3
Mi pakhat anga thinlung hmun khat puin i leng za ang u!!!
anih loh nan In thiarna hmunah keng lut lo hram ang che!!
Tunkar Chang VawnSam Sawm pakhatna
LALPA-ah chuan ka rinna ka nghat thin. Engtizia nge kanuna hnênah hian, “In tlângah chuan, sava angin, thlawkbo rawh u. En teh u, thinlung dik tak pu thim hnuaia ankah theihna tûrin, Mi suaksualte chuan thal ngul an kuaia, An thal chu a hruiah an vuah diam saw. Lungphûmtechu tihchhiata a awm chuan, Mi felin eng nge a tih theihang?” in tih ni? LALPA chu a biak in thianghlimah a awma, LALPA chu, a lalthutphah zawng vanah a awm; Mihringfate hi amitin a en a, an thiltihte a hmu. LALPA chuan mi fel
chu a fah thin a: Mi suaksual leh nunrawnna ngaina erawh
chu a nunnain a haw thin. Misuaksualte chungah chuanthangte a surtir ang a; Mei leh kat leh thli lum tak hi an nochan tûr ani ang. LALPA chu a fel si a; felni hi angaina thina: Mi dik takte chuan a hmêl an la hmu ang.
Dor Haflagah:
Tui let hnu kum 340 ah Babel in sang kha sak ania.Jews kum chhiar in kum 1996 ania.B.C1764 ani thung ani a hun lai hi.
Torah Tihdarh zauna
: Abraham Avinu leh Sarah Imanu chuan Torah tidarhzauna neiin mite Giur an tih sak a.Genesis Bung 12,chang 5 a kan hmuh angin Haran khua a,an mi neih takte chu a hruai a.tih kan hmu a.Tah hian an mineih takte a tih hi Torah tihdarh zaunan a mite an Giur a Juda dan an zawmtirve te an ni.Hetia an chhuah lai hian Abrahama hi kum 52 niin Sarahi hi kum42 ani thung ani.Khawvel siam atang in a kum 2000 niin B.C1760 ani.
Lalpa pathian leh Abraham a inkara thuthlung
: Lalpa pathian in kanpu Abrahama hi a thuthlung ama dan a pek kha Nisan ni 25 niin Abrahamachu kum 70 mi ani.Bible kum chhiar in 2018 bawrvel niin,B.C1760 a ni.
Harana Hnen atanga Israel ram pan a kalna
: Harana hnen atanginEretz Israel ah kum 75 anihin a kal a.Erezt Kenan(Israel) a thlen hian tramavangin Aigupta ah an chhuk leh a,thla 3 hnuah Erezt Israel ah bawk chholeh in Alonei Mamre Khevron ah kum 25 ngawt a awmta ani.Israel ram an luhhnu kum 10,bible kum in kum 2033(1727B.C)na ah Abrahama chu anupuiSarahin a bawihnu Hagari neia pawl tur leh fahrin sak tur a angen angin hemikum hian a nei ani hagari hi.Hagari hi Paroha fanu ani. Kum 2023(B.C 1737)hian A unaupa fapa Lota kha lal 4 leh 5 te lak atanga in a chhanchhuak ani.Kan pu Abrahama hian Lota Sodom khua a awm an man tak a kha.
KA CHHAMDAMTU I THURUK HI!!
(Ka hma a miin a raw
n sawife tawh na chungin kan thai lang ve mai mai ang e!! Edt)
Kan tunkar Parasha-ah chuan Torah thupekte zinga mihringin kan hriatthiam theih thil leh mihring nna-in a ngaihtuah chhuah
zawh loh hial te pawh kan zawm atan Lalpa Pa-thian chuan a mi Israel fate min pe a ni tih kan hmu a. Torah thupekte chu chi thuminan then tlangpui thin a, chungte chu:-1. KHOK - KHUKIM (pl)2. EDUT - EDUYOT (pl)3. MISHPAT - MISHPATIM (pl) te an ni.
Hengte hi Midrash chuan an danglamna tihian a sawi a, i lo en teh ang.
KHUKIM
: Heihi keini mihring fatena a chhan leh vang kan chhuichhuah phak loh khawpa nna thuruk inzep ril, mahse kan tana
pawimawh leh tangkai em em si a ni a, keinin a awmzia leh a chhan leh vang hre lo mah ila, kan tana tha tur atana Pa Hashem thupek a nih avangin engvang nge? Enge a nih? tia zawh buai ngai lovin kan theihtawpin kan zawm tur a ni tiin kan Torah mithiamtechuan an sawi thin. Mihring mif inna-in a ngaihtuah chhuah zawh loh Khukim tia vuahte zinga langsar zual palite chu Midrash chuantihian a rawn ziak chhuak a:1.
