• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
Bo
ğ
aziçi Üniversitesi Yelken Tak
ı
m
ı
 
METEOROLOJ
İ
 
Yelkenli tekneler ister yar 
ı
ş
, ister gezi amaçl
ı
olsun, rüzgar ve ak
ı
nt
ı
lar ile gidi
ş
ini sa
ğ
lad
ı
ğ
ı
 için güvenlik ve performans aç
ı
s
ı
ndan hem uzun süreli hava ko
ş
ullar 
ı
ndan, hem de k
ı
samesafe ve zamandaki de
ğ
i
ş
ikliklerden fazlas
ı
yla etkilenirler.Hava tahmini, yap
ı
s
ı
nedeniyle çok zor ve hata pay
ı
yüksek bir bilim dal
ı
olsa dahi gözlemyapan pek çok ki
ş
i zaman içinde hava tahminlerinde daha yüksek do
ğ
ruluk sa
ğ
lamakta,dolay
ı
s
ı
yla yar 
ı
ş
larda ve kararlar 
ı
nda daha ba
ş
ar 
ı
l
ı
olma yetisini edinmektedir.Bu sebeple bu yaz
ı
da havan
ı
n hareketleri ile ilgili geometrik modellerden bahsedip uydufoto
ğ
raflar 
ı
, sinoptik haritalar ve radyosonda analizleriyle yap
ı
lan orta vade tahmin metodlar 
ı
 yan
ı
nda, görsel ve ölçümsel i
ş
aretlerle yap
ı
lan (bulutlar, bas
ı
nç de
ğ
i
ş
imi, su yüzeyi, yak
ı
nkaralar 
ı
n yap
ı
s
ı
..) k
ı
sa vade -k
ı
sa mesafe tahmin metodlarindan bahsedecegiz.
1. Dünya üzerindeki genel hava ak
ı
mlar 
ı
:
Meteorolojik olaylar 
ı
n ya
ş
and
ı
ğ
ı
hava tabakas
ı
(stratosfer), dünyan
ı
n çevresini kaplayanbir deniz gibi dü
ş
ünülebilir. Dünyan
ı
n kendi etraf 
ı
ndaki dönü
ş
ü nedeniyle bu “gaz denizinin”dengedeki yüksekli
ğ
i ekvator çevresinde daha yüksek, kutuplarda daha alçak seviyelidir.Herhangi bir yerde bu denge seviyesinin üstüne ç
ı
kan hava kitlesi dalgalar halinde dahaalçak yerlere do
ğ
ru akacakt
ı
r.
İş
te dünyada genel hava hareketlerinin kayna
ğ
ı
, ekvator çevresindeki bölgenin güne
ş
 
ı
ş
ı
ğ
ı
n
ı
 daha dik alarak kutup bölgesindeki havaya göre daha çok
ı
s
ı
nmas
ı
d
ı
r.Kutuplarda radyasyon (gaz
ı
n s
ı
cakl
ı
ğ
ı
na göre etrafa yayd
ı
ğ
ı
 
ı
ş
ı
ma) sonucu so
ğ
uma,güne
ş
ten kutuplara gelen enerjiye göre fazlad
ı
r. Bunun tam tersi ekvatorda olmaktad
ı
r.Dolay
ı
s
ı
yla ekvatorda hava geni
ş
leyip yükselmekte, kutuplarda da yo
ğ
unla
ş
ı
pçökmektedir.
Ş
ekil 1:
Enlemlere göre hava hareketleri
B.U. Yelken- 2* Kitapç
ı
ğ
ı
 
 
Bo
ğ
aziçi Üniversitesi Yelken Tak
ı
m
ı
 
Hava ekvatorda yükselip üstseviyeden kutuplara giderken, vekutuplarda çöküp alçaktanekvatora do
ğ
ru giderken,yakla
ş
ı
k 30° enlem yolkatetti
ğ
inde 90° sa
ğ
a (güneyyar 
ı
mkürede sola) döner. Bununnedeni coriolis kuvveti
*
’dir.Tüm say
ı
lan etkiler sonucudünyada yandaki gibi bir genelhava ak
ı
ş
ı
olu
ş
ur.Güne
ş
in dik geldi
ğ
i enlemin 30° uza
ğ
ı
nda çöken hava s
ı
cak, kuru ve az rüzgarl
ı
bir bölgeolu
ş
tururken, 60° uzakl
ı
kta da kutuplardan gelen so
ğ
uk hava ve 30°’den gelen s
ı
cak havakar 
ş
ı
la
ş
arak ileride bahsedece
ğ
imiz
 polar cepheleri 
olu
ş
turmaktad
ı
r.Dünyan
ı
n dönü
ş
ekseni güne
ş
le bulundu
ğ
u düzleme 17.5° aç
ı
yapt
ı
ğ
ı
için yukar 
ı
da görülen30° yüksek bas
ı
nç alan
ı
ile 60°de kutuplardan gelen havan
ı
n
ı
l
ı
man hava ile kar 
ş
ı
la
ş
t
ı
ğ
ı
 merkezler yaz
ı
n s
ı
ras
ı
yla yakla
ş
ı
k 47.5° ve 77.5°’ye ç
ı
kar, k
ı
ş
ı
n da 12.5° ve 42.5°’ye iner.36°-42° enlemleri aras
ı
nda kalan ülkemizde bu sebeple yazlar 
ı
kuru ve poyraz a
ğ
ı
rl
ı
kl
ı
,k
ı
ş
lar 
ı
da lodos ve poyraz
ı
n birbirini takip etti
ğ
i ve ya
ğ
ı
ş
ı
n s
ı
k oldu
ğ
u havalar ya
ş
an
ı
r.*
Coriolis kuvveti 
, dünyaylabirlikte hareket eden havan
ı
nçizgisel h
ı
z
ı
n
ı
n enlemlere görefarkl
ı
olmas
ı
ndan kaynaklan
ı
r.Ekvatordaki hava 24 saatte40.000km katederken 60°enleminde bu mesafe 20.000km’dir. Ekvatordan çevresi daha küçük enlemlere akan havakitleleri h
ı
z
ı
n
ı
hemen kaybetmedi
ğ
i için bulundu
ğ
u enleme göre dünya dönü
ş
yönüne do
ğ
rukayar.
Kuzey yar 
ı
mkürede rüzgarlar saat yönüne döner. Güney yar 
ı
mkürede dönü 
ş
yönü bunun tam tersidir.
 
B.U. Yelken- 2* Kitapç
ı
ğ
ı
 
 
Bo
ğ
aziçi Üniversitesi Yelken Tak
ı
m
ı
 
2. Bas
ı
nç ve Rüzgar:
Rüzgar havan
ı
n yüksek bas
ı
nçtan alçak bas
ı
nca hareket etmesi sonucu olu
ş
ur. Bu yüzdenrüzgar tahmini yapabilmek için en iyi kaynak, yeryüzündeki bas
ı
nç da
ğ
ı
l
ı
m
ı
n
ı
n gösterildi
ğ
isinoptik haritalard
ı
r. Buharitalarda bas
ı
nç
izobarlar 
(e
ş
-bas
ı
nç e
ğ
rileri) arac
ı
l
ı
ğ
ı
ylagösterilir.Sinoptik haritalarda yüksekbas
ı
nç merkezleri H (Y), alçakbas
ı
nç merkezleri de L (A) ilegösterilir. Bas
ı
nç milibar cinsinden gösterilir veatmosferin deniz seviyesindekinorm bas
ı
nc
ı
1013 mbar’d
ı
r.
İ
zobarlar birbirine ne kadar yak
ı
n olursa bas
ı
nç fark
ı
 o kadar daha yüksek olur; ayn
ı
 
ş
ekilde beklenenrüzgar da.Ancak havaya gerçek hayatta tek etkiyen kuvvetsadece bas
ı
nç fark
ı
kökenli de
ğ
ildir.Coriolis kuvveti ve yer 
ş
ekilleri de etkindir. Corioliskuvveti nedeniyle rüzgarlar irtifada izobarlarayakla
ş
ı
k 10° aç
ı
ile neredeyse paralel, alçak bas
ı
ncameyilli eser. Yeryüzünün sürtünme etkisi sonucurüzgar alçak irtifada daha yava
ş
t
ı
r, dolay
ı
s
ı
yla coriolis kuvveti de daha zay
ı
ft
ı
r. Bununsonucunda rüzgar 
ı
n izobarlarayapt
ı
ğ
ı
aç
ı
denizde yakla
ş
ı
k 20°,karada da 30°’ye kadar ç
ı
kar.Yandaki
ş
ekilde kuzey yar 
ı
mküredealçak ve yüksek bas
ı
nç merkezlerietraf 
ı
ndaki rüzgarlar gösterilmi
ş
tir.Daireler izobar çizgileridir.
B.U. Yelken- 2* Kitapç
ı
ğ
ı
 
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...