• Embed Doc
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
Linux Sistem Yöneticisinin Kılavuzu
Sürüm 0.8 
Çeviren:
Yalçın Kolukısa
<yalcink01 (at) yahoo.com>
Hazırlayan:
Nilgün Belma Bugüner
<nilgun (at) belgeler·gen·tr>
Yazan:
Lars Wirzenius
<liw (at) iki.fi>
Yazan:
Joanna Oja
<viu (at) iki.fi>
Yazan:
Stephen Stafford
<stephen (at) clothcat.demon.co.uk>
Yazan:
Alex Weeks
<weeks_alex (at) yahoo.com.NOSPAM>
27 ¸Subat 2007
Özet
Yeni ba¸slayanlar için Linux sisteminin sistem yönetimine bir giri¸s.
˙Içindekiler
Belgenin Özgün Sürümü 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
1. Giri¸
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
2. Bu Kitap Hakkında 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
2.1. Te¸sekkürler 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
2.1.1. Joanna’nın Te¸sekkürleri 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
2.1.2. Stephen’ın Te¸sekkürleri 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
2.1.3. Alex’in Te¸sekkürleri 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
2.2. Yazım Düzeni 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
3. Linux Sistemine Genel Bakı¸
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
3.1.˙ I¸sletim sisteminin çe¸sitli parçaları 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
3.2. Çekirde˘ gin önemli parçaları 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
3.3. Bir UNIX sisteminde temel servisler 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
3.3.1. init 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
3.3.2. Uçbirimlerden ba˘ glanmak 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
3.3.3. Syslog 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
3.3.4. Süreli komut uygulamaları: cron ve at 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
3.3.5. Grafik kullanıcı arayüzü 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
3.3.6. A˘ ˙ I¸slemleri 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
3.3.7. A˘ gdan sisteme ba˘ glanma 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
3.3.8. A˘ g Dosya Sistemleri 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
3.3.9. Eposta 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
3.3.10. Yazdırma 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
3.3.11. Dosyasisteminin Yerle¸sim Düzeni 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
4. Dizin Yapısına Genel Bakı¸
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
4.1. Arkaplan 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
 
Linux Sistem Yöneticisinin Kılavuzu
4.2. Kök Dosya Sistemi 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
4.3. /etc dizini 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
4.4. /dev dizini 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
4.5. /usr dosya sistemi 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
4.6. /var dosya sistemi 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19
4.7. /proc dosya sistemi 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
5. Aygıt Dosyaları 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
5.1. MAKEDEV Beti˘ gi 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
5.2. mknod komutu 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
5.3. Aygıt Listesi 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
6. Diskler ve Di˘ ger Depolama Ortamları 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
6.1. Aygıtların iki çe¸sidi 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
6.2. Sabit diskler 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
6.3. Disket Sürücüleri 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
6.4. CD–ROM’lar 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
6.5. Teypler 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
6.6. Biçemleme 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
6.7. Disk Bölümleri 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
6.7.1. MBR, önyükleme sektörleri ve bölümleme tablosu 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
6.7.2. Ek ve Mantıksal Bölümler 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
6.7.3. Bölüm türleri 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
6.7.4. Bir sabit diskin bölümlenmesi 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
6.7.5. Aygıt dosyaları ve disk bölümleri 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
7. Dosya Sistemleri 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
7.1. Dosya sistemleri nedir? 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34
7.2. Dosya sistemi bollu˘ gu 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34
7.3. Hangi dosya sistemi kullanılmalı? 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
7.4. Bir dosya sisteminin olu¸sturulması 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
7.5. Dosya sistemlerinin ba˘ glanması ve ayrılması 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39
7.6. fsck ile dosya sistemi bütünlü˘ günün sınanması 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
7.7. Disk hatalarının badblocks ile denetlenmesi 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42
7.8. Dosya sistemi üzerindeki parçalanmalarla sava¸smak 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42
7.9. Di˘ ger dosya sistemi araçları 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
7.10. Di˘ ger ext2 dosya sistemi araçları 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
7.11. Dosya sistemleri olmayan diskler 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45
8. Disk Alanının Ayarlanması 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45
8.1. Disk bölümleme ¸semaları 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45
