High Quality
Open the downloaded document, and select print from the file menu (PDF reader required).
SUPLEMENTO DE CULTURA
20 DE XUÑO DE 2009. NÚMERO 28
ornal
DE GALICIA
NOS
XXXXXX
A Torre, viúva sen oollar de ‘Manito’
FOTOGRAFÍA
Páx. 6
“
O galego é de todos: dos queestamos, dos que marcharone dos que están a chegar”
AGUSTÍN FERNÁNDEZ PAZ
2
ó
I
XORNAL DE GALICIA
20 de xuño de 2009
en portada
O escritor Agustín Fernández Paz, na súa casa de Vigo, onde vive dende hai vinte anos
“Aspo a ca a toos os lctos, po sto acao”
Os escritores homenaxean hoxe en Vilalba, a súa terra natal, a Agustín Fernández Paz, un dos
atos n lna ala s vnos tacos. Acaaa sa ‘Lúa o Snal’, ppas
para recoller en Teruel o Premio Nacional de 2008.
por
IAGO MARTÍNEZ
FoToS
SONIA DAPONTE
Leva tantos
premios que ninleva a conta nin quere acela. Élletan obsceno como o inventariodos títulos publicados, que sonmoitos. Algúns, acabados de saírdo orno, editados e reeditadosen varias linguas e distintascoleccións, o mesmo para adultosque para mozas ou cativos,amoréanse no salón da súa casade Vigo a canda os libros alleos,como eses de Joan Margarit queestes días repasa antes de coñecerpersoalmente o poeta, co que vaicoincidir en Teruel cando recollao Premio Nacional que gañouo ano pasado por
O único quequeda é o amor
(Xerais, 2007).En realidade, dicir que AgustínFernández Paz (Vilalba, 1947)é un autor serodio é altar á verdade. Sempre escribiu, peroantes de contarlles historias aosnenos, grandes ou pequenos, eantes de metelos en libros e nonnos manuais de galego que acíacos seus compañeiros do grupoAvantar, este vigués adoptivo xadeitaba no papel as impresións decada lectura e de cada lme que vía no cineclube da Coruña.Xura, con humildade, que nuncaeses trazos han ver a luz nunlibro, como tampouco a tremoiadas súas novelas. Garda, a razóndun título por cartaol, mapasde personaxes en papel continuoe naipes de chas de cartóncon puntos de xiro, confitose bosquexos de capítulos. É atrastenda da literatura. Todo oque Agustín Fernández Paz aiantes de abrir outro cadernode ollas amarelas, sempreamarelas, e empezar a escribir aman, sempre a man, o primeiroborrador de cada novela.Coa que está a caer, e sendo oautor de
Corredores de sombra
undocente que nunca deixou de selo,malia a estar prexubilado, nonparece doado esquivar a cuestiónda lingua. “A sociolingüísticaperségueme”, conesa, un poucoa chanza, pero é que o asunto volve estar tamén no seu últimolibro. A protagonista de
Lúa doSenegal
, unha novela ilustradapor Marina Seoane que se queresobre o drama da emigración, éunha nena que chega a Vigo no verán industrial, a poucos mesesde entrar, por primeira vez na súa vida, nunha escola galega.
O clli Ecci i c cmKhi i i cl b li. ll mili q xñ fll cli.
O capítulo sobre as linguasescribino con moito coidado,porque o galego é de todos: dosque estamos aquí, dos que tiveronque marchar e tamén dos quechegan para quedar. Esta nena,Khoedi, no uturo será unhacidadá de Galicia, e a ela, que véndunha realidade plurilingüe,non lle resulta raro que aquítamén haxa varias linguas. Foiun capítulo que me levou o seu.As limitacións son creativas,pero son limitacións. Eu tiñaque escribir como vive a nena oasunto da lingua, non podía acerun tratado de sociolingüística.É, despois de todo, o que máisme gusta do labor de narrador:encarnarme nun personaxe,darlle voz. Nunca renuncio aexpresar a miña visión do mundo,pero sobre todo conto historias.A min o de escritor vénme ancho.Téñome por un narrador.
