• Embed Doc
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑΛΕΙΠΟΜΕΝΑ
1.
ΕΙΣΑΓΩΓΗΘα διακόψω προς ώρας την ενασχόληση με τον προβληματισμό γύρω από τησυγκρότηση των κοινωνικών και επαναστατικών θεωριών, ανοίγοντας μιαπαρένθεση αναφοράς στο λεγόμενο "οικολογικό κίνημα" για δυο λόγους:Αφ' ενός, το προηγούμενο θέμα προϋποθέτει κάποια εμπεριστατωμένη προετοιμασία. Τα περισσότερα κείμενα που το αφορούν, ανάγονται σε μελέτες προγενέστερωνεποχών. Μια επαναπροσέγγιση αυτών των κειμένων δεν κρίνεται αναγκαία μόνο για"φρεσκάρισμα" του περιεχομένου στη μνήμη. Η επαναλληπτική μελέτη είναι μοιραίονα γίνεται μέσα από ένα πιο ώριμο πρίσμα, που παίρνει υπ' όψει τις μετέπειταεμπειρίες. Στην ουσία, αυτή η αναζήτηση δεν αποτελεί επανάλληψη μελέτηςκειμένων, αλλά ανατροπή του τρόπου που συντελέστηκε αυτή η μελέτη στοπαρελθόν. Άρα, απαιτεί κάποιο χρόνο, εάν δεν αποτελεί στόχο το να μηρυκάσουμεμια ακόμη φορά, αυτά που μασήσαμε στο παρελθόν.Από την άλλη το οικολογικό "κίνημα" αποτελεί στη συνείδηση της κοινής γνώμηςκατά κανόνα τμήμα του κινήματος κοινωνικής χειραφέτησης. Σε κάποια περίοδομάλιστα, αυτό φάνηκε ότι θα μπορούσε να παίξει κυριαρχικό ρόλο, αποτελώνταςβασικό άξονα αναφοράς και συσπείρωσης δυνάμεων αμφισβήτησης. Την άποψη αυτή έκφρασαν διακεκριμένοι θεωρητικοί και ακτιβιστές των κοινωνικώνκινημάτων, όπως ο Σαρλ Μπετελέμ, που στα τέλη της δεκαετίας του '70 είδε τιςπρωτοβουλίες που συγκροτούντο στην κοινωνική βάση με αναφορά τελείωςσυγκεκριμένα θέματα να σχηματίζουν στο επόμενο μέλλον τον κορμό του κινήματοςαμφισβήτησης. Το 1980 διεξάχθηκε μια συζήτηση στη Louvain-la-Neuve του Βελγίουμε πρωτοβουλία διαφόρων ομάδων σχετικά με την οικολογία, όπου πρωτοστάτησανμε εισηγήσεις τους ο Δανιήλ Κον-Μπεντίτ και ο Κορνήλιος Καστοριάδης. Οιεισηγήσεις αυτές, με ένα τμήμα της συζήτησης που ακολούθησε, εκδόθηκαν σεεγχειρίδιο με τίτλο "Από την οικολογία στην αυτονομία", επιχειρώντας να δομήσουνμια κάποια προβληματική.Στην ουσία όμως ποτέ το οικολογικό κίνημα δεν απόκτησε μια στοιχειωδώςδομημένη θεωρία. Έτσι από τότε μπερδεύονται οι οικολόγοι στα πόδια τουκοινωνικού γίγνεσθαι, χωρίς να υπάρχουν μέτρα και σταθμά για να δομήσουν αυτήντην παρέμβαση συγκεκριμένα, πέρα από συγκεχυμένα ευχολόγια και έκφραση"χρηστών" (κατά βάση δήθεν χρηστών) επιθυμιών. Έτσι τα "οικολογικά" αιτήματα προβάλλονται κάθε λίγο και λιγάκι, όπως έγινεπροχτές με την "πακόσμια ημέρα περιβάλλοντος", όπου κλήθηκαν οι πολίτες να μηνκάνουν χρήση ηλεκτρικού ρεύματος κατά το δυνατόν στην διάρκεια κάποιαςχρονικής περιόδου, χωρίς να έχει προηγηθεί ένας ουσιαστικός διάλογος, ή κάποιαδιαφώτiση για τη σκοπιμότητα των προτεινόμενων μέτρων.Οι συχνά ανερμήνευτες και αλλοπρόσαλλες επιλογές των θιασωτών του"οικολογικού" κινήματος, τα βαρύγδουπα ονόματα μελών της διεθνούςεξουσιαστικής ελίτ που παρεμβαίνουν, όπως ο Αλ Γκορ, η ομιχλώδης παρασκηνιακήυποστήριξη από δυσδιάκριτα κυκλώματα πολλών ΜΚΟ για το περιβάλλον, έχουνδημιουργήσει ένα σκεπτικισμό σε σημαντικό αριθμό πολιτών, αναφορικά με τιςσκοπιμότητες του φερόμενου ως οικολογικού κινήματος.Επειδή στην πορεία του χρόνου έχω σχηματίσει συγκεκριμένες αντιλήψεις για αυτάτα θέματα, θα ήθελα να τις παραθέσω. Τόσο για να πω την άποψή μου για ένασημαντικό σύμπλεγμα τρέχουσας προβληματικής, όσο και για να αξιολογήσω έναχώρο, που αξίωσε και αξιώνει να παρεμβαίνει στα δεδομένα της κοινωνικήςαμφισβήτησης και χειραφέτησης. Την παράθεση χωρίζω στα εξείς μέρη:
 
- Αντιλήψεις για τη γη και οι συνέπειες που πρικύπτουν για τη σχέση ανθρώπου καιπεριβάλλοντος- Ποιοί δημιούργησαν το "οικολογικό" κίνημα.- Ποιούς στόχους πρόβαλε το "οικολογικό" κίνημα.- Τα μυθεύματα σχετικά με το CO2 και την υπερθέρμανση του πλανήτη- Η πρακτική των "οικολόγων"- Ευγονική, ο τελικός στόχοςΠριν εισέλθω στην παράθεση των απόψεών μου, που όπως γίνεται προφανές έχουνέντονα κριτικό χαρακτήρα, θέλω να δηλώσω, ότι δεν αποσκοπώ κατ' αρχήν στηνκαταγγελία των ανθρώπων που έχουν μια πραγματική και ανιδιοτελή αγάπη για τοπεριβάλλον και προσπαθούν να εξασκήσουν πολιτική προστασίας απέναντί του. Το "οικολογικό" κίνημα δεν έπεσε από τον ουρανό. Δημιουργήθηκε από συγκεκριμένακυκλώματα, αλλά και μέσα σε συγκεκριμένη συγκυρία:Στα τέλη της δεκαετίας του '70 το λαϊκό κίνημα που είχε αναπτυχθεί διεθνώςγνώρισε μια ισχυρή κάμψη, που απειχούσε σε σημαντικό βαθμό μια κρίσηταυτότητας. Η πλέον μαχητική του πτέρυγα, αποτελούμενη από τους λεγόμενους"αριστεριστές", που επρόσκειντο στην πολιτική της Κίνας επί προεδρείας Μάο Τσε Τουκγ, είχε δεχθεί ισχυρά πλήγματα στην αυτοσυνειδησία της. Μετά το θάνατο τουΜάο οι εσωτερικές συγκρούσεις στα πλαίασια του Κομμουνιστικού Κόμματος, πουέληξαν με την εξόντωση της χήρας του "μεγάλου τιμονιέρη" και τους συνεργάτεςτης στην εξοβελισθείσα "κλίκα των τεσσάρων" οδήγησαν στην επικράτηση τωνπραγματιστών, που επεδίωκαν μια συνεργασία με τη Δύση και την ανάπτυξη τηςΚινέζικης οικονομίας με την ένταξη της χώρας στον παγκόσμιο καταμερισμό τηςεργασίας και την παγκόσμια αγορά.Αυτός ο προσανατολισμός της Κίνας στάθηκε αφορμή για τη ρήξη με τον ΕνβέρΧότζα και το Κόμμα Εργασίας της Αλβανίας. Αυτή η διαδικασία αποτέλεσε ένααναπόφευγο σοκ για πολλούς οπαδούς του Μαοϊσμού εκείνης της εποχής. Βέβαιακάποιοι παρηγορήθηκαν ότι οι Αλβανοί απέμειναν να υποστηρίζουν την "καθαρή"γραμμή, αλλά εν τέλει έχει σημαντικό αντίκτυπο στον κοσμοείδωλο ενός αριστερού,κατά πόσο η ηγέτιδα δύναμη είναι μια μεγάλη χώρα όπως η Κίνα, ή μια πλήρωςπεριθωριακή, όπως το γειτονικό μας κρατίδιο.Ακόμη μεγαλύτερη απογοήτευση από τη δεξιά στροφή της Κίνας αποτέλεσε οπόλεμος Βιετνάμ και Καμπότζης, καθώς και ο πόλεμος Κίνας και Βιετνάμ στησυνέχεια. Αυτά τα "παράδοξα" ουδέποτε επιχείρησαν να τα ερμεινεύσουν οιαριστεροί κομισσάριοι των αντίστοιχων πολιτικών χώρων, με αποτέλεσμα η κρίσηταυτότητας των αντίστοιχων πολιτικών ομάδων να βαθύνει.Εξίσου διαλυτικά για την συνειδησιακή συγκρότηση επέδρασε ο βίαιοςπαρεμβατισμός της Σοβιετικής Ένωσης σε χώρες του τρίτου κόσμου, όπως στηνΑγκόλα και το Αφγανιστάν.Με αυτή την έννοια, το "οικολογικό κίνημα" εμφανίστηκε μετά την κρίσηταυτότητας, που σημειώθηκε στα λεγόμενες "αριστερίστηκες" - τουτέστιν μαοϊκήςκατευθύνσεως ομάδες, του Ευρωπαϊκού ιμπεριαλιστικού κέντρου. Ταυτόχροανααπορρόφησε ένα σημαντικό μέρος του στελεχικού δυναμικού τους, ενώ ταυτόχρονααναδείχθηκαν και νέα πρόσωπα.Ενώ η αιχμή του δόρατος στην ανάπτυξη του "οικολογικού κινήματος" στάθηκαν οιπρωτοβουλίες που είχαν συγκροτηθεί στη βάση ενάντια στην ανάπτυξη τηςπυρηνικής ενέργειας και στον επανεξοπλισμό των Ευρωπαϊκών χωρών του ΝΑΤΟ μεπυραύλους μέσου βεληνεκούς - αυτό που τότε ονομάστηκε "κίνημα της ειρήνης" - καιμε ταυτόχρονη απορρόφηση στελεχικού δυναμικού οργανώσεων της άκραςαριστεράς, ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΑΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΑΝ ΑΥΤΟ ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΕΙΧΑΝ ΤΕΛΕΙΩΣΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗ ΑΦΕΤΗΡΙΑ. ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΜΑΥΡΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ.2. ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΓΗ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΥΠΤΟΥΝ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΕΣΗ
 
ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣΠριν γίνει μια συγκεκριμένη αναφορά στις δυνέμεις που παρενέβησαν μεπρομετωπίδα την προστασία του περιβάλλοντος, νομίζω ότι αξίζει να στρέψουμετην προσοχή μας στις αντιλήψεις που έχουν εκφραστεί και έχουν κυριαρχίσει στονένα ή άλλο βαθμό όσο αφορά τη λειτουργικότητα της Γης, σε σχέση με τηνανθρώπινη ζωή και την ανάπτυξη δραστηριοτήτων πάνω σ' αυτήν. Αυτό είναισκόπιμο για να κατανοήσουμε ως ένα βαθμό και τις σκοπιμότητες αυτών πουεκφράζουν προτάσεις και μέτρα για το περιβάλλον.Οι αντιλήψεις που γνωρίζω είναι βασικά τέσσερεις, αν και υπάρχουν και κάποιεςεξειδικεύσεις τους. Οι δυο από αυτές έχουν οικονομική βάση και οι δυο θρησκευτική-μεταφυσική.Η θεωρία της αναγκαιότητας συνεχούς ανάπτυξης:Η πρώτη αντίληψη είναι αυτή της ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Βάση της γενικότερης ανάπτυξης -και της πολιτιστικής - θεωρείται με βάση αυτή την αντίληψη η οικονομική ανάπτυξη.Αυτή είναι που παρέχει τις προϋποθέσεις όχι μόνο της επιβίωσης αλλά και τηςπροόδου. Πρόκειται για μια καθαρά υλιστική αντίληψη, που χαρακτήρισε τόσο τηνκαφαλαιοκρατική ανάπτυξη, όσο και τα "σοσιαλιστικά" πειράματα του παρελθόντος.Αυτός ο τρόπος θεώρησης αντιμετωπίζει τη Γη ως πεδίο αποθεμάτων, πηγών, μέσων- resources - για την ικανοποίηση του στόχου της οικονομικής ανάπτυξης. Στηνπορεία αυτή η θεώρηση "ανακάλυψε", ή έστω δέχθηκε να ασχοληθεί και με τηνισορροπία των λεγόμενων οικοσυστημάτων. Στη βάση ότι αυτά δεν είναι δυνατόν ναυφίστανται μια διαρκή μονομερή εκμετάλλευση, χωρίς μέριμνα για την ομαλήαναπαραγωγή (όπου αυτό είναι δυνατό) την προστασία τους και την ομαλή τουςαλληλοεπίδραση με εκείνα τα δεδομένα του πλανήτη, που δεν υπέχουν άμεσααποθεματικό χαρακτήρα.Σύμφωνα με αυτή την αντίληψη, μια λελλογισμένη χρήση των αποθεμάτων, σεσυνδυασμό με μια ενεργό περιβαντολλογική πολιτική, μπορούν να εξασφαλίσουν μιαμόνιμη ανάπτυξη, χωρίς μεγάλους κινδύνους διαταραχών, ή βίαιων συνδρόμων σταοικοσυστήματα.Από τα πλέον ετερόκλητα χείλη διατυπώθηκαν στην πορεία της ανάπτυξης τουσυστήματος πανομοιότητες στοχεύσεις, συνθήματα και χείμαιρες όσο αφορά τηνανάγκη μόνιμης ανάπτυξης της παραγωγής. Έτσι κατά τη δεκαετία του 80, στοσύνθημα των "οικολόγων" της Γερμανίας (όπου άναπτύχθηκε με πρωτόγνωροδυναμισμό ένα περιβαντολλογικό κίνημα) "η ανάπτυξη δεν είναι το παν", ο τότευπουργός οικονομίας Otto Graf Lambsdorf πρόβαλε το σλόγκαν: "η ανάπτυξη δενείναι το παν, αλλά χωρίς ανάπτυξη είναι τα πάντα ένα τίποτε". Σε αντίστοιχοιδεολογικό σχήμα κινήθηκε και ο λεγόμενος "μηχανηστικός υλισμός" που πρόβαλε οΣτάλιν, τόσο στο σύντομο βιβλίο "Προβλήματα οικοδόμησης του σοσιαλισμού στηνΕΣΣΔ", όσο και στο πολύτομο "πόνημα" "Διαλεκτικός Υλισμός", όπου πρόβαλε τηθέση ότι πρώτα πρέπει να αναπτυχθούν οι παραγωγικές δυνάμεις και μετά θααλλάξει η συνείδηση της κοινωνίας για την υιοθέτηση της κομμουνιστικήςπροοπτικής. Κάτι αντίστοιχο πρόβαλαν και οι διάδοχοι της σταλινικής νοοτροπίαςστην Κίνα με το γνωστό "άσπρη γάτα - μαύρη γάτα, είναι καλή αρκεί να πιάνειποντίκια. Στη λεγόμενη θεωρία των "παραγωγικών δυνάμεων" είχε αντιτεθεί ο Μάο,προβάλλοντας την βαρύτητα της πολιτικής απέναντι στην οικονομία. Η αποτυχίατης Μαοϊκής πολιτικής είναι όμως ένα ειδικό θέμα.Στα ίδια πάνω κάτω πλαίσια κινήθηκαν και οι "σοσιαλίζοντες" απολογητές τηςαναπτυξιακής επιλογής. Σε ένα άρθρο του στο περιοδικό "Αντί" είχε προσπαθήσει οΓεράσιμος Αρσένης, όταν ήταν υπουργός οικονομίας να χρησώσει το χάπι,αναφερόμενος στους δυο διαφορετικούς όρους της Αγγλικής που αποδίδουν τον όρο"Ανάπτυξη". Ο ένας είναι growth και ο άλλος development. Ενώ ο πρώτος είναι
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...