8.2. Alan gereksinimleri 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46
8.3. Sabit disk bölümleme örnekleri 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46
8.4. Linux için daha fazla disk alanı eklemek 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47
8.5. Disk alanını kazanmak için ipuçları 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47
9. Bellek Yönetimi 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47
9.1. Sanal bellek nedir? 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
9.2. Bir takas alanının olu¸sturulması 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
9.3. Bir takas alanının kullanılması 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
9.4. Takas alanının ba¸ska i¸sletim sistemleriyle payla¸sılması 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
9.5. Takas alanının ayrılması 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
9.6. Tampon bellek 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51
10. Açılı¸slar ve Kapanı¸slar 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52
10.1. Açılı¸slar ve kapanı¸slara genel bir bakı¸
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52
http://belgeler.org
Linux Kitap˘gı 2 / 95
 
Linux Sistem Yöneticisinin Kılavuzu
10.2. Önyükleme sürecine yakından bakalım 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53
10.3. Kapanı¸sla ilgili ayrıntılar 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55
10.4. Sistemin yeniden ba¸slatılması 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56
10.5. Tek kullanıcı kipi 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56
10.6. Kurtarma Disketleri 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56
11. init 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56
11.1.˙ Ilk önce init gelir 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57
11.2. init’in getty’yi ba¸slatmak için yapılandırılması: /etc/inittab dosyası 
. . . . . . . . . . . . . . . . 57
11.3. Çalı¸sma seviyeleri 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58
11.4. /etc/inittab içinde özel ayarlamalar 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59
11.5. Tek kullanıcılı kipte açılı¸
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59
12. Kullanıcı Giri¸s ve Çıkı¸sları 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60
12.1. Uçbirim üzerinden giri¸
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60
12.2. A˘ g üzerinden giri¸
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62
12.3. login ne yapar? 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62
12.4. X ve xdm 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
12.5. Eri¸sim denetimi 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
12.6. Kabuk ba¸slangıcı 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
13. Kullanıcı Hesaplarının Yönetimi 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
13.1. Hesap nedir? 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64
13.2. Bir kullanıcının olu¸sturulması 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64
13.2.1. /etc/passwd ve di˘ ger bilgi dosyaları 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64
13.2.2. Sayısal kullanıcı ve grup kimliklerinin seçilmesi 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65
13.2.3. Ortamın hazırlanması: /etc/skel 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65
13.2.4. Kullanıcıların elle olu¸sturulması 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65
13.3. Kullanıcı özelliklerinin de˘ gi¸stirilmesi 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66
13.4. Bir kullanıcının silinmesi 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66
13.5. Bir kullanıcı hesabının geçici olarak kapatılması 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67
14. Yedek Alma 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67
14.1. Yedeklemenin önemi üzerine 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67
14.2. Yedekleme ortamının seçimi 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68
14.3. Yedekleme aracının seçimi 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68
14.4. Basit yedekleme 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69
14.4.1. tar ile yedekleme 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69
14.4.2. tar ile dosyaların geri yüklenmesi 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70
14.5. Çok seviyeli yedekleme 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71
14.6. Neler yedeklenmeli? 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72
14.7. Sıkı¸stırılmı¸s yedekler 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73
15. Zaman Ayarları 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73
15.1. Zaman dilimleri 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73
15.2. Yazılım ve donanım saatleri 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74
15.3. Zaman gösterimi ve ayarlanması 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74
15.4. Saat yanlı¸ssa 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75
15.5. A˘ g Zaman Protokolü 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76
15.6. Temel NTP Ayarları 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76
15.7. NTP Araçları 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77
15.8. Bazı NTP sunucuları 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79
15.9. NTP Ba˘ gları 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79
16. Yardım Bulmak 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79
16.1. Haber grupları ve eposta listeleri 
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79
http://belgeler.org
Linux Kitap˘gı 3 / 95
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...