de\u011fi\u015fik\u015fekillerde \u00e7ok zay\u0131f sesler olu\u015fur. Bu sesler di\u011fer ses organlar\u0131yla yo\u011frulur, titre\u015fimlerle rahatl\u0131kla
i\u015fitilebilecek kadar b\u00fcy\u00fcr ve kimlik kazan\u0131r. Herkesin ses organlar\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131n farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde farkl\u0131 sesleri veya
ses kimlikleri vard\u0131r. Burada \u00f6nce ses organlar\u0131m\u0131z\u0131n istedi\u011fimiz sesi \u00e7\u0131karabilecek yetene\u011fe ula\u015fmas\u0131n\u0131
sa\u011flamal\u0131y\u0131z.

organ\u0131m\u0131zd\u0131r. \u201ca,e,\u0131,i,o,\u00f6,u,\u00fc\u201d den olu\u015fan \u00fcnl\u00fclerin dilimiz sabit dururken seslendirilmeleri m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Sadece farkl\u0131
\u00fcnl\u00fclerde \u00e7ene ve a\u011f\u0131z i\u00e7inin ald\u0131\u011f\u0131 pozisyonun de\u011fi\u015fimine paralel olarak de\u011fi\u015fik pozisyonlar alabilir. Ancak dil
\u00f6zellikle baz\u0131 seslerin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131nda en \u00f6nemli fonksiyonlar\u0131 icra eder.

di\u015flerin k\u00f6k\u00fcne, k\u0131vr\u0131larak \u00fcst duda\u011fa dokunabilmesi gerekir. Dilin ucu rahatl\u0131kla kas\u0131labilmeli ve k\u0131vr\u0131labilmelidir.
Dilin a\u011f\u0131z i\u00e7inde sa\u011f \u00f6n ve arka y\u00f6nde, sa\u011f ve sol y\u00f6nde veya ucundan k\u0131vr\u0131larak geriye do\u011fru hareketi rahat
olabilmelidir.

\u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131z seslerin bozuk \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. De\u011fi\u015fik milletlerin dillerindeki fonetik \u00f6zellikler farkl\u0131 dil yeteneklerini
gerektirebilir. \u00d6rne\u011fin Japonca \u201ctsu\u201d sesi,\u0130ngilizce \u201cthe\u201d sesi, Arap\u00e7a\u2019daki \u201cpeltek z\u201d T\u00fcrk\u00e7e foneti\u011finde bulunmaz. Bu
sesleri \u00e7\u0131karabilmek i\u00e7in de o milletlerin fonetikleri \u00e7er\u00e7evesinde dilimizi geli\u015ftirmemiz gerekir. E\u011fer dilimizin
kullan\u0131m\u0131n\u0131n genel anlamda geli\u015ftirilmesini sa\u011flamay\u0131 ba\u015far\u0131rsak, bu yetene\u011fimiz yabanc\u0131 dil \u00f6\u011frenirken \u201ctelaffuz-
pronounciation\u201d sorununu \u00e7ok kolay a\u015fmam\u0131z\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.

ediniz.
-Dilinizi a\u011fz\u0131n\u0131zda sak\u0131z \u00e7i\u011fner gibi h\u0131zla \u00e7i\u011fneyiniz.
-Dilinizi a\u011fz\u0131n\u0131z\u0131n i\u00e7inde, \u00e7enelerinizin d\u0131\u015f\u0131ndan, dudaklar\u0131n\u0131z\u0131n alt\u0131ndan dairesel hareketlerle h\u0131zla dola\u015ft\u0131r\u0131n\u0131z.
-Dil ucunu \u00f6n alt di\u015flere dayand\u0131rarak a\u011f\u0131z i\u00e7inde k\u00f6klerden ileri geri hareket ettiriniz.
-Dilinizi iyice d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131z.\u0130terek uzun s\u00fcre dayan\u0131n\u0131z.
-Dilinizi yuvarlat\u0131p daraltt\u0131\u011f\u0131n\u0131z dudaklar\u0131n\u0131z ve \u00e7eneleriniz aras\u0131ndan i\u00e7eri-d\u0131\u015far\u0131 hareket ettiriniz.
-Dilinizin ucunu \u00f6n alt di\u015flerinize dayand\u0131r\u0131n\u0131z ve dilinizi k\u00f6k\u00fcnden i\u00e7eri d\u0131\u015far\u0131 h\u0131zla hareket ettiriniz.

G\u00fczel konu\u015fmada \u00e7enenin rol\u00fc \u00e7ok \u00f6nemlidir. T\u00fcm dillerdeki t\u00fcm harfler \u00e7enenin kullan\u0131m\u0131yla seslendirilirler.
Konu\u015fma esnas\u0131nda \u00e7ene h\u0131zla birbirinden farkl\u0131 hareketleri ard arda ger\u00e7ekle\u015ftirmek zorundad\u0131r. \u00c7ene a\u00e7\u0131l\u0131r,
kapan\u0131r, daral\u0131r, geni\u015fler. Alt \u00e7ene ileri ve geri hareket eder. A\u011fz\u0131m\u0131z\u0131n \u00fcst b\u00f6lgesinde bulunan di\u015flerin ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu
kemik yap\u0131s\u0131 sabittir. dolays\u0131yla t\u00fcm bu hareketler alt \u00e7eneyi y\u00f6neten kaslar taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilirler. Dikkat
edelim: \u201c\u0131\u0131\u0131\u201d sesini \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u00e7ene geriye do\u011fru \u00e7\u0131kmaya zorlan\u0131r. \u201caaa\u201d sesini \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131zda hizas\u0131ndan

a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru a\u00e7\u0131l\u0131r. \u201c\u00dc\u00fc\u00fc\u201d sesini \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ileriye do\u011fru ge\u00e7meye zorlan\u0131r. ^ne\u201d dedi\u011finizde daral\u0131p birden
a\u00e7\u0131l\u0131r. \u201cSen\u201d dedi\u011fimizde \u00f6nce kapan\u0131r, sonra a\u00e7\u0131l\u0131r ve sonra yine kapan\u0131r. T\u00fcm bu son derece karma\u015f\u0131k ama
ger\u00e7ekten karma\u015f\u0131k hareketleri inan\u0131lmaz bir h\u0131zla ger\u00e7ekle\u015ftirir.

\u00c7enemizin kullan\u0131m\u0131nda sorunlarla kar\u015f\u0131la\u015fabiliriz. \u00c7ene kaslar\u0131 geli\u015ftirilmemi\u015f ve kondisyonsuz oldu\u011funda de\u011fi\u015fik
hareketleri d\u00fczenli olarak ve sorunsuz\u015fekilde yapamay\u0131z. Bu durumda baz\u0131 \u00e7ene hareketleri kaybolur ve bu
kaybolu\u015f seste de kay\u0131p olu\u015fturur. Di\u011fer \u00f6nemli sorun \u201c\u00e7ene darl\u0131\u011f\u0131\u201dd\u0131r. T\u00fcrkiye toplumunda yayg\u0131n bir \u00e7ene darl\u0131\u011f\u0131
oldu\u011fu s\u00f6ylenmektedir. Dar \u00e7ene a\u00e7\u0131k ve yuvarlak sesleri bozuk seslendirir. \u00d6rne\u011fin \u201caa\u201d, \u201c\u0131\u0131\u201d gibi anla\u015f\u0131labilir. \u201cOoo\u201d,
\u201cuuu\u201d gibi anla\u015f\u0131labilir. E\u011fer \u00e7enemizi yeterince sa\u011fl\u0131kl\u0131 kullanam\u0131yorsak t\u00fcm seslerin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131nda sorunlar
ya\u015fayabiliriz.

\u00e7enenizi a\u015fa\u011f\u0131ya iten kaslar\u0131n\u0131z\u0131n g\u00fc\u00e7lenmesini sa\u011flay\u0131n.
b)\u0130ki elinizin i\u00e7iyle yanak kemiklerinize masaj yap\u0131n. Avu\u00e7lar\u0131n\u0131z\u0131 alt \u00e7enenize do\u011fru \u00e7ekip \u00e7enenizi a\u00e7\u0131n.
c) Yumruk yap\u0131lm\u0131\u015f iki ellerinizle \u00e7enenizin alt\u0131ndan bast\u0131r\u0131n. Alt \u00e7enenizi a\u00e7\u0131n, ba\u015f\u0131n\u0131z\u0131 geri itin ve alt \u00e7enenizi

kapat\u0131n. Tekrar \u00e7enenizi a\u00e7\u0131n ve ba\u015f\u0131n\u0131z\u0131 daha geriye itin. Tekrar yap\u0131n.
d) \u00c7enenizi h\u0131zla iyice a\u00e7\u0131p kapat\u0131n. H\u0131zlan\u0131n.
e) \u00c7enenizi h\u0131zla ileri, geri hareket ettirin.
f) \u00c7enenizi dairesel hareketlerle h\u0131zla d\u00f6nd\u00fcr\u00fcn.

Dudaklar\u0131n kullan\u0131lmamas\u0131 durumunda baz\u0131 seslerin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 kesinlikle m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Dudak tembelli\u011fi olan
ki\u015filer \u00f6zellikle dudaklar\u0131n kullan\u0131m\u0131yla seslendirilen seslerde sorun ya\u015farlar. T\u00fcrk\u00e7e\u2019de a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak duda\u011f\u0131n
kullan\u0131m\u0131na dayand\u0131r\u0131lan sesler\u015funlard\u0131r: \u201cb, f, m, o, \u00f6, p, u, \u00fc, v,\u201d Bu seslerde bulan\u0131kl\u0131k veya anla\u015f\u0131lma g\u00fc\u00e7l\u00fc
olu\u015fturan bir konu\u015fma bi\u00e7imine sahipseniz bunun mutlaka dudak tembelli\u011finden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz.
Bununla birlikte dudaklar di\u011fer seslerde de belli pozisyonlar al\u0131rlar. Bu y\u00f6n\u00fcyle \u00f6rne\u011fin \u201c\u0131, i,\u201d gibi sesleri \u00e7\u0131kar\u0131rken
duda\u011f\u0131n katk\u0131s\u0131 dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu sesler dudak olmaks\u0131z\u0131n da seslendirilebilirler ama istenen kalitede
seslendirilmeleri m\u00fcmk\u00fcn olmaz. dudak egzersizleriyle dudak kaslar\u0131m\u0131z\u0131n istenen her hareketi dudaklar\u0131m\u0131za
rahatl\u0131kla yapt\u0131rmas\u0131n\u0131 sa\u011flamam\u0131z gerekiyor.

dudaklar\u0131n\u0131z\u0131 kuvvetle \u00fcf\u00fcrerek \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131n.
c) Dudaklar\u0131n\u0131z\u0131 kapat\u0131p ileri uzat\u0131n ve dairesel hareketlerle h\u0131zla d\u00f6nd\u00fcr\u00fcn. A\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131, sa\u011fa sola hareket ettirin.
d) \u00c7enenizi kapat\u0131n ve h\u0131zla \u201cm\u0131, mu, m\u0131, mu\u201d deyin. Ard\u0131ndan ayn\u0131\u015fekilde\u015fu sesleri tekrar edin: \u201cfe, ve\u201d, \u201cpe, be\u201d,

e) Bir kalemi yatay olarak dudaklar\u0131n\u0131zda tutup \u201cBenim memleketim. Bir ben vard\u0131r bende benden i\u00e7eri\u201d deyin. Dudaklar\u0131n\u0131z iyice yoruldu\u011funda dudaklar\u0131n\u0131z\u0131 gev\u015fetin ve kapal\u0131 tutarak havay\u0131 d\u0131\u015far\u0131 itin. Hava p\u00fcf\u00fcrdeyerek, dudaklar\u0131n\u0131z\u0131 titre\u015ftirerek d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131ks\u0131n.