• Embed Doc
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
1
 
Bnei Menashe Khai
Parashat:
Khukat
.
Mail Us
: bmkhai@gmail.com 26.06.2009
ט”סשתה זומתב ’ד
 
Vol
:20
השנמ ינב לכל יעובשה ןויליג
ד”סב
PARASHAT: Bamidbar.Nasso.Beha-alotkha.Shelakh Lekha.Korakh.
Khukat
.Balak.Pinkhas.Matot-Masi
Mihring Pakhat ang a thinlung hmunkhat put i tum ang u hmiang!!
Shabbath Luh hun te: Shabbath chhuah hun te:Jerusalem: 7:08 8:31Tel-Aviv: 7:30 8:34Kiriat Arbah: 7:27 8:31Nitzan:- 7:29 8:33
Parashat Khukat
Gedion Rei.Middrash chuan Dan zawng zawng hi kan hriatna piah lam vek a ni tiinmin zirtir a ni. A tlangpuiin Torah thupekte hian Category thuma thenkhatan chang a:(a) Ediut/Nemnghehna/Puanna: Mitzvah chuan thil thleng chanchin emawkan Emunah lan dan thenkhatte hretu a tan chuan Eduth (Testimony)tia koh a ni ta mai a, a entirna chu Shabbat serhna thupek a ni phawta, chu chuan niruk chhung a Engkimtitheia’n khawvel hi A siam a ni tih kan rinna a hriatpuiin
a nemnghet a ni, Yamim Tovim serh turin. A chhan chu Yatsiat Mitzraimte Tzit Tzit leh Telin
thupekte hriatrengna urhsun tak an siam a ni, chu chuan Hashem rorelna kan rin tawkzia thil tihnen a entir (Demonstrate) a ni.(b) Mispatim/Civil law tih a ni a, hengte hi mihring society dam khawchhuahna leh himna danpuangtu anni. Entirnan rukruk leh tualthah khapna dante a huam a ni.(c) Chukim/Pa-thian dan Thupekte: Chok, Category hrang hranga then (Plural- Chukim) te tum lehawmzia chu pawimawh vak lo angin mihring mihrinna chuan ngai mahse a sang em a a ngaihtuahphak lo a ni zawk. Chukim entirna tam tak a awm a, nimahsela Midrash chuan Torah-in a ruh langrawt a a sawi list pali a nei a, chu chu ‘Chuk’ a ni. Thilbul deuh deuh (nature) te nen a landanininkawkalhnate nei an nih avangin chhia leh tha hriatna nei thate tan chuan nuihzatbur an hlawhhial a ni. Chuvangin Torah chuan Juda chu amah leh amah inhrilh mai turin thurawn a pe mai a ni.Hetiangin ‘Chuk’ a ni mai a, “Kei chuan zawt chiang turin right ka neilo a ni” ti mai turin.
Palite chu hengte hi anni:
1) Yibum: Juda miin a unau la dam lai emaw a thih hnu thleng pawhin a nupui chu a neih chuan‘Karet’ hremna amah leh amah a in belin a tuar anga a unau fate chu a ngaihtuahsak vek ang. Amaherawhchu a unau nupui chu fa la neilo a nih chuan nupui a tan a neih chu a tih tur Mitzvaha ni lehsi. Chu chu ‘Yibum’ tih a ni.2) Sha’anetz: Silhfen sahmul leh ziza puannem nen a tahpawlh sin hi Torah chuan min khap a ni. Amaherawhchu Linen la puan Sahmul Tzittzit a vuah silhpuan inbel chu phalsak kan ni (He phalnahian a huam chu tikhelet lazaiTzittzit chauh a nih chu) He telhlohthil (exeption) thuah zawhna kanneih tak dahin Sha’anetz Mitzvah
chungchang chu Torahin a puangtawh daih a, “ Ka Chukimte hi in vawngtha tur a ni” tiin (Vayikrah: 19:19).
Israel Ram Chanchinthar kimchangtaka hre turin Zo-zioN chhiar thinang!! Finna leh hriatna tizautu’an!!
HEI PAWH HI LEI TUR TLEMTE KANLA NEI E!! LEI DUH TE CHUAN ‘BNEIMENASHE KHAI’ KALTLANG IN EMAWPHONE NO: 0523448075-AH EMAWZAWHFIAH THEIH RENG A NI E!!
Tunkar kan Chanchinbu hi kan thentak, kan ngaih em em hun lo tak a mualmin liam san tate Thlarau chawisannan kan hlan e:1) Rabin Ben Eliazer 2) Avishalom Benyamin3) Itzkhak Ben Avraham4) Mirav Bat Malkah5) Ruth Bat SarahLeh kal ta zawng zawngtetan kan hlan nawn leh e!!
 
Gedion Rei (Pa Vana)Ex-Chief Khazan N.E India.
 
2
Menashe fate hi kan tanrual chuan kan lo chak deuh deuh ang
Kan Chanchinbu a Pa-thian hming te tih bawrhban
3) Sair La Azazel/ Kelchal chu Azazel hnenah: Yom Kippur Service na a hmanraw peng atana Kelpa chal a thihna tur lampantir chuan Israel pumpui sualna tlengfaitu leh phurbotu ber nimahse aiawh a thawktu chu a bawlhhlawh phah ve thung ani. Chuti chuan he Dan hi “ Kumkhaw dan ‘Chuk’ tia koh a ni-Vayikra 16:29)4) Para Aduma/Bawnglasen: He Para Aduma vap hi Tamai, Judami bawlhhlawh emaw thianghlim lo emaw ti thianghlimtu a ni. HeSubject hi Torah chuan min hrilh angin “Heihi Torah Dan” ‘Chuk’a ni e’ a ti hlawl mai a ni (ibib 19: 2) Mitzvah chu Pa-thian dan lehthupek ang zelin kan zawm ngei tur a ni. Amaherawhchu, Chukimchu ‘Chhan neilo Dan’ a ni hauh law, bakah an mi zirtirna chhialeh tha hriatna a thil chhut thiam theihna hlutna chu Pa-thian ani. Kan hnam zinga miropui berin a then a zar a hre thei chauh ani. Chuvangin heng Para Aduma dan leh hrai phena awmze neitak takte chu Pa in Moshe hnenah a puang a ni.Kawng dang lehah chuan he Mitzvot te phen a a chhanleh vangte research tu Lal Sholomon-a chuan a dang zawng
zawng tan hrilhahna a chharchhuak ta a, heti hian a ti a ni, “He
Mitzvah hi hriatthiam theihloh a ni e” tiin. Ran chu Shokhet ina hrawkhrawl leh esopha gus a zai chah ngei a tul laiin, Savaerawh chu thil pakhat chauh a zai chat leh si a, tin, Sanghachuan serhsang dana tihhlum a mahmawh ve lohna chhantehi Lal Sholomon-a chuan a hmuchhuak ta a ni. Amah pawhchian heti hian a puang a, “Finna chu ka man ngei ang tih kangaihtuah a nimahsela (Para Aduma thupek hriatthiamna chu)ka lakah hla takah a awm” a ti a ni. (Kohelet: 7:23). Sholomon-a
nna leh hriatthiamna tamtak tuipui kam a tiau chhiarsen loh zat
ang Pa-thianin a pe a ni. (1 Lalte: 5:9)
He changin a tum chu tuinriat kam tiau vut anga tam chuJuda mipuite’n an nna an thawhkhawm zat ni ta se, chungzawng zawng chu Sholomon a nna chuan a buk zo (level pui) ani tihna a nih chu. Midang reng nna aiin ama nna leh thiamnachu a lawr chungchuang tak zet a ni. Sholomon-a chu Sciencenna zawng zawngah mi tling tawk a ni, rntirnan ransa chanchin
a hriat dan chu Adama ai khan a ril zawk a ni. Avrahama ‘Master of Science’ an tih hial ai pawhin arsi lam a hriatna chuan a khumcheu a ni.Yoshef-a dan zamtu thiam (skilled legislator) em em a chhalthin pawh kha Sholomon-a rorel thiam dan chuan a lakhum ani. Tin, tawng chi hrang hrang thiamna ( linguist) lamah kan PuYosefa pawh a khum cheu a ni. A ni kha tawng chi hrang hrangsawmsarih thiam anih kha. Science lam branch hrang hrangaha hunlaia lalte leh hnamte a enkhalh vek a ni. Aigupta lal hokhan arsi lam Science-ah an thiamna a chungchuang hle naa Sholomon-a thiamna erawh a la chungchuang zawk a ni, ahnuai a entirna ang hian:Sholomon-a’n Beith-hamikdash a sak lai khan Egypt ram lalPharoah, Nekho hnenah them thiam a chah a. Pharoah chuan aarsi mithiamte a ruaia a ma khua leh tui tutu nge chumi kumahthi dawn dawn hrilhlawk turin chumi zawhah mithiam rual annihbakah vanduaina thlentir thei leh thiam Sholomon-a hnenaha thawn ta a. Mahse chungho chu Jerusalem an thlen velehSholomon-a chuan an thuruk chu a lo hre nghal a. heti hian thua chahlet ve zaih a, “Mithi ruang tuamna puanvar pe theuh ula,an pianna ramah thawn haw leh r’u, tin, Pharoah Nekho hnenahchuan ka thu chah hi kentir bawk ula “ tiin chu chu hetiangin,“ A lam danin heile, i mithi phumna tur ruang tuamna puan itlachham a ni awm a, chuvangin hei i hnathawk tute tan a thenka rawn thawn a che” tiin.
