPOMENEOblast ovih ispitivanja čini veliku geografsku celinu. Izdužena je odsevera prema jugu. Na zapadu je zagrađena masivima Peristera, Drvenika i Buševske planine. Sa istoka kotlinu zagrađuju masivi Nidže, Se-lečke i Babune planine. Na severu je masiv Dautice. Samo prema jugune postoji prirodna granica. Na toj strani oblast je otvorena i čini celinusa Lerinskom kotlinom, koja se nalazi u Grčkoj. Od severa prema jugu(do jugoslavensko-grčke granice) Bitoljsko-prilepska kotlina duga je 74,a od zapada prema istoku široka je 28 km.Sela u Bitoljsko-prilepskoj kotlini obilazio sam svakog leta od 1951.do 1957. godine radi antropogeografskih i etnografskih ispitivanja.
1
Rezultati tih proučavanja, kada budu sređeni, štampače se u posebnojknjizi. Sada objavljujem kraći prilog: on pruža izvesnu pretstavu okarakterističnim etnografskim osobinama te oblasti i doprinosi boljempoznavanju etničkih prilika u ovom delu naše zemlje. Do sada na pome-nutom proučavanju Bitoljsko-prilepske kotline nije rađeno. U tom pogledu nisu proučavane ni okolne oblasti, izuzev Marijova.
2
Makedonci u Bitoljsko-prilepskoj kotlini pretstavljaju naročitu etničku grupu. Oni se razlikuju od Makedonaca u okolnim oblastima. Nesamo nošnjom, što pada u oči, nego se razlikuju i drugim crtama života.Ta razlika je oštrija prema susedima na istoku
Tikvešanima; na jugoistoku
Marijovcima; i na severoistoku - stanovnicima u slivu Babune.Ali razlike prema susednim Makedoncima na zapadu
Demirhisarcimai Prespanima, zatim na jugu
Lerincima, i na severozapadu Pore-čanima su manje izrazite.
1
Za vreme ekskurziranja po Bitoljsko-prilepskoj kotlini i prikupljanja podatakanailazio sam na predusretljivost mnogih seljaka. Svima njima na ovom mestu toplozahvaljujem. - Izlaganja u radlu mogu se pratiti pomoću topografske karte Bitoljsko-prilepske kotline, listovi »Prilep-Bitolj« i »Resan-Kruševo«, raz. 1 :100.000.
2
Mislim da će odeljci u ovom prilogu moći poslužiti za docniju obradu detaljnijihmonografija o pojedinim etnografskim pitanjima.
629
 
II.OBLAST I STANOVNIŠTVO
1.
U Bitoljsko-prilepskoj kotlini, ako se pogleda u celini, jasno seizdvajaju tri različita dela po izgledu, visini, donekle i po uslovima zaživot. To su n i z i j a oko reke Crne sa prosečnom visinom od 590 metara, pobrđe visoko oko 670 metara, i kotlinski okvir čije senajveće visine kreću od 1.450 do 2.600 metara. Pomenuta tri dela surazličiti po veličini: na niziju dolazi oko 45%, na pobe 20°/o, i nakotlinski okvir 35% od ukupne površine oblasti (oko 1.212 kvadratnihkilometara).
2.
U svima svojim delovima Bitoljsko-prilepska kotlina je relativnodobro naseljena. U njoj leže tri gradska i 208 seoskih naselja. Gradskanaselja su Bitolj u južnom, Prilep u severnom i Kruševo u severozapad-nom delu oblasti. Seoska naselja delimično su veoma stara, svakakosrednjevekovna. Ali postoje i mlađa sela najviše osnivana u toku 18. i
19.
veka. U tom vremenskom periodu po Bitoljsko-prilepskoj kotlininaseljavani su mnogi makedonski i nešto strani pretstavnici poreklomiz raznih bližih i daljih oblasti.Krajem 19. i na početku 20. veka bilo je u Bitoljsko-prilepskoj kotliniživog narodno-oslobodilačkog pokreta. U njoj je izbio i poznati Ilin-denski ustanak 1903. godine. Tada su naselja ove oblasti mnogo stradalaod turske vojske i od grupe pljačkaša predvođeni pojedinim Arbanasima. Oni su za odmazdu palili makedonska sela i varošicu Kruševo.Tada je pobijeno dosta nevinog sveta. Mnogi stanovnici, da bi se spasili,morali su se otseliti iz Bitoljsko-prilepske kotline. Slični događajizahvatili su ovu oblast i u prvom svetskom ratu. Tada je nastradalodosta stanovnika u okolini Prilepa,
3
zatim je porušen znatan broj sela uBitoljskom polju i u podnožju Peristera.
4
Uprkos toga naselja ove oblasti, izuzev cincarskih sela, kasnije su se većim delom brzo obnovila.Današnje stanovništvo u selima Bitoljsko-prilepske kotline storo sa
80%
je slovensko-makedonsko. Među Makedoncima ima vrlo malomuslimana (Torbeša) naseljenih samo u četiri naselja. Ta naselja su:Debrešte, Lažane, Trnovci i Peštalevo.
5
Ostali Makedonci su pravoslavne vere. Osim Makedonaca, po selima ima pretstavnika i drugihnarodnosti Cincara (ili Vlaha), Turaka i Arbanasa. Izuzev Arbanasa,ostale grupe su veoma male. Cincari žive u Malovištu, Gopešu.
6
Maga-
3
Godine 1915. Bugari su u selu Dolgaecu kod Prilepa streljali i obesili oko 180Makedonaca. Tada su takođe Bugari u susednoj Gostiražni streljali 80 Makedonaca.Takvih streljanja bilo je još u selima Stroviji, Margaru, Zrzu itd.
4
0 raseljavanju seoskih naselja videti J. Trifunoski: Raseleni sela vo Bi-tolsko-prilepskata kotlina. Godišen zbornik na Filozofskiot fakultet na Univezitetot,prirodno-matematički oddel, kn. 11, Skopje 1958., str. 135-157.
5
Više obavjtenja o muslimanskim Makedoncima videti J. Trifunoski: ZaTorbešite vo Bitolsko-prilepskata kotlina. Godišen zbornik na Univerzitetot, prirodno-matematički oddel, kn. 9. Skopje 1956., str. 145-160.
8
Za Cincare u Gopešu videti J. Trifnnoski: Gopeš, ranija cincarska varošicau okolini Bitolja. Godišen zbornik na filozofskiot fakultet na Univerzitetot, prirodno-matematički oddel, kn. 10, Skopje 1957., str. 259-267.
630
 
revu, Trnovu, Nižepolju blizu Bitolja, zatim u Aldancu i Vrboecu blizuKruševa. Među Cincarima ima i nekoliko sarakačanskih porodica.
7
Pretstavnici turskog stanovništva sada žive u sedam poljskih sela.Ta sela su: Đermijan, Kremenica, Medžitli, Budakovo, Musinci, Kanat-larci i Erekovci sva u bitoljskom delu kotline.
8
Muslimanskih Arbanasaima u dvadeset i sedam sela. Od njih petnaest sela leže u bitoljskdm, advanaest sela leži u prilepskom delu kotline.
9
U selu Trnovu kod Bitoljai u varošici Kruševu ranije je postojala grupa pravoslavnih Arbanasa.
10
Cigana kao seoskih stanovnika u ovoj oblasti skoro nema.Većinu makedonskog stanovništva u Bitoljsko-prilepskoj kotlini pret-stavljaju rodovi čiji su preci došli iz drugih oblasti. Najglavnija je zapadna i sjeverozapadna struja doseljavanja. U toj struji pada u oči znatan broj doseljenika poreklom iz oblasti koje se nalaze uArbaniji: okolina Korče, Podgrađeca, Elbasana, Đinokastra i GoloBrdo.Tih doseljenika ima u selima: Veleselu, Voćanu, Dobromiru,Žabjanu (bitoljskom), Karamanu, Kravarima, Mogili, Oreovcu, Poro-dinu, Ramnu, Selcu (kruševskom), Tepavcu, Trapu, Trnu itd.
11
Zatimima doseljenika iz okoline Ohrida iStruge (u selima: BelojCrkvi, Budakovu, Belušinu, Go divlju, Gornjem Selu, Erekovcu, Ka-natlarcu, Krivogaštanu, Logovardiju, M. Konjaru, Novom Lagovu, Pre-silu, Ropotovu, Svetom Todoru, Crnanu). iz okoline Debra samijačkim krajem (u selima: Berancu, Vašarejci, G. Konjaru,G. Carliji, Gostiražni, Dabnici, Drenovcu, Žabjanu kod Prilepa, Zrzu,Kravarima, Margaru, Nebregovu, Oreovcu, Prilepecu, Ropotovu, Svetom Mitranu, Šlep
ču),
iz Prespe(u selima: Velinu, Dihovu, Ka-nini, Klepaču, Nošpalu, Pašinom Ruvcu, Šelevercu), iz Demir H i-sara ili Železnika (u selima: Biljaniku, Birinu, Vašare
jci,
Vrboecu, G. Aglarcu, Dedebalcu, Dobromiru, Krušejanu, Novacima, Ri-barcu, Trnovcu, Crnoecu), iz Poreča (u selima: Brajilovu, Gali-čanu, Debreštu, Lažanu, Peštaljevu, Riljevu, Ropotovu, Slivju, Sredo-reku, Stroviji) i iz Kičevije(u selima: Biljaniku, Budakovu, Gne-otinu, Dedebalcu, Zrzu). Tako se ovde vidi snažno kretanje Makedonacauglavnom od zapada i severozapada prema istoku i jugoistoku.Druge oblasti iz kojih potiču makedonski doseljenici su: Jegejska Makedonija na jugu (okolina Lerina, Kostura, Vodena, Meglen) i Marijovana jugoistoku. Makedonaca iz Jegejske Makedonije ima u
7
Sarakačani do 1930. godine bili su stočarski nomadi. Pomenute godine naselilisu se u Nižepolju (7 k), Malovištu (6 k) i Bitolju (3 k).
8
Ranije je Turaka bilo i u drugim selima Bitoljsko-prilepske kotline: ŽivojnuGolemom Konjaru, Malom Konjaru, Ivanjevcu, Srpcu, Dedebalcu, Aglarcu, i Šelevercu.
9
Sela sa arbanaškim stanovništvom nalase se na kotlinskom okviru pretežno zapadnom ili na dodiru okvira polja. Videti J. Trifunovski: Šiptarskoto naselenievo selata na Bitolsko- prilepskata kotlina. Spisanie »Prilozi«, sv. 3, Bitola,
1963.,
str. 17-20.
10
Videti J. Trifunoski: Varošica Kruševo. Glasnik Etnografskog institutaSAN, knj. IV-VI, Beograd 1957., str. 185-200.
11
J. Trifunoski: Slovenski iselenici od Albanija naseleni vo Bitolsko-prilep-skata kotlina. Prirodno-matematički fakultet, Godišen zbornik kn. 14, Skopje
1963.,
str.
253-263.
631

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->