O bodegón español noPrado é o título da mostra quese pode contemplar na sedecoruñesa da FundaciónCaixa Galicia desde o 24 dexuño até o 20 de setembro,froito da colaboración do mu-seo madrileño e da institu-ción galega.A exposición,co-misariada por Juan J.Luna,xe-fe do departamento de pintu-ra do século XVIII do Museodo Prado,foi elaborada a par-tir dos excepcionais fondosdo museo e supón un repaso,por medio da obra de 27 pin-tores,á natureza morta penin-sular ao longo de tres séculos:XVII,XVIII e XIX,balizados po-los nomes de dous pintoresde singular importancia: Juanvan de Hamen e Francisco deGoya.A natureza morta,xénerodescritivo por excelencia,ser-viu ao longo da historia da ar-te occidental non apenas aunha finalidade puramentedecorativa –que evidente-mente tivo- senón para moitosartistas elaboraren unha moisólida estratexia de represen-tación.No “bodegón”hispanoeste aspecto é ben evidentexa que nel os elementos sim-ples da vida cotiá como asfroitas,as cazolas,as verduras,as carnes e peixes,os obxec-tos de cociña,as cerámicas...que carecían de significadoestético para a maioría,que osvía distraídos da súa posíbelbeleza,serviron de motivo pa-ra os artistas acharen a súadistinción estilística e a súacapacidade de utilización derecursos plásticos.Isto é benevidente ao ollarmos as natu-rezas mortas de pintores tannotábeis como Juan van der Hamen (1596-1631); TomásHiepes (ca.1598-1674); Pedrode Camprobín (1605-1674);Luis Meléndez (1716-1780);Luis Paret y Alcázar (1746-1799) ou Francisco de Goya(1746-1828) -todos magnifica-mente representados na mos-tra que agora se pode visitar n’A Coruña-,artistas para osque o xénero,alén doutros va-lores,é un campo de experi-mentación para a constru-ción do estilo.Por outra banda,as nature-zas mortas españolas seme-llan establecer diálogos e,xaque logo,situárense,nunha li-ña da tradición do xénero naarte occidental moi concreta:a que prefire a austeridade esimplicidade, a que valora eprocura a beleza dos obxec-tos habituais e desdeñados fó-ra da súa practicidade; esa li-ña da tradición da naturezamorta que ten excelsosexemplos en Juan SánchezCotán, non representado namostra,aínda que indirecta-mente presente no espléndi-do Bodegón con cardo,fran-colín, uvas y lirios de FelipeRamírez (documentado en-tre 1628 e 1631), unha obradebedora do seu estilo,e noBodegón de Francisco deZurbarán (1598-1664), unspintores nos que conflúen,sen se excluíren,o cartesianis-mo e o ascetismo,a ordenadaxeometría, a composición,aaustera sobriedade e a espiri-tualidade. Estas dúas obrascoa súa simetría,co tratamen-to austero dos obxectos e doespazo representan á perfec-ción,e con exquisita calida-de,este xénero que tivo un im-portante desenvolvementono século XVII,onde adquiretamén connotacións de ca-rácter relixioso, salientandoneste aspecto as vanitas deAntonio de Pereda (1611-1678), que na mostra, a faltadunha peza rigorosamentedo xénero, é representadocunha obra relixiosa,San Xe-rome,na que aparece o seuuniverso referencial no rústi-co crucifixo, a caveira, a pe-dra,o libro sagrado e mais acesta.Mais a exposición aíndanos reserva un número notá-bel de pequenas xoias comoos ascéticos acios de uvas deJuan Fernández “El Labrador”(documentado entre 1630 e1636) ou os máis decorativosfloreiros de Juan de Arellano(1614-1676).
Natureza Morta
Símbolo e Realidade
C
ARLOS
L. B
ERNÁRDEZ
Duas das obras da exposición na Fundación Caixa Galicia en A Coruña.
