Dizgi - Bask\u0131 - Yay\u0131mlayan:
Yeni G\u00fcn Haber Ajans\u0131
Bas\u0131n ve Yay\u0131nc\u0131l\u0131k A.\u015e.
Ekim 1999

BERTHE GEORGES-GAUL\u0130S
Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 S\u0131ras\u0131nda
T\u00dcRK M\u0130LL\u0130YET\u00c7\u0130L\u0130\u011e\u0130

Fransa'da yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 tarihten tam altm\u0131\u015f y\u0131l sonra,
Atat\u00fcrk'\u00fcn do\u011fumunun y\u00fcz\u00fcnc\u00fc y\u0131l\u0131 dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrk
okuyucusunun bilgisine sundu\u011fumuz bu kitap, Birinci Cihan
Harbi'nden ma\u011flup \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan T\u00fcrkiye'yi tamam\u0131yla yok
etmek isteyenlere T\u00fcrk milletinin, e\u015fine az rastlan\u0131r bir birlik
i\u00e7inde kar\u015f\u0131 koyu\u015funu ve sonunda onlar\u0131 kovalay\u0131\u015f\u0131n\u0131
yak\u0131ndan izlemi\u015f bir Frans\u0131z kad\u0131n gazeteci taraf\u0131ndan
yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
M\u00fcttefik devletlerin i\u015fgali alt\u0131nda bulunan \u0130stanbul'da olup
biten facialar\u0131 yak\u0131ndan g\u00f6rd\u00fckten sonra, f\u0131rsatlar\u0131
kollayarak, sava\u015f halinde bulunan Anadolu'nun i\u00e7lerine kadar
girmi\u015f olan bu kad\u0131n, dola\u015fmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda olup biten

facialar\u0131 yak\u0131ndan g\u00f6rm\u00fc\u015f, her s\u0131n\u0131f halkla g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f,
Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131'n\u0131n \u00f6nde gelen \u015fahsiyetleriyle, bu arada Ali
Fuat (Cebesoy) Pa\u015fa ile, Refet (Bele) Pa\u015fa ile, \u0130smet (\u0130n\u00f6n\u00fc)
Pa\u015fa ile musahabelerde ve m\u00fcnaka\u015falarda bulunmu\u015f;
nihayet o devirde bir yabanc\u0131n\u0131n, hele T\u00fcrklerin harp halinde
olduklar\u0131 M\u00fcttefik devletlerden birine mensup bir gazetecinin
yakla\u015fmas\u0131na pek imk\u00e2n olmayan Ankara'ya girerek Mustafa
Kemal Pa\u015fa ile iki defa g\u00f6r\u00fc\u015fmeyi ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r.
Aya\u011fa kalkm\u0131\u015f T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011finin \u00f6nderi oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc
Mustafa Kemal Pa\u015fa'y\u0131 tan\u0131d\u0131ktan sonra ona hayran oldu\u011funu
saklamayan, Mustafa Kemal Pa\u015fa'n\u0131n da pek takdir etti\u011fi,
sayg\u0131 duydu\u011fu, hele ikinci defas\u0131 i\u00e7in mektup yazarak k\u0131z\u0131 ile
beraber Ankara'ya davet etti\u011fi bu kad\u0131n gazeteci kimdi?
Frans\u0131z tebaas\u0131ndan oldu\u011fu ve Frans\u0131zlar da G\u00fcney Do\u011fu
Anadolu'yu i\u015fgalleri alt\u0131nda tutup Kuvay\u0131 Milliye ile
sava\u015fmaktan geri kalmad\u0131klar\u0131 h\u00e2lde bu Frans\u0131z kad\u0131n
gazeteci nas\u0131l olmu\u015ftu da T\u00fcrklerden itibar g\u00f6rm\u00fc\u015f, harp
sahas\u0131nda \u00e2deta el \u00fcst\u00fcnde ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131?
Bu suallere cevap verebilmek i\u00e7in Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131'n\u0131n \u00f6nde
gelen \u015fahsiyetleri taraf\u0131ndan Madame Gaulis diye tan\u0131nan,
hayli g\u00fczel, son derece terbiyeli ve muhakkak ki pek ak\u0131ll\u0131
olan bu kad\u0131n\u0131n neyin nesi oldu\u011funu anlatmam\u0131z gerekiyor:
Abd\u00fclhamit devrinin son y\u0131llar\u0131nda, hele Balkan bozgunundan
sonra \u0130stanbul, ald\u0131\u011f\u0131 yaralarla g\u00fc\u00e7 k\u0131m\u0131ldan\u0131r hale gelmi\u015f
olan bu koca imparatorlu\u011fun ne olaca\u011f\u0131n\u0131 merak eden
gazetecilerle dolu idi. Bunlar\u0131n aras\u0131nda, T\u00fcrkiye ile ili\u015fkileri
daha fazla oldu\u011fu i\u00e7in Frans\u0131z gazetecileri \u00e7o\u011funlu\u011fu te\u015fkil
ediyordu.
Parisli gazeteci M. Georges Gaulis de bunlar\u0131n en
eskilerinden biri idi. Zaman\u0131nda, Fransa'n\u0131n en \u00fcnl\u00fc ve tesirli
gazetesi olan ''Le Temps'' gazetesini temsil ediyordu. 1896
y\u0131l\u0131nda e\u015fi Berthe ile beraber \u0130stanbul'a gelmi\u015fti. O da, b\u00fct\u00fcn
yabanc\u0131 gazeteciler gibi Beyo\u011flu'nda tatl\u0131su Frenkleri
aras\u0131nda ya\u015f\u0131yordu. Abd\u00fclhamit o s\u0131ralarda Almanlarla fl\u00f6rt
ediyor, II. Wilhelm ile yak\u0131n dostluk kuruyor, Frans\u0131zlar da
ezeli rakipleri Almanlar\u0131n burada ne yapmak istediklerini
\u00f6\u011frenmek i\u00e7in muhabirlerinden g\u00fcn\u00fc g\u00fcn\u00fcne haber
bekliyorlard\u0131.
M. Georges Gaulis iyi bir adamd\u0131. Osmanl\u0131lar taraf\u0131ndan cidd\u00ee

bir gazeteci olarak tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Yalan haber u\u00e7urmuyordu.
Ama ne \u00e7are ki, 1912'de Balkan Sava\u015f\u0131'n\u0131n ac\u0131 g\u00fcnlerinde
hasta d\u00fc\u015ft\u00fc, k\u0131sa bir zaman sonra da \u00f6ld\u00fc. Onu Ferik\u00f6y
mezarl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6md\u00fcler.
E\u015fi, gen\u00e7 ve g\u00fczel Berthe -ki T\u00fcrk arkada\u015flar\u0131 ona Berta
derlerdi- burada do\u011furdu\u011fu k\u0131z\u0131 ile yapayaln\u0131z kalm\u0131\u015f, birden
cidd\u00ee bir ge\u00e7im s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Ne yapaca\u011f\u0131n\u0131
d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken kocas\u0131n\u0131n i\u015fini devam ettirmekten ba\u015fka \u00e7are
bulamad\u0131. Fakat ak\u0131ll\u0131 ve bilgili bir kad\u0131n oldu\u011fu i\u00e7in
gazetecili\u011fi k\u0131sa zamanda benimsedi ve ba\u015far\u0131l\u0131 da oldu;
hatta Berthe Georges-Gaulis ad\u0131yla gazetecilerin \u015f\u00f6hretlileri
aras\u0131na girdi. Bununla beraber, Birinci Cihan Harbi
patlay\u0131nca, Frans\u0131zlarla \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in \u0130stanbul'da
kalamad\u0131. Gitti ama T\u00fcrk dostlar\u0131n\u0131 ve pek sevdi\u011fi \u0130stanbul'u
bir t\u00fcrl\u00fc unutamad\u0131. Nihayet Birinci Cihan Harbi bitip de T\u00fcrk
Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 ba\u015flarken 21 Eyl\u00fcl 1919'da Madame Gaulis,
yine bir gazeteci olarak \u0130stanbul'a geldi. Nitekim kitab\u0131nda
da, bu tarihten ba\u015flayarak T\u00fcrkiye'yi, T\u00fcrk Kurtulu\u015f
Hareketi'ni anlatmaktad\u0131r.
.Madame Gaulis, K\u00f6stence'den bir Rumen vapuru ile t\u00fcrl\u00fc

kar\u0131\u015f\u0131k i\u015fler \u00e7evirmeyi tasarlayan \u015f\u00fcpheli bir yolcu kalabal\u0131\u011f\u0131
aras\u0131nda \u0130stanbul'a ayak bast\u0131. Fakat bu sefer \u0130stanbul'u,
bilhassa \u0130ngiliz i\u015fgali alt\u0131ndaki \u0130stanbul'u hi\u00e7 be\u011fenmedi.
Ger\u00e7i Frans\u0131zlar da \u0130stanbul'u i\u015fgal eden kuvvetler aras\u0131nda
idiler. Hatta Frans\u0131z Generali Franchet d'Esperey, k\u0131n\u0131ndan
\u00e7ekti\u011fi k\u0131l\u0131c\u0131n\u0131 gururla omzuna dayayarak \u0130stanbul'a at
\u00fcst\u00fcnde, bir fatih gibi girmi\u015fti. Fakat Madame Gaulis, g\u00fcnler
ge\u00e7tik\u00e7e fark ediyordu ki \u0130ngilizler bu b\u00fcy\u00fck \u015fehirde
Frans\u0131zlar\u0131n kendilerini pek fazla hissettirmelerine hi\u00e7 de
m\u00fcsaade etmiyorlard\u0131. \u0130stanbul'u sanki tek ba\u015flar\u0131na i\u015fgal
etmi\u015flerdi. Frans\u0131zlarla \u0130talyanlar\u0131n ikinci pl\u00e2na bile
\u00e7\u0131kmalar\u0131na raz\u0131 olmad\u0131klar\u0131n\u0131 tutumlar\u0131ndan belli oluyordu.
Sonra, \u015fayan\u0131 hayret bir \u015fekilde s\u00fck\u00fbnetlerini muhafaza eden
T\u00fcrklere \u0130ngilizler \u00e7ok fena muamele etmekteydiler. Bir
taraftan Yunanl\u0131lar\u0131 \u0130zmir'e sald\u0131rtm\u0131\u015flard\u0131. Onlar\u0131n memleketi
yak\u0131p y\u0131kmalar\u0131na ald\u0131rd\u0131klar\u0131 bile yoktu. \u00d6b\u00fcr tarafta Padi\u015fah
ellerinde bir oyuncakt\u0131 sanki. Onun halifelik s\u0131fat\u0131n\u0131
kullanarak b\u00fct\u00fcn \u0130sl\u00e2m \u00e2lemini avu\u00e7lar\u0131 i\u00e7ine alacaklar\u0131na