Sholomon-a Torah nna chu a zauva, thlaler thang thar ho
zawng zawng hriatna a khum a, hriatna ngah thang tharte tih hialan nih kha. Moshia meuh hriat loh pawh Torah chipchiar a hriaa ni. Sholomon-a Torah a ropuina em em chu lehkhabu pathummak leh thianghlim Ruakh hakodesh nen a phuah ‘Kohelet,Mishley leh Shir Hashirim’ tana a telh leh Tehilim thenkhat a
phuah atang hian a lang chiang a ni. mi zawng zawng zinga ng
ber Sholomon-a pawhin, “ Ka zira hrethiam turin ka thawkrim a,mahse ka man phak lohva kha a ni e” a tih Para Aduma Mitzvahchu a va ril dawn tak em! Hashem ropuina chu sebawngno tanthlakthleng a ni, Juda te’n tlanna an chan ta. A Pui (Bawngpui)chuan Tlanna hnathawk rawh se!!
A hmelte chu a sen awp awp a (Sualna avangin)
Hmel eng leh sar tia koh chuan Engkim titheia Shir Ha Shirim5:10 bawngpui zak hmel sen awp awp avang chuan tlanna ramthlen rawh se. A Pui (Bawngpui) sawisel bo chuan Juda hnamHmeltha sawisel bo tia koh thin (Shir hashirim: 4:7) te chungahama vap tui thianghlim chu theh turin lo kal rawh se. Sebawngnohnenah inthawiin an hela tin, Van nghawngkawl chu an paihthlaa, Para Aduma chungchanga Pa-thian thupek chu zawmin Pa-thian thuneihna chu an pawm tha leh ta a.Rangkachak Sebawngno avangin Kohen (Aharon-a) chu andinhual a, chu chuan Vanpui thinurna tuar turin Pa-thian chuanani chu tih boral a duh ta a ni. (Devarim: 9:20). sebawng Nu( a pui) chu Kohen hnena pek ni rawh se. Chu chuan Kohensualna chu a tlan ang. Rangkachak sebawngno chu meia halaa awm ang khan a pui chu halralin awm rawh se. Sebawngnorawngkachak chu Moshian a rawt dip ang khan, bawngpui chuvut leh meivapah chantirin awm rawh se!! Sebawngno avangaJuda sangthum an tluk ang khan thil chithum (Cedar thing,hyssop leh la zaisen) te chu Bawng lasen meipui ah chuan anboral ang. Rangka dar Sebawng chuan mipui a tibawlhhlawhang khan Para Aduma chuan amah khawihtu mithianghlimte a tibawlhhlawh ve ang.Rangkachak sebawng dip vap chuan mite (Moshia’n mipuitetui leh a rawtsawm in pawlh chu a in luihtir a) a ti thianghlimang khan bawngpui chuan mihring chu a ti thianghlim ve ang.Rangkachak sebawng sualna kha vawn that reng thangthar tetan a nih angin bawngla sen vap tui chu vawn that reng a ni thin.Mi chuan tui angin a thinlung a leih buak loh chuan tui a theh asilfaina ringawt chuan amah a ti thianghlim zo lovang.Shabbath shalom!!
 
3
Mi pakhat anga thinlung hmun khat puin i leng za ang u!!!
anih loh nan In thiarna hmunah keng lut lo hram ang che!!
Tunkar Chang VawnSam Sawm pakhatna
LALPA-ah chuan ka rinna ka nghat thin. Engtizia nge kanuna hnênah hian, “In tlângah chuan, sava angin, thlawkbo rawh u. En teh u, thinlung dik tak pu thim hnuaia ankah theihna tûrin, Mi suaksualte chuan thal ngul an kuaia, An thal chu a hruiah an vuah diam saw. Lungphûmtechu tihchhiata a awm chuan, Mi felin eng nge a tih theihang?” in tih ni? LALPA chu a biak in thianghlimah a awma, LALPA chu, a lalthutphah zawng vanah a awm; Mihringfate hi amitin a en a, an thiltihte a hmu. LALPA chuan mi fel
chu a fah thin a: Mi suaksual leh nunrawnna ngaina erawh
chu a nunnain a haw thin. Misuaksualte chungah chuanthangte a surtir ang a; Mei leh kat leh thli lum tak hi an nochan tûr ani ang. LALPA chu a fel si a; felni hi angaina thina: Mi dik takte chuan a hmêl an la hmu ang.
Dor Haflagah:
 
Tui let hnu kum 340 ah Babel in sang kha sak ania.Jews kum chhiar in kum 1996 ania.B.C1764 ani thung ani a hun lai hi.
Torah Tihdarh zauna
: Abraham Avinu leh Sarah Imanu chuan Torah tidarhzauna neiin mite Giur an tih sak a.Genesis Bung 12,chang 5 a kan hmuh angin Haran khua a,an mi neih takte chu a hruai a.tih kan hmu a.Tah hian an mineih takte a tih hi Torah tihdarh zaunan a mite an Giur a Juda dan an zawmtirve te an ni.Hetia an chhuah lai hian Abrahama hi kum 52 niin Sarahi hi kum42 ani thung ani.Khawvel siam atang in a kum 2000 niin B.C1760 ani. 
Lalpa pathian leh Abraham a inkara thuthlung
: Lalpa pathian in kanpu Abrahama hi a thuthlung ama dan a pek kha Nisan ni 25 niin Abrahamachu kum 70 mi ani.Bible kum chhiar in 2018 bawrvel niin,B.C1760 a ni. 
Harana Hnen atanga Israel ram pan a kalna
: Harana hnen atanginEretz Israel ah kum 75 anihin a kal a.Erezt Kenan(Israel) a thlen hian tramavangin Aigupta ah an chhuk leh a,thla 3 hnuah Erezt Israel ah bawk chholeh in Alonei Mamre Khevron ah kum 25 ngawt a awmta ani.Israel ram an luhhnu kum 10,bible kum in kum 2033(1727B.C)na ah Abrahama chu anupuiSarahin a bawihnu Hagari neia pawl tur leh fahrin sak tur a angen angin hemikum hian a nei ani hagari hi.Hagari hi Paroha fanu ani. Kum 2023(B.C 1737)hian A unaupa fapa Lota kha lal 4 leh 5 te lak atanga in a chhanchhuak ani.Kan pu Abrahama hian Lota Sodom khua a awm an man tak a kha.
KA CHHAMDAMTU I THURUK HI!!
(Ka hma a miin a raw 
n sawife tawh na chungin kan thai lang ve mai mai ang e!! Edt)
Kan tunkar Parasha-ah chuan Torah thupekte zinga mihringin kan hriatthiam theih thil leh mihring nna-in a ngaihtuah chhuah
zawh loh hial te pawh kan zawm atan Lalpa Pa-thian chuan a mi Israel fate min pe a ni tih kan hmu a. Torah thupekte chu chi thuminan then tlangpui thin a, chungte chu:-1. KHOK - KHUKIM (pl)2. EDUT - EDUYOT (pl)3. MISHPAT - MISHPATIM (pl) te an ni.
Hengte hi Midrash chuan an danglamna tihian a sawi a, i lo en teh ang.
 
KHUKIM
: Heihi keini mihring fatena a chhan leh vang kan chhuichhuah phak loh khawpa nna thuruk inzep ril, mahse kan tana
pawimawh leh tangkai em em si a ni a, keinin a awmzia leh a chhan leh vang hre lo mah ila, kan tana tha tur atana Pa Hashem thupek a nih avangin engvang nge? Enge a nih? tia zawh buai ngai lovin kan theihtawpin kan zawm tur a ni tiin kan Torah mithiamtechuan an sawi thin. Mihring mif inna-in a ngaihtuah chhuah zawh loh Khukim tia vuahte zinga langsar zual palite chu Midrash chuantihian a rawn ziak chhuak a:1.
 Yibum
: Unau nupui in rochun. A makna em em chu mi chuan a unua pa dam lai emaw, a nupui nen fa an neih tawh chuan aboral hnuah pawh a unau pa nupui chu a nei thiang lova, mahse a unaupa chu fa nei lova a thih chuan a nupui chu a nei tur a nisi.2.
Shaatnez
: Wool:(Sa hmul atanga siam thawmhnaw leh Linen:Jija hrui (Flax) atanga siam thawmhnaw siam pawlha hak phalloh bur a ni a, mahse Tzitzit atan chuan puan chu Linen nimahse a Tzitzit atan Wool hman thiang a ni si.3.
Sa’ir LaAzazel
: Yom Kippur nia Israel mipui zawng zawng sual tlan nana thlalera thi tura an hruai kelpa.4.
Para Aduma
: Bawngla sen. Talh a, a vap tuia chiahin mi bawlhhlawhte a ti thianghlim thei a, mahse a khawihtu chu abawlhhlawh hlauh thung si. He Para Aduma dan hi a lawm Lal Solomona meuh pawhin, “A thuk em a, ka phak lo a ni,” ti a a awmzia,a chhan leh vang a chhuichhuah phak bik loh chu ni.
EDUYOT:
Testimonies: Kan Mitzvah tihte reng reng hi tih tura thupek kan dawnte zinga history lam hriatchhuahna leh Hashem akan rinna kan lantirna kawng zawng a nih chuan chu Mitzvah chu Eduyot tih a ni ti a.
דֵע
chu hriatpuitu, hriatpuina tihna a ni. Entirnan:Lalpan niruk chhungin lei leh van a siam a, a nisarih niin a chawl a ni tih lantira Shabbat kan serh te, Aigupta ram atanga bawihnihna ata Pa Hashem-in min tlanchhuak a ni tih kan hriat reng nana Kut pui pathum Shalosh Regalim kan hmante, Pa Hashem
chu kan chunga roreltu a nihzia lantirna puiber leh langsar tak mai Teflin zem leh Tzitzit hakte hi Hashem tana
דֵע
kan nihna kanlantirna a ni a. Heivang hian miten Shabbat nite chu theihpatawpa uluka serhin, Kut ni vangthla an zawm a, khawlum up up karah
pawh nitin Tallit Katan (Tzitzit) an ha hram hram a, nitina Minyan a tawngtaive hman lo pawhin a chenna Inah emaw tal Teflin a
zem ve hram hram thin.
MISHPATIM
: Heihi mihring, khawtlang in relbawl dan lam niin kan mkhur theihnan te, sualna leh bawhchhiatna mai bakah
buaina kan pumpelh theihnante dan zawm tur chi a ni a, chung chuan tih phal loh entirnan Rukruk te, Tual thahte, a huam. Hetianglam panga bawhchhiate chu rorelna hmaa dingin court-ah thubuai siamsak thin an ni a, chuvangin he Mishpatim hi Juda mite mainilo khawvel mihring zawng zawngte tana thil pawimawh a nih avangin khawvel ram tinin dan leh rorelna Court sang tak tak thlenginan nei ta vek mai. Ringlo mite pawhin kan Torah dan thupek Mishpatim tello hian an awm thei bik lo tih an in hre tlat mai a, chuvanginan zawm ve lo thei thin lo. Judaism hi a lo pawimawh ber mai.
KAN BIBLE THIANGHLIM HI!!
Tin, Gilad mi Iftakh-a chu mi chak huaisen a ni a, nawhchizuar fapa a ni: tin, Gilad-a chuan Iftakh-a chu ahring a. Tin, Gilad-a nupui chuan fapate a hrinsak a; tin, a nupuia fapate chu an lo puitlin chuan Iftakh-a chu an hnawt chhuak a, a hnenah, ‘Nang zawngin kan pa in ro i luah thei lovang: hmeichhe dang laka fa i ni si a’ an ti a. Chutichuan, Iftakh-a chu a unauteho hn
ך
n ata chu a tlan bo va, Tob ramah a awm ta a: tin, Iftkah-ahnenah chuan mi ho tak takte an cheng khawm a, an zui thin a.
(Roreltute 11:1-3).
Avidan Moris Ilan Moreh Shabbat le Yaldi Bnei Menashe Nitzan-B’
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...