A natureza morta nos séculoXVII e XVIII era considerada unxénero menor, moi por baixo dapintura de “historia”, a pesar disosempre gozou do aprecio dun co-leccionismo culto e refinado queprocuraba nela mensaxes deoculto simbolismo. Poste-riormente pasou a ser un xé-nero cada vez máis valora-do e recuperado para a sen-sibilidade moderna, a razónquizais estea en que permi-tía de xeito excepcionalcombinar a liberdade ex-presiva desde o universo daintimidade e o cotián. As simplescousas representadas, por moirealistas que pretendan ser, sonen realidade distintas percep-cións afastadas de calqueraobxectivación, porque a naturezamorta foi, de facto, un campo deexperimentación formal e taménun reflexo do mundo emocionaldos pintores, cando neles apareceo talento creativo. E este agromade xeitos ben desemellantes; paraalgúns o formal domina no trata-mento dos obxectos; noutros, asnaturezas mortas teñen unha car-ga emocional, un aspecto que pa-sa ao primeiro plano, por exemp-lo, cando aparecen os cranios,alusións funerarias evocadas po-las vanitas do período barroco.Excepcional é o caso de Goya,que enlaza coa tradición máis ex-presiva do xénero en obras comoAves mortas, que dota o que paraoutros artistas sería unha simpleescena doméstica dun nivel tráxi-co e desolador. En xeral na pince-lada do aragonés, as tonalidadese as descarnadas represen-tacións dan énfase á pega-da tráxica, espello da dure-za dos tempos para o artistae para o mundo, coa guerracomo pano de fondo. Unexemplo tamén do desen-volvemento da evoluciónestilística, pero, sobre todo,de evolución autorreflexiva, deafondamento no coñecementoda propia identidade e da condi-ción humana, proxectada sobreunhas simples aves mortas, quetransmiten toda a forza expresivada ollada moderna.
Unha olladamoderna
F
ARO
DE
V
IGO
XOVES, 2 DE XULLO DE 2009
ARTE
III
O bodegón español noPrado é o título da mostra quese pode contemplar na sedecoruñesa da FundaciónCaixa Galicia desde o 24 dexuño até o 20 de setembro,froito da colaboración do mu-seo madrileño e da institu-ción galega.A exposición,co-misariada por Juan J.Luna,xe-fe do departamento de pintu-ra do século XVIII do Museodo Prado,foi elaborada a par-tir dos excepcionais fondosdo museo e supón un repaso,por medio da obra de 27 pin-tores,á natureza morta penin-sular ao longo de tres séculos:XVII,XVIII e XIX,balizados po-los nomes de dous pintoresde singular importancia: Juanvan de Hamen e Francisco deGoya.A natureza morta,xénerodescritivo por excelencia,ser-viu ao longo da historia da ar-te occidental non apenas aunha finalidade puramentedecorativa –que evidente-mente tivo- senón para moitosartistas elaboraren unha moisólida estratexia de represen-tación.No “bodegón”hispanoeste aspecto é ben evidentexa que nel os elementos sim-ples da vida cotiá como asfroitas,as cazolas,as verduras,as carnes e peixes,os obxec-tos de cociña,as cerámicas...que carecían de significadoestético para a maioría,que osvía distraídos da súa posíbelbeleza,serviron de motivo pa-ra os artistas acharen a súadistinción estilística e a súacapacidade de utilización derecursos plásticos.Isto é benevidente ao ollarmos as natu-rezas mortas de pintores tannotábeis como Juan van der Hamen (1596-1631); TomásHiepes (ca.1598-1674); Pedrode Camprobín (1605-1674);Luis Meléndez (1716-1780);Luis Paret y Alcázar (1746-1799) ou Francisco de Goya(1746-1828) -todos magnifica-mente representados na mos-tra que agora se pode visitar n’A Coruña-,artistas para osque o xénero,alén doutros va-lores,é un campo de experi-mentación para a constru-ción do estilo.Por outra banda,as nature-zas mortas españolas seme-llan establecