\u00c7\u00fcnk\u00fc suyun zorla i\u00e7irilebilmesi \u201csusam\u0131\u015fl\u0131k\u201d ihtiyac\u0131na ba\u011fl\u0131 bir olayd\u0131r.
Buna g\u00f6re yeni davran\u0131\u015flar\u0131n baz\u0131 ihtiya\u00e7lara ba\u011f\u0131l\u0131k olarak ortaya
\u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 bilmek gerekir.

Bu ihtiya\u00e7lara g\u00fcd\u00fc diyoruz. G\u00fcd\u00fc organizman\u0131n hareketini ba\u015flatan,
y\u00f6nlendiren ve s\u00fcrd\u00fcren g\u00fc\u00e7/durumdur. G\u00fcd\u00fcler bir kez ortaya \u00e7\u0131k\u0131p
doyurulduklar\u0131 zaman tamamen ortadan kalkmazlar, bir s\u00fcre sonra
yeniden ortaya \u00e7\u0131karlar. Buna g\u00fcd\u00fclerin d\u00f6ng\u00fcsel olma \u00f6zellikleri denir.
G\u00fcd\u00fc d\u00f6ng\u00fcs\u00fc \u015fu \u015fekilde meydana gelir:
1-\u0130htiya\u00e7 hissedilir
2-\u0130htiyac\u0131 gidermeye y\u00f6nelik davran\u0131\u015f olu\u015fur
3-ihtiya\u00e7 giderilir
veya
Gereksinme \u2013 Uyar\u0131lma \u2013 Davran\u0131\u015f \u2013 Doyum (ama\u00e7)

G\u00fcd\u00fclerin kal\u0131t\u0131mla aktar\u0131ld\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc yan\u0131nda do\u011fu\u015ftan sonra
edinilen g\u00fcd\u00fclerin de oldu\u011fu kabul edilir. Sonradan olu\u015fan g\u00fcd\u00fcler
\u201cDavran\u0131\u015f\u00e7\u0131 Ruhbilime\u201d g\u00f6re \u015fartlanma ve modelden \u00f6\u011frenme sonucu
olu\u015furlar. G\u00fcd\u00fclerin \u201cpeki\u015ftirme\u201d sonucu da kazan\u0131labilecekleri
belirtilmi\u015ftir.

\u0130nsanc\u0131l g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc temsil eden A. Maslov\u2019a g\u00f6re insan\u0131 davran\u0131\u015fa iten
nedenler onun \u201cihtiya\u00e7lar\u0131\u201dd\u0131r. Ancak bu ihtiya\u00e7lar hiyerar\u015fi i\u00e7ersindedir.
Ona g\u00f6re 7 temel ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Bu ihtiya\u00e7lar\u0131n ilki temel ihtiya\u00e7t\u0131r, sonraki
de\u011fer olarak ondan sonra gelir. Bu ba\u011flamda \u00f6nceki ihtiya\u00e7 en az\u0131ndan
birazc\u0131k kar\u015f\u0131lanmadan bir sonraki ihtiya\u00e7 ortaya \u00e7\u0131kmaz. \u00d6nceki ihtiyac\u0131n
giderilmesi i\u00e7in kendisinden sonraki ihtiya\u00e7 feda edilebilir ancak
kendisinden \u00f6ncesi feda edilemez.
Maslov\u2019a g\u00f6re ihtiya\u00e7lar hiyerar\u015fisi \u015f\u00f6yledir.

1- Fizyolojik ihtiya\u00e7lar
2- G\u00fcvenlik
3- Yak\u0131nl\u0131/Sevgi
4- Sayg\u0131nl\u0131k
5- Estetik ihtiya\u00e7lar
6- Kendini ger\u00e7ekle\u015ftirme

Robinson Crusoe adaya ilk d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde par\u00e7alanan gemiden sahile
savrulmu\u015f birka\u00e7 yiyecek paketini toplad\u0131, daha sonra da birka\u00e7 ba\u015fka
e\u015fyadan a\u00e7\u0131ktan ve ya\u011fmurdan kurtulmak i\u00e7in korunacak kapal\u0131 bir yer
yapt\u0131. \u00d6nce yiyeceklerini daha sonra da g\u00fcvenli bir yeri d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. \u201cCast
Away\u201d filminde de Tom Hanks kendine adadaki meyve ve bal\u0131klardan
yiyecek sa\u011flad\u0131ktan ve kendine g\u00fcvenli bir yer yapt\u0131ktan sonra
kargosundaki bir topa \u201cWilson\u201d y\u00fcz \u00e7izdi ve insan haline getirip yaln\u0131z
kalmaktan kurtuldu, b\u00f6ylelikle de kendine yak\u0131n birini ve sevebilece\u011fi

birini yaratt\u0131.R. Crusoe da Cuma ile ili\u015fkilerinde \u00f6\u011fretmen rol\u00fcn\u00fc
\u00fcstlenerek ( dil \u00f6\u011freterek,ara\u00e7 kullanmay\u0131 \u00f6\u011freterek) sayg\u0131nl\u0131k ihtiyac\u0131n\u0131
giderdi. Bu ihtiya\u00e7lara Maslov \u201cvar kalma\u201d ihtiya\u00e7lar\u0131 demektedir.

