Welcome to Scribd, the world's digital library. Read, publish, and share books and documents. See more ➡
Download
Standard view
Full view
of .
Add note
Save to My Library
Sync to mobile
Look up keyword
Like this
35Activity
×
0 of .
Results for:
No results containing your search query
P. 1
Nizamülmülk - Siyasetname

Nizamülmülk - Siyasetname

Ratings:

5.0

(1)
|Views: 22,853|Likes:
Published by aykutovski
Selçuklu Devleti'nin şöhretli veziri Nizamülmülk'ün kaleme aldığı Siyasetnâme (veya Siyeru'l-mülk), yaygınlığı ve etkinliği yanında muhtevası bakımından da önem arzetmektedir. Nizamülmülk kendi ifadesinden de anlaşılacağı gibi, eserinde yalnız nasihat vermekle yetinmemiş, olaylar nakletmiş. Selçuklu Devleti'nin işleyişi, aksayan tarafları, alınması gereken tedbirler, müesseselere işlerlik kazandırmak için yapılması gereken düzenlemeler... gibi konularda da bilgiler vermiş, Selçuklu Devleti içinde yaygınlık kazanan, hatta devleti tehdit eden Bâtınî - Rafızî kaynaklı hareketler hakkında değerli malumat aktarmıştır.
Selçuklu Devleti'nin şöhretli veziri Nizamülmülk'ün kaleme aldığı Siyasetnâme (veya Siyeru'l-mülk), yaygınlığı ve etkinliği yanında muhtevası bakımından da önem arzetmektedir. Nizamülmülk kendi ifadesinden de anlaşılacağı gibi, eserinde yalnız nasihat vermekle yetinmemiş, olaylar nakletmiş. Selçuklu Devleti'nin işleyişi, aksayan tarafları, alınması gereken tedbirler, müesseselere işlerlik kazandırmak için yapılması gereken düzenlemeler... gibi konularda da bilgiler vermiş, Selçuklu Devleti içinde yaygınlık kazanan, hatta devleti tehdit eden Bâtınî - Rafızî kaynaklı hareketler hakkında değerli malumat aktarmıştır.

More info:

Categories:Types, Research, History
Published by: aykutovski on Jun 17, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See More
See less

03/21/2013

pdf

text

original

 
 Nizamül
-
mülk _ Siyasetname
 
SUNUŞ
 
Devrin padişahlarına ve devlet ileri gelenlerine, dolayısıyla daha sonra bugörevleri üstleneceklere yol göstermek, tavsiyelerde bulunmak gayesiyle kalemealınan siyasetnâme türündeki eserlerin çok eskilere giden bir geleneği vardır.
 Felse
fi ahlâkın
 politique
 bölümünde, siyaset konularına yer verildiği, devletinişleyişi, idare şekilleri ve devlet ileri gelenlerinin taşımaları gereken özelliklerinsıralandığı bilinmektedir.
 
İslâm felsefesi kitâbiyatında, felsefî ahlâkın politique kısmı için
 
"ilın
-
i tedbîr 
-imedine"
(şehir yönetimi ilmi) tabiri kullanılmaktadır. İslâm dünyasında felsefiahlâk konusunda ilk fikirlerin sahibi olarak Kindî kabul edilmekte ise de, ilm
-i
tedbîr 
-
i medine üzerinde önemle duran ve bu sahada eserler telif eden kişi o
larak 
Farabî gözükmektedir.
 Ârâu ehli medineti'l 
-
 fâzıla
adlı eseri, bu ko
nuda
yazdıklarının en önemlisidir.
 
İslâm dünyasında telif edilen siyasetnâme türündeki eserler için şöyle bir sınıflandırmada bulunmak mümkündür:
 
1. Siyaset konusunu nazarî olarak ele alıp, bu mesele etrafında İslâmıngörüşünün ne olabileceğini tesbit etmeye yönelik eserler. Buna örnek olarak İbn
Teymiye'nin
es-
Siyasetü'ş
-
 şer'iyye fi ıslahı'r 
-
ra'î ve'r 
-ra'iyye'si
ile Maverdî'nin
el-
 Ahkâmu's
-sultaniye ve'l-
velâyetü'd 
-diniyye'si
göster 
ilebilir.
2. Pratik gayeler güden ve devrin sultanına nasihat vermekle yetinen, bu aradadaha önceki devlet adamlarının başından geçen
lere yer veren eserler: Bunun en
güzel örneği Nizamülmülk'ün
Si
 yasetnâme
 
'si
olmalıdır.
 