Yibum
: Unau nupui in rochun. A makna em em chu mi chuan a unua pa dam lai emaw, a nupui nen fa an neih tawh chuan aboral hnuah pawh a unau pa nupui chu a nei thiang lova, mahse a unaupa chu fa nei lova a thih chuan a nupui chu a nei tur a nisi.2.
Shaatnez
: Wool:(Sa hmul atanga siam thawmhnaw leh Linen:Jija hrui (Flax) atanga siam thawmhnaw siam pawlha hak phalloh bur a ni a, mahse Tzitzit atan chuan puan chu Linen nimahse a Tzitzit atan Wool hman thiang a ni si.3.
Sa’ir LaAzazel
: Yom Kippur nia Israel mipui zawng zawng sual tlan nana thlalera thi tura an hruai kelpa.4.
Para Aduma
: Bawngla sen. Talh a, a vap tuia chiahin mi bawlhhlawhte a ti thianghlim thei a, mahse a khawihtu chu abawlhhlawh hlauh thung si. He Para Aduma dan hi a lawm Lal Solomona meuh pawhin, “A thuk em a, ka phak lo a ni,” ti a a awmzia,a chhan leh vang a chhuichhuah phak bik loh chu ni.
EDUYOT:
Testimonies: Kan Mitzvah tihte reng reng hi tih tura thupek kan dawnte zinga history lam hriatchhuahna leh Hashem akan rinna kan lantirna kawng zawng a nih chuan chu Mitzvah chu Eduyot tih a ni ti a.
דֵע
chu hriatpuitu, hriatpuina tihna a ni. Entirnan:Lalpan niruk chhungin lei leh van a siam a, a nisarih niin a chawl a ni tih lantira Shabbat kan serh te, Aigupta ram atanga bawihnihna ata Pa Hashem-in min tlanchhuak a ni tih kan hriat reng nana Kut pui pathum Shalosh Regalim kan hmante, Pa Hashem
chu kan chunga roreltu a nihzia lantirna puiber leh langsar tak mai Teflin zem leh Tzitzit hakte hi Hashem tana
דֵע
kan nihna kanlantirna a ni a. Heivang hian miten Shabbat nite chu theihpatawpa uluka serhin, Kut ni vangthla an zawm a, khawlum up up karah
pawh nitin Tallit Katan (Tzitzit) an ha hram hram a, nitina Minyan a tawngtaive hman lo pawhin a chenna Inah emaw tal Teflin a
zem ve hram hram thin.
MISHPATIM
: Heihi mihring, khawtlang in relbawl dan lam niin kan mkhur theihnan te, sualna leh bawhchhiatna mai bakah
buaina kan pumpelh theihnante dan zawm tur chi a ni a, chung chuan tih phal loh entirnan Rukruk te, Tual thahte, a huam. Hetianglam panga bawhchhiate chu rorelna hmaa dingin court-ah thubuai siamsak thin an ni a, chuvangin he Mishpatim hi Juda mite mainilo khawvel mihring zawng zawngte tana thil pawimawh a nih avangin khawvel ram tinin dan leh rorelna Court sang tak tak thlenginan nei ta vek mai. Ringlo mite pawhin kan Torah dan thupek Mishpatim tello hian an awm thei bik lo tih an in hre tlat mai a, chuvanginan zawm ve lo thei thin lo. Judaism hi a lo pawimawh ber mai.
KAN BIBLE THIANGHLIM HI!!
Tin, Gilad mi Iftakh-a chu mi chak huaisen a ni a, nawhchizuar fapa a ni: tin, Gilad-a chuan Iftakh-a chu ahring a. Tin, Gilad-a nupui chuan fapate a hrinsak a; tin, a nupuia fapate chu an lo puitlin chuan Iftakh-a chu an hnawt chhuak a, a hnenah, ‘Nang zawngin kan pa in ro i luah thei lovang: hmeichhe dang laka fa i ni si a’ an ti a. Chutichuan, Iftakh-a chu a unauteho hn
ך
n ata chu a tlan bo va, Tob ramah a awm ta a: tin, Iftkah-ahnenah chuan mi ho tak takte an cheng khawm a, an zui thin a.
(Roreltute 11:1-3).
Avidan Moris Ilan Moreh Shabbat le Yaldi Bnei Menashe Nitzan-B’
Leave a Comment