Tom Hanks ve Robinson Crusoe ayn\u0131 \u015fekilde bu ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 giderdikten
sonra d\u00fc\u015ft\u00fckleri aday\u0131 ke\u015ffe \u00e7\u0131kt\u0131lar ve b\u00fct\u00fcn aday\u0131 tan\u0131d\u0131lar. Daha sonra
da yapt\u0131klar\u0131 ilk g\u00fcvenli yerden ta\u015f\u0131n\u0131p \u00e7ok daha g\u00fcvenli d\u00fczenli(estetik)
bir yer yapt\u0131lar. Dahas\u0131 her ikisi de birer takvim yapt\u0131lar. Rahatlad\u0131klar\u0131
anda \u015fark\u0131 s\u00f6ylemeye ba\u015flad\u0131lar. \u201cMavi G\u00f6l\u201d filminde de iki gen\u00e7, b\u00fct\u00fcn bu
a\u015famalar\u0131 ge\u00e7tikten, sonra sahip olduklar\u0131 kitaplar\u0131 okumaya ba\u015flad\u0131lar.R.
Crusoe da bir kutudan \u00e7\u0131kan kitaplar\u0131 okumaktayd\u0131 bu s\u0131rada. En son
a\u015famada da kendilerini adadan kurtaracak bir ara\u00e7 yap\u0131p bu adadan ka\u00e7\u0131p
kurtulmaya, kendilerini ger\u00e7ekle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Maslov bu ihtiya\u00e7lara
da \u201cgeli\u015fim\u201d ihtiya\u00e7lar\u0131 demi\u015ftir.

Ba\u015farma \u0130htiyac\u0131 Teorisi ( D.C. McClelland) - Bir insan\u0131n performans\u0131 b\u00fcy\u00fck
\u00f6l\u00e7\u00fcde sahip oldu\u011fu ba\u015far\u0131 g\u00f6sterme ihtiyac\u0131 ile a\u00e7\u0131klanabilir.
Sonu\u00e7sal \u015eartlanma Teorisi \u2013 Belirli \u00f6d\u00fcl ve ceza uygulamas\u0131 ile arzu edilen
davran\u0131\u015flar kuvvetlendirilir, arzu edilmeyen davran\u0131\u015flar s\u00f6nd\u00fcr\u00fclebilir.
Bekleyi\u015f Teorisi(Vroom/Lowler-Porter) \u2013 Ki\u015filer ilgili \u00f6d\u00fcllere belirli bir de\u011fer
bi\u00e7er. Ayr\u0131ca sarf edecekleri gayret ile i\u015f ba\u015farma ve \u00f6d\u00fcl\u00fc elde etme
aras\u0131ndaki ili\u015fkiler konusunda belirli bekleyi\u015flere sahiptir.
E\u015fitlik Teorisi(S. Adams) \u2013 Ki\u015filer kendi sarf ettikleri gayret ve elde ettikleri
sonu\u00e7lar\u0131 ba\u015fkalar\u0131nkiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r.
Ama\u00e7 Teorisi(E. Locke) \u2013 Sahip olunan ama\u00e7lar\u0131n ula\u015f\u0131labilirlilik derecesi ile
ki\u015filerin g\u00f6sterecekleri performans ve motivasyon aras\u0131nda ili\u015fki vard\u0131r.
Erik Berne\u2019in A\u00e7l\u0131k Teorisi \u2013 G\u00fcd\u00fc yerine a\u00e7l\u0131k terimini kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Ona
g\u00f6re 3 t\u00fcr a\u00e7l\u0131k vard\u0131r :

1- Uyar\u0131c\u0131 a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 : \u0130nsan \u00e7evresinden uyar\u0131c\u0131 alma ihtiyac\u0131 duyar. Tok
oldu\u011funda de\u011fil de a\u00e7ken bu uyar\u0131c\u0131lar daha a\u00e7\u0131k se\u00e7ik anla\u015f\u0131l\u0131r. \u0130nsan d\u0131\u015f
d\u00fcnyadan uyar\u0131c\u0131 almad\u0131\u011f\u0131 zaman davran\u0131\u015flar\u0131nda dengesizlikler ortaya
\u00e7\u0131kar, sanr\u0131lar olu\u015fur.