3. Layiha şeklinde olanlar: Bunlar belli bir devir için yazılma özelliğini taşırlar.Osmanlı Devleti'nin gerileme ve çöküş dönemlerinde bu layihalarda bir artışolduğu görülmektedir. Bunların
en
meşhuru da
 Koçi Bey risalesi
olarak bilinen
layihadır.
 
İslâm dünyasında kaleme alına
n siyasetnameleri
toplayan
ve bunları tanıtaneserler de kaleme alınmıştır. Türkiye'de bu işi iki değerli merhum âlimimiz;Bursalı Mehmet Tahir ile Agâh Sırrı Levent yapmışlardır.
1
 
Selçuklu Devleti'nin şöhretli veziri Nizamülmülk'ün kaleme aldığı
Siyasetn
âme
(veya
Siyeru'l-
mülk),
yaygınlığı ve etkinliği yanında muhtevası bakımından daönem arzetmektedir.
 
 Nizamülmülk kendi ifadesinden de anlaşılacağı gibi, eserinde yalnız nasihatvermekle yetinmemiş, olaylar nakletmiş. Selçuklu Devleti'nin işleyişi, aksayan
 
tarafları, alınması gereken tedbirler, müesseselere işlerlik kazandırmak içinyapılması gereken düzenlemeler... gibi konularda da bilgiler vermiş, SelçukluDevleti içinde yaygınlık kazanan, hatta devleti tehdit eden Bâtınî
-
Rafızî
kaynak 
lı hareketler hakkında değerli malumat aktarmıştır.
 
 
Bu sunuş yazısında, Nizamülmülk'ün dinî naslar konusunda çok titizdavranmadığını da belirtmek gerekmektedir.
Siyasetnâ
 me'nin
30. faslının"Şarap meclisinin kurulması ve şartları"na tah
sis edilmesi bu konuda bir fikir
verir kanaatındayız.
 
Siyasetnâme,
 bu özelliklerinden dolayı, bilhassa Selçuklular üzerinde çalışanlar ve siyasetnâmelerle ilgilenenlerin dikkatini çekmiş ve zamanımıza kadar, neşir ve tercüme olarak üzerinde çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmaların dökümü
 
şöyledir:
 
 Neşirler:
 1. Seneler (Paris, 1891),2. Seyyid Abdurrahim Halhali (Tahran,
310),
 
I Bursalı Mehmet Tahir,
Siyasete müteallik âsâr 
-
ı İslâmiye
(! 332): Agâh Sırrı
Levent,
«Siyaset
-
nameler»,
Türk 
 dili
araştırmaları
 yıllığı
- 1962.
 
SİYASETNÂME
 
3. Abbas İkbal Aştiyanî (liseler için düzeltme ve açıklamalar 
la, Tahran, 1320),
4. Murteza Müderrisi Çihardihî (Kazvinî'nin notlarıyla, Tah
ran, 1334,2.
 baskı,Tahran, 1344),
 5. Hubert Darke (Tahran, 1962),
6. M. Altan Köymen (Ankara, 1976).
 
Tercümeler:
 1
. Fransızca: Schefer (Paris, 1893),
 
2. Kısmen İtalyanca: F. Gabrieli
(Orientalia,Vll/l-2,
s. 80-94, 1938),
3. Rusça: B.Zakhoder (Leningrat, 1949),
 
4. Türkçe: a) Ebu'l
-
Fazl Mustafa (İst. Üniversitesi Kütüphane
si,Ty. Nu. 6952.
Küçük boy 14 vr., seçme bir tercümedir),
 
 b) Mehmet Ali Aynî: A. K. Aksüt, Aynî'nin 1933'te Maarif Vekâleti tarafından
Siyasetnâıne'yi
tercüme etmekle görevlendirildiğini, bu tercümeyitamamladığını, 1936'da basılmaya başlandığını, sonra
dan bilinmeyen bir sebeple
 bundan vazgeçildiğini
 
yazmaktadır.
2
 
c) M. Şerif Çavd'iroğlu (İstanbul. 1954)
 
5. İngilizce: Hubert Darke (Nevhaven, 1960),
 6. Almanca: K. E. Schabinger (Leiden, I960),
1
 
M. Şerif Çavdaroğlu'nun Türkçe tercümesi yayımlandıktan sonra Prof. İbrahimKafesoğlu,
 Siyasetnâme'nin
muhte
vası ve
Türkçe tercümesi hakkında geniş bir makale kaleme almış, mevcut neşirlerin yetersiz ve eksik olduğunu, eserin eneksiksiz nüshasının
 
2 Ali Kemali Aksüt,
 Profesör Mehmet Ali Aynî. Hayatı ve Eserleri,
s. 377(1944).
3 Tercüme ve neşirlerin listesi için istifade edilen kaynaklar: A. S. Levent,
a.g.makale;
İbrahim Kafesoğlu, "Büyük Selçuklu veziri
Nizâmü'l
-
Mülk'ün eseri
Siyasetnâme
ve Türkçe tercümesi",
Türkiyat mecmuası.
XII, s. 231 -256
 
(1955): aynı yazar, "Nizâmü'l
-
Mülk", M,
IX, 329 -
333; M. MüderrisiÇihardihî neşri (Tahran, 1344).
 
4 1. Kafesoğlu,
a.g. makale.
 
İstanbul Molla Çelebi
Ktp.de
olduğuna işaret etmiş (Sülcymaniye Ktp. MollaÇelebi Kit. Nu. 114), bu nüshadan istifade edilerek yeni bir neşrininyapılmasının gerektiğini vurgulamıştır.
4
Bu tavsiyeyi dikkate alan M. Akan
Köymen, Molla Çelebi nüshasından istifa
de ile
Siyasetnâme'yi
yeniden
neşretmiştir.
 
Elinizdeki tercüme, M. Müderrisi Çihardihî ve Köymen neş
rinden istifade
edilerek hazırlanmıştır. Dolayısıyla tam metin ilk tercüme olmaktadır. DergâhYayınları, önümüzdeki günlerde, özellikle Osmanlılar zamanında kalemealınmış Siyasetnâme türündeki eserleri yayımlamaya devam edecektir.
 
DERGÂH YAYINLARI
 
İçindekiler 
 
Sunuş, 5
 
İçindekiler, 9
 
Mütercimin önsözü, 13
 M
. Müderrisi Çihardihî'nin önsözü, 15
 Schefer'in
Siyasetnâme
hakkındaki düşünceleri, 19
 
SİYASETNÂME, 21
 
Kitabın yazılması hakkında, 23
 
1. FASIL: Sultan'in (Allah mülkünü edebî kılsın) medhi, halkın ve dünyanın
durumu, 25
2. FASIL: Padişah ve emirlerin Allah Taâlâ'nın nimetini tanıması hakkında,
28
3. FASIL: Padişahın, zamanındaki zulümleri yok edip adalet ve hüsn
-i niyeti
hâkim kılması, 30
 
4. FASIL: Âmiller, vezir ve kölelerin devamlı soruşturulması(kontrolü), 39
 5. FASIL:
Ikta' sahipleri ve onların halka nasıl muamele ettiklerinin tet
kiki,49
6. FASIL: Kadı, hatip ve güvenlik memurlarının (muhtesip) işleri, 58
 
7. FASIL: Âmilin (vergi memuru), kadı'nın, emniyet müdürünün (şah
ne),
(belediye) reisin(in) durumlarını soruşturmak ve bunun siyasî şartı, 63
 
8. FASIL: Din ve dinî kanunların, benzerlerinin araştırılması ve tetkiki ,75
 
9. FASIL: Devlet ileri gelenleri ve geçimleri, 79
 
10. FASIL: Muhabirler, postacılar ve memleket işlerinde tedbir almak, 80
 11. FAS
IL: Padişahın huzurunda yazılan fermanlara ve meselelere saygı
 
İÇİNDEKİLER 
 

Activity (35)

You've already reviewed this. Edit your review.
1 hundred reads
1 thousand reads
Dilek Murgul liked this
Varol Aksoy liked this
Baykal Sarioglu liked this
Ayşe Nur Ay liked this
Ayşe Nur Ay liked this
meyanet liked this
ali9035 liked this
finex_ liked this

You're Reading a Free Preview

Download
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->