• Embed Doc
  • Copy Link
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
1
Pembinaan Jatidiri melalui Kegiatan Seni Budaya Melayu Serumpun
Oleh:
Azhar Abdul Latiff 
1
M.A. (UM), B.Eng (UTM)Institut Seni Malaysia Melaka (ISMMA)
1.0 Pendahuluan
Malaysia dan Indonesia, dua buah negara berjiran yang memiliki warisan seni budayayang sama dan hubungan serantau yang telah wujud sejak beratus-ratus tahun dahulu.Warisan seni-budaya kedua-dua negara ini saling berkait rapat sehingga mewujudkanidentiti Melayu Serumpun dalam bidang kesenian tradisi seperti muzik, tari dan puisitradisional. Kegiatan seni budaya Melayu Serumpun memiliki pelbagai fungsi guna didalam masyarakat. Pada masa kini kegiatan seni budaya bukan hanya digunakan untuk menghiburkan masyarakat malah menjadi alat untuk memantapkan dan membina jatidirigenerasi muda. Program Latihan Insitut Seni Malaysia Melaka (ISMMA) dan PestaGendang Nusantara (PGN) Majlis Bandaraya Melaka Bersejarah adalah contoh kegiatanseni budaya Melayu serumpun di Malaysia yang berperanan membina jatidiri generasimuda. Kegiatan-kegiatan ini melibatkan kerjasama institusi-institusi seni budayaMalaysia-Indonesia dalam rangka program yang dilaksanakan meliputi aktiviti-aktivitiseperti 1) pertemuan intelektual Seni Budaya, 2) persembahan dan latihan senimanserumpun, dan 3) pendokumentasian seni budaya. Proses pembentukan jatidiri ini dapatmenghasilkan modal insan yang memahami realiti diri, reality bangsa dan kemudianmemahami kekuatan budaya serta tamadun sendiri. Generasi muda akan menggunakankekuatan jatidiri ini bagi mengharungi cabaran globalisasi sehingga mampu melahirkanmasyarakat Melayu Glokal.Gagasan Glokal yang diperjuangkan oleh Dato’ Sri Mohd. Najib bersifat pemikiran yang bertaraf antarabangsa dan menjangkau seluruh dunia. Disamping itu, kitawajar bersifat nasional. Melayu Glokal yang berakar nasional dan berakal internasional.Berperanan diperingkat antarabangsa serta hebat dalam negara.Malaysia dan Indonesia, dua buah negara berjiran di Kepulauan Melayu Nusantara yang memiliki hubungan yang erat dari segi seni budaya. Kedua-dua negaramemiliki teras kebudayaan yang sama iaitu kebudayaan dan ketamadunan Melayu yangtelah wujud beratus-ratus tahun lamanya. Proses interaksi budaya kedua-dua negara telahwujud sejak zaman Kerajaan Srivijaya, Kerajaan Hindu-Majapahit, Zaman KesultananMelayu Melaka dan zaman penjajahan masyarakat Eropah (Inggeris di Malaysia danBelanda di Indonesia).
1
Penulis adalah jurulatih muzik di Institut Seni Malaysia Melaka (ISMMA) dari tahun 2002-2007. Pernahmenyertai Pesta Gendang Nusantara (PGN) tahun 1995 – 2004 dan membuat pemerhatian ke atas PGNtahun 1995-2007.
 
2Dewan Bahasa dan Pustaka (1994) melalui Kamus Dewan mendefinisikan budayasebagai kemajuan fikiran dan akal budi. Satu definisi yang telah dipersetujui masyarakatantarabangsa melalui Deklarasi Universal Pelbagai Budaya Unesco (2002) iaitu “budayamerangkumi kelompok bersama spiritual, kebendaan, intelektual dan emosi masyarakatatau kumpulan sosial, ditambah dengan seni, kesusasteraan, gaya hidup, cara hidup bersama, sistem nilai, tradisi dan kepercayaan.” Hakikatnya budaya memiliki isi berupatujuh unsur kebudayaan yang universal iaitu ; i) bahasa ii) sistem teknologi iii) mata pencarian dan ekonomi iv) organisasi sosial v) sistem pengetahuan vi) agama vii)kesenian (Muhammad Takari, 2006:1). Antara bidang budaya yang telah lama berkembang di dalam proses hubungan Malaysia Indonesia ialah kesenian.Sejak dari dahulu lagi, seni budaya di Malaysia mempunyai persamaan danmenerima pengaruh daripada Indonesia terutama dalam bidang seni persembahan. Bidangseni persembahan muzik, tarian, puisi dan teater tradsional yang ada di Malaysiamemiliki pelbagai persamaan dengan sama ada dari segi struktur persembahan mahupunfungsinya dalam terhadap masyarakat Melayu.Kesenian seperti muzik caklempong di Negeri Sembilan, Malaysia dibawadaripada daerah Sumatera Barat, Indonesia oleh masyarakat Minangkabau yang berhijrahke Tanah Melayu. Wayang Jawa yang wujud di sekitar negeri Johor dikenali sebagaiWayang Purwa tanah Jawa, Indonesia dan dibawa daripada tanah Jawa oleh masyarakatJawa yang berhijrah ke Tanah Melayu. Tarian joget dan zapin yang seringdipersembahkan di Malaysia turut ada di kepulauan Melayu Riau. Muzik Gamelan diIstana Pahang dan muzik nobat yang ada di Istana Terengganu pula berasal daripadaKerajaan Riau-Lingga di Indonesia. Kewujudan kesenian-kesenian ini di kedua-duanegara memaparkan hubungan budaya kedua-dua negara yang bersatu sebagai bangsaserumpun iaitu bangsa Melayu yang memiliki identiti budaya yang sama.Terdapat pelbagai jenis fungsi seni budaya di dalam masyarakat. Alan P.Merriam(1964:210) telah menggariskan 10 fungsi seni muzik di dalam masyarakat iaitu 1)meluahkan emosi, 2) penghayatan estetika, 3) hiburan, 4) komunikasi, 5) perwakilansimbolik, 6) tindak balas fizikal, 7) penguatkuasaan nilai-nilai tradisi dan norma sosial, 8)institusi sosial, 9) menyumbang kepada kesinambungan dan kestabilan budaya,dan 10)menyumbang kepada integrasi sosial. Kewujudan fungsi-fungsi ini di dalam seni budayaMelayu Serumpun mampu menyumbang kepada pembinaan identiti masyarakat dan pembinaan jatidiri generasi muda.Sehingga kini, Malaysia banyak menganjurkan pelbagai kegiatan seni budayaMelayu serumpun yang dijalankan bukan sahaja tujuan untuk menghiburkan masyarakatmalah berusaha membina jatidiri generasi muda Antara program yang bertujuanmendukung misi tersebut ialah Program Latihan Institut Seni Malaysia Melaka (ISMMA)dan Pesta Gendang Nusantara (PGN) anjuran Majlis Bandaraya Melaka Bersejarah(MBMB).
 
3
2.0 Kegiatan Seni Budaya di Institut Seni Malaysia Melaka
Institut Seni Malaysia Melaka (ISMMA)
 
merupakan sebuah institusi seni budaya yangmendapat sokongan Kerajaan Negeri Melaka. Insitutsi ini berperanan sebagai pusatkegiatan dan pengembangan bidang kebudayaan kebangsaan terutama seni warisan yangmenggambarkan jati diri Melaka.ISMMA
2
pada awalnya dan ditubuhkan di bawah Akta Syarikat 1965 dengannama Akademi Seni Melaka (ASM) pada tahun 1994. Aktiviti yang dijalankan pada masaitu ialah mengurus tadbir Kumpulan Kebudayaan Briged Seni dan menjalankan kursuskemahiran seni jangka pendek. Bermula 1996 ASM telah menjalankan program Diplomadalam bidang seni. Pada tahun 1997 nama ASM ditukar kepada Institut Teknologi SeniMalaysia (ITTSM) dan insitusi ini berperanan mengembangkan program Diploma yangmenjurus ke arah teknologi seni. Bagi merealisasikan pembangunan yang seimbang namaITTSM telah ditukar kepada Institut Seni Malaysia Melaka (ISMMA) pada tahun 2001dengan harapan dapat melahirkan warga seni Melaka yang mempunyai jati diri dalam pelbagai bidang yang diamalkan penuh dengan disiplin dan kesopanan.Bermula pada tahun 2001 ISMMA yang di pengerusikan oleh Prof. Datuk Dr.Abdul Latiff Abu Bakar telah mula memperluaskan aktiviti-aktiviti yang dijalan meliputi,1) persembahan, 2) latihan amali, 3) bengkel, 4) seminar, dan 5) penerbitan. Berikut ialah program-program
3
seni budaya Melayu Serumpun yang disertai dan dan anjurkanISMMA.
2.1 Persembahan
ISMMA telah menyertai dan menganjurkan pelbagai persembahan kesenian samaada di peringkat negeri, kebangsaan mahupun antarabangsa. Antara persembahan- persembahan yang telah disertai dan dianjurkan ISMMA ialah:i.
 
 persembahan kebudayaan di acara-acara seperti Konsert ISMMA 2006, seminar dan kem latihan seni budaya anjuran ISMMA,ii.
 
 persembahan jemputan pihak dalam dan luar negara seperti persembahankesenian sempena Pertemuan Konvensyen Dunia Melayu Dunia Islam di provinsiBangka-Belitung, Bengkalis dan Kalimantan Barat di Indonesia sert Festival SeniTari Serumpun di Singapura,iii.
 
 persembahan acara-acara kerajaan negeri Melaka seperti persembahankebudayaan sempena Konvensyen Dunia Melayu Dunia Islam, Pesta Gendang Nusantara,Festival Songket dan Batik dan Sambutan Hari Kemerdekaan peringkatnegeri Melaka, daniv.
 
Perkampungan Seniman Melayu Serumpun (2002-2006) dan PertemuanPemimpin Adat Melayu Serumpun (2003-2006).
2
Bersumberkan laman web: ismma.melaka.org.my
3
Berdasarkan pemerhatian penulis ke atas aktiviti-aktiviti ISMMA sepanjang tahun 2006-2007.
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...