2. Lírica medieval
1.Orixe da lírica medieval galego-portuguesa
1.1.A lírica provenzal
Parte da lírica medieval galego- portuguesa deriva da lírica culta escrita en
lingua d’oc
que se deu na
Provenza
a
comezos do século XII
. Esta lírica supuxounha
revolución cultural
por ser unha lírica culta escrita en
romance
e, ademais,dáse nunhas condicións sociais que favorecen a aparición do chamado amor cortés.Esta lírica
estenderíase
por Europa, feito ao que axudaría a
guerra
contraos
cátaros
que se produciu neste territorio e que provoca o
exilio
de moitos
trobadores
a diferentes cortes europeas. Espállase por diferentes
áreas
:1)
Áreas máis achegadas
á Provenza (Catalunya e norte de Italia): escríbese en
provenzal
.2)
Áreas afastadas
, coma Alemaña, nas que se escribe ao estilo provenzal pero
non
en
lingua
d’oc (
minnesanger
alemán).3)
Áreas máis afastadas
(occidente da Península Ibérica e Sicilia), nas que asdiferenzas con respecto á Provenza non se aprecian só na
lingua
, senón taménna
organización social
. A lírica galego-portuguesa é moi
complexaretoricamente
pero os seus
moldes temáticos
son moi
limitados
e, aínda así,mantense durante século e medio (século III – primeira metade do XIV).A distinción de
xéneros
na lírica galego-portuguesa tamén tensemellanzas coa provenzal:
ProvenzalGalego-portuguesa
temática amorosa: cansótemática amorosa: cantiga de amor ecantiga de amigotemática satírica: sirventéstemática satírica: cantiga de escarnio emaldizerxéneros menoresxéneros menores (menos ca na líricaprovenzal)
1.2.As orixes da cantiga de amigo
A cantiga de amigo é un
xénero autóctono
, que se relaciona con:a)Un
lirismo pretrobadoresco
existente en Galiza do que non conservamosmáis ca datos indirectos, pero do que sobreviviría a cantiga de amigo e ofeito de ser o galego-portugués a lingua da lírica. b)As
carxas
mozárabes
, composicións breves cuxa voz lírica era feminina,mais que se inscribían en composicións máis extensas escritas en árabe ouhebreo.c)A
chanson de toile
(canción de tear), posterior.
2.Trazos formais
Nas 1679 cantigas conservadas podemos apreciar unha grande
homoxeneidade formal
. Cómpre ter en conta que
ningún trazo formal
é
definitorio
dun determinado
xénero
, aínda que hai trazos que son máis
frecuentes
nuns xénerosca noutros. As principais características formais das cantigas galego-portuguesas son:
Comentario Literario de Textos Galegos
2007/2008USC
1
2. Lírica medieval
a)
Dimensión dos textos
: caracterízanse pola súa
brevidade
xa que arredor de1000 cantigas están compostas por
3 cobras
e unhas 400 por
4 cobras
. Ascantigas restantes presentan posibilidades diversas. b)
Cobras
:I)Arredor dunhas 1000 cantigas están construídas sobre
tres fórmulas
estróficas que dan como resultado un total de
sete esquemas
:a)
Sete versos e tres rimas
(máis común nas cantigas de mestría):
abbacca
tetrástico
de rima abrazada +
dístico
+ retorno á rima inicial
ababcca
tetrástico de rima alterna + dístico + retorno á rima inicial
abbaccb
tetrástico de rima abrazada + dístico + retorno á rima inicial
ababccb
tetrástico de rima alterna + dístico + retorno á rima inicial
b)
Seis versos e tres rimas
(máis común nas cantigas de refrán):
abbaCC
tetrástico
de rima abrazada +
dístico
+ retorno á rima inicial
ababCC
tetrástico de rima alterna + dístico + retorno á rima inicial
c)
Tres versos e dúas rimas
(máis común na cantiga de amigo paralelística):
aaB
dístico
monoasonantado ou monoconsonantado+ 2ª rima
Neste senso temos que lembrar que a
rima
se dá a partir da últ
ima vogalacentuada
e que pode ser
asonante
ou
consonante
. Cando se
mestura
a asonancia ea consonancia nunha
composición
diremos que esta é
asonante
.II)Segundo a relación que manteñen entre elas en canto á súa
estrutura
e
realización fónica
, as cobras poden ser:1)
Cobras singulars
: danse candoas cobras dunha cantiga teñen o
mesmo esquema estrófico
perocon
realizacións fónicasdiferentes
. Aínda que seconsidera que teñen menosdificultade, son as máisfrecuentes na lírica galego – portuguesa.
1
Na métrica medieval non se usan as maiúsculas e as minúsculas para adistinción entre versos de artemaior e de arte menor, xa que non se fai tal distinción. Neste caso as maiúsculas refírense aos versos derefrán, que normalmente aparecen nestes dous esquemas posíbeis (
abbaCC
e
ababCC
).
Comentario Literario de Textos Galegos
2007/2008USC
Exemplo de cobras singulars:
Falei un dia, por me baralh
ar
con meu amigo, con outr’ , u m’ el v
isse
e direi-vos qui lhi dix’ , u m’ el d
isse
porque lhi fezera tan gram pes
ar
:
se vos i, meu amigo, pesar f
iz
,non foi por al, se non porque me qu
ix
.
Por baralhar con el e por al n
on
falei con outr’ , en tal que prov
asse
,e pesou-lhi mais ca se o mat
asse
e preguntou-m’e dixi-lh’eu ent
on
:
se vos i, meu amigo, pesar f
iz
,non foi por al, se non porque me qu
ix
.
Ali u eu con outr’ ant’ el fal
ei
preguntou-m’ ele porque lhi faz
ia
tan gran pesar ou se o entend
ia
e direi-vos como lhi salv
ei
:
se vos i, meu amigo, pesar f
iz
,non foi por al, se non porque me qu
ix
.
Johan Soarez Coelho
abbaCCabbaCCabbaCC
2
2. Lírica medieval
2)
Cobras unissonans
: repetición do
mesmo esquema
e a
mesmarealización
fónica
.3)
Cobras alternas ou alternadas
: dentrodo mesmo esquema estrófico dáse unha
alternancia
da
realización fónica
.
Comentario Literario de Textos Galegos
2007/2008USC
Exemplo de cobras unissonans:
Se eu podesse desam
ar
a quen me sempre desam
ou
,e podess' algun mal busc
ar
a quen mi sempre mal busc
ou
!Assy me vingaria
eu
,se eu podesse coyta d
ar
,
a quen mi sempre coyta d
eu
.
Mays sol non posso eu engan
ar
meu coraçon que m' engan
ou
,per quanto mi faz desej
ar
a quen me nunca desej
ou
.E per esto non dormio
eu
,porque non poss' eu coita d
ar
,
a quen mi sempre coyta d
eu
.
Mays rog' a Deus que desamp
ar
a quen mh' assy desampar
ou
,ou que podess' eu destorv
ar
a quen me sempre destorv
ou
.E logo dormiria
eu
,se eu podesse coyta d
ar
,
a quen mi sempre coyta d
eu
.
Vel que ousass' en pregunt
ar
a quen me nunca pregunt
ou
,per que me fez en ssy cuyd
ar
,poys ela nunca en min cuyd
ou
.E por esto lazero
eu
,porque non poss' eu coyta d
ar
,
a quen mi sempre coyta d
eu
Pero da Ponte
(A 289 / B 980 / V 567)
ababcaCababcaCababcaCababcaC
Exemplo de cobrasalternas:
Mandad' ey com
igo
ca ven meu am
igo
:
E irey, madr', a V
igo
!
Comigu' ey mand
ado
ca ven meu am
ado
:
E irey, madr', a V
igo
!
Ca ven meu am
igo
e ven san' e v
ivo
:
E irey, madr', a V
igo
!
Ca ven meu am
ado
e ven viv' e s
ano
:
E irey, madr', a V
igo
!
Ca ven san' e v
ivo
e d' el-rey am
igo
:
E irey, madr', a V
igo
!
Ca ven viv' e s
ano
e d' el-rey priv
ado
:
E irey, madr', a V
igo
!
Martin Codax
(B 1279 / V 885 / N 2)
aaBaaBaaBaaBaaBaaB
3
Search History:
Result 00 of 00
00 results for result for
p.
More From This User
Notes
Load more