C q mliüim im m q iñ cmmi c li, qi ix bli imblic biliüim q q c lú?
A xente de Galicia Bilingüe, queten a mentira como estratexiahabitual, empeza mentindo noseu nome. O que queren é quenós quemos no gueto, que nonos contaminemos. Opóñense,en realidade, á normalizaciónsocial do galego. Unha cousason os discursos políticos oupartidarios e outra a xente. Talvezhoubo posturas coma esa, pero amaioría de nós, hai quince anos,deendiamos a mesma idea queagora: quen sabe galego, sabemáis. Queriamos, e queremos,que se poida vivir en galego connormalidade, algo que, sobre todopolos prexuízos, que son a nai doaño, non se conseguiu nunca.
Imxi lh , úlim i , cicm q m?
Era diícil imaxinalo. O problemaundamental oi, e segue a ser, odos prexuízos. Son tan sólidos queé diícil arrincalos. Leva moitotempo. É un traballo a longoprazo. Con todo, algo avanzamos,con baixa intensidade peroavanzamos nesa loita. Menos doque quixéramos, se cadra, peroo galego oi gañando ámbitos deuso e de prestixio. Que aconteceagora con este ataque eroz contrao galego? Que todo o traballo eitoca esarelado. O dano que se xoxa, nestes meses, é tremendo, e vai ser moi complicado curalo.Nin sequera os culpábeis sonconscientes do mal que xeron.prol da lingua teñen que seguiracéndoo, pero hai que crearplataormas máis amplas nas quecaiba moita máis xente. A lingua éde todos, dos que viven en Vilalbae votan á dereita e dos que estánnas cidades e votan á esquerda.E temos que renovar o nosoargumentario, porque hai unhaparte que estaba xa obsoleta. Haique asociar a lingua a actorespositivos e novos: cohesión,modernidade, internet... O maloé que temos as orzas nanceiras,empresariais, mediáticas epolíticas, as elites deste país, encontra. Desexarían que o galegodesaparece ou quedase como unresiduo olclorizante.
i l m cmmi ci ciil?
En absoluto. Esperaba isto emoito máis. Vexo dicultades,pero tamén, como Manu Chao,creo que a próxima estación é aesperanza. Xa o dixen no meudiscurso na entrega dos PremiosXerais: todo pode cambiar.De nós depende. Só hai queconstruír un discurso ilusionanteque contrarreste as mentiras
ErEI guí ErádEz pz
Todas esas etiquetas –“lingualimitadora”, “lingua imposta”,“lingua radical”– vólvennos aopunto de partida. Os prexuízosantigos instálanse de novo enacen outros novos. A deseitaé tremenda. Hai que mantersempre a esperanza, pero vainoscustar moito reacer o traballo.
E cl é mx c?
Hai que reivindicar que a linguaé de todos. Un dos prexuízosmáis eectivos é aquel que asociao galego con determinadasideoloxías e con determinadospartidos. Os que querendestruír o galego tiraron moitarendibilidade deste prexuízo.
E b? Cm c icii? Éci q cilim M l mliciLiüic, xml,fq l?
Non se trata de arredar aninguén, pero se a Mesa e oBNG capitalizasen en solitario areivindicación do galego, moitaxente non se apuntaría a ese carro.Todas as orzas que traballan a
“O gALegO é de TOdOS: dOS que SeguimOS Aquí, dOS que TiVerON que mArChAr e dOS que ChegAN AgOrA” “A miN O de eSCriTOrVéNme ANChO. eu TéñOme máiS beN POr uN NArrAdOr.CONTO hiSTOriAS”
I
NóS
3
XORNAL DE GALICIA
20 de xuño de 2009
en portada
“Ruíz zafón tivo éxito cunha novela xuvenil publicada nunha colección paRa adultos, ‘lasombRa del viento”
que poden ler en galego se sentenestimulados? É unha agresintremenda, dende logo.
Pero ao tempo que se atentacontra a base da literatura, queé o lectorado, a Conselleríade Cultura renova o seu apoioinstitucional á cultura galega.
Hai que ser moi arriscado paradicir abertamente o que se pensa.A maioría da xente di unhascousas e logo ai outras. A minas palabras parécenme moi ben,pero debo xulgar as persoas polosseus eitos e non podo esquecer,porque ormei parte do equipoque o elaborou, que moitos dosdeputados do PP que agora seopoñen ao galego votaron a avordo Plan Xeral de NormalizacinLingüística, que se aprobou porunanimidade en 2004. Había unconsenso e estano rompendo.O dano que están a acer é tangrande que s se pode compensarse a reaccin cidadá da dignidadeerida é sufcientemente ampla,como eu espero que sexa.
Dise adoito que FernándezPaz chegou serodiamente á
“se o bng e a mesacapitalizasen en solitaRio a defensa da lingua, moita xente non se apuntaRía”
literatura, que primeiro foimestre e logo autor. Ondeprende a súa literatura?
Se escribo é porque son lector, eson lector por meu pai. Músico ecarpinteiro, tiña o vicio da lectura,cousa pouco habitual nunha vilagalega dos anos cincuenta. Tiñana casa un número de libros quehoxe nos parecería ridículo, nonsei, setenta ou oitenta, pero quedaquela eran moitos. Verne, Poe,Stevenson, Salgari... Todo aquilo.Foi el quen nos meteu aos fllos o vicio de ler. Na lectura sempre éasí: hai alguén que te contaxia.
E como vira escritor ese lector?
O de escribir oi de casualidade.Escribía diarios de lecturas, depelículas, algún ensaio publicadonas revistas ciclostiladas docineclube da Coruña... Coaintroducin do galego no ensino,Xerais encargounos a ns, osonce do grupo Avantar, queelaborásemos os manuais delingua. Non tiña nada que verco que se ai agora. Eran sesinslonguísimas nas que case o demenos era o manual. Toda a fnde semana comendo xuntos esistemáticas que están a verter.É complicado porque non temosos medios máis axeitados paraacernos oír, pero temos a rede. Eademais somos moitos.
Que se persegue?
Xa que lle poñen adxectivos aobilingüismo, ns querémolosimétrico. O mesmo marcolegal para as dúas linguas. É tande sentido común que pareceimposíbel que non consigamosavanzar se nos expresamos coaclaridade e o entusiasmo co que sehai que expresar.
A agresión é dupla no caso dunescritor en lingua galega?
Eu son tan poderoso co galegocomo calquera outro escritordo mundo coa súa lingua, peroentre os meus libros e os lectoresaos que me dirixo hai unhascanles. Que pasa se esas canlesquedan tupidas? Que pasa se ospoderes públicos porían en queun sector da cidadanía non teñacompetencia en galego? E o que éaínda peor: que pasa se persistenen crear prexuízos mentirosossobre a lingua e nin sequera osalando de todo, analizándootodo. Estaba todo por acer.As lecturas para escolares quehabía eran moi escasas e nonencaixaban nos temas e nos valores que considerabamosmotivadores para o ensino.Alguén tiña que acelas, e esealguén un eu. O resto vén dado.En Xerais abren unha coleccinde libros para o público inantil,pregúntanme se teño algo, téñoo,publícoo, logo recunco, danmeun par de premios, o Merlín e oLazarillo... Iso deume certos azos,aínda que tardei en asumilo. Deeito, logo de gañar o Lazarillo,no canto de poñerme a escribirunha nova novela, embarqueimenun libro ruinoso, un ensaioambicioso sobre a utilizacindidáctica dos cmics. Alá me tireiun ano da miña vida cun libro quenin se vendeu nin tivo repercusinningunha. Non era a fcin o quemáis me interesaba, pero poucoe pouco o veleno da narracin, ogusto por crear personaxes, oiseimpoñendo a todo o demais.
Os libros de fronteira como
O único que queda é o amor
Add a Comment