2- Tan\u0131nma a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 : \u0130nsan \u00e7evresindeki ki\u015filer taraf\u0131ndan bilinme ihtiyac\u0131 duyar. \u00c7evrelerindekilerin kendilerinin fark\u0131nda olmalar\u0131n\u0131 isterler ; bu d\u00fc\u015fman dahi olsa.

3- Yap\u0131land\u0131rma a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 : \u0130nsan karma\u015fa i\u00e7ersinde ya\u015fayamaz, etraf\u0131ndaki
uyar\u0131c\u0131lar bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck olu\u015fturmal\u0131d\u0131r. Ba\u015fkalar\u0131yla ili\u015fkilerini \u00e7e\u015fitli ili\u015fki
bi\u00e7imleri i\u00e7inde farkl\u0131 \u015fekillerde yap\u0131land\u0131r\u0131r. ( Sevgili/Arkada\u015f)

E\u011fitimde motivasyonu Eggen & Kauchak\u2019\u0131n \u00f6\u011frenme odakl\u0131 s\u0131n\u0131f
modelinde \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klam\u0131\u015flard\u0131r :
1- \u00f6\u011fretmen nitelikleri : \u00d6\u011fretmenin iyi bir model olmas\u0131, co\u015fkulu olmas\u0131,
s\u0131cak ve empatik bir yakla\u015f\u0131m\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131 motivasyonu artt\u0131r\u0131r.

2- \u0130klim de\u011fi\u015fkenleri : S\u0131n\u0131f ortam\u0131n\u0131n d\u00fczenli ve s\u0131cak olmas\u0131, ba\u015far\u0131ya
y\u00f6nlendiren ve destekleye bir atmosferde olmas\u0131, \u00e7ok \u015fiddetli olmaya
yar\u0131\u015fma havas\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 motivasyonu artt\u0131r\u0131r.

3- \u00d6\u011fretim de\u011fi\u015fkenleri : \u00d6\u011fretimde konuya uygun bir giri\u015f, e\u011fitimin
ki\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f olmas\u0131, \u00f6\u011frencinin s\u00fcrece dahil edilmesi ve geri bildirimin
m\u00fcmk\u00fcn olmas\u0131 motivasyonu artt\u0131r\u0131r.

Premack da \u00f6zellikle e\u011fitimde kullan\u0131labilecek 2 ilke \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.
1- Ki\u015fi kendi kendine kalsa \u00f6ncelikle yapmak isteyece\u011fi ve yapmaktan
zevk alaca\u011f\u0131 bir davran\u0131\u015f vard\u0131r.

4- Uyar\u0131lma
5- Bilgi edinme
6- Kendini kabul ettirme

alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 ve nas\u0131l yorumlad\u0131\u011f\u0131yla da ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Bu yorumlama kendini
veya \u00e7evresini i\u00e7erebilir. Yorumunda kendisini de kat\u0131yorsa bu i\u00e7sel
y\u00fcklemedir, kendi d\u0131\u015f\u0131ndaki nedenler etkinse bu d\u0131\u015fsal y\u00fcklemedir. Al\u0131nan
k\u00f6t\u00fc not yorumu a\u00e7\u0131k bir \u00f6rnektir.

G\u00fcd\u00fclenmeyi sa\u011flayan en \u00f6nemli fakt\u00f6rd\u00fcr peki\u015ftirme. \u0130stenilen bir
davran\u0131\u015f\u0131n kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 veya istenmeyen bir davran\u0131\u015f\u0131n s\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesi
i\u00e7in kullan\u0131lan bir m\u00fcdahaledir. Bu m\u00fcdahaleye \u201cpeki\u015ftire\u00e7\u201d diyoruz.
Peki\u015ftire\u00e7ler olumlu( \u00f6d\u00fcl) yada olumsuz (ceza) olabilir. Ayn\u0131 zamanda
i\u00e7ten gelenler (kaynak a\u00e7\u0131s\u0131ndan) ve maddi yada manevi(niteliklerine g\u00f6re)
olabilirler.

\u201c\u00d6\u011frencinin g\u00f6sterdi\u011fi \u00e7abay\u0131 \u00f6d\u00fcllendirin\u201d, \u00f6\u011frencinin g\u00f6sterdi\u011fi \u00e7aba
\u00f6d\u00fcllendirilmesi \u00e7ok daha etkilidir. Sonu\u00e7 \u00f6d\u00fcllendirilirse sonu\u00e7
ba\u015far\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 zaman olumsuz bir etki olu\u015fabilir, oysa s\u00fcre\u00e7 tekrarlanabilir
ve bu da motivasyonda s\u00fcreklilik sa\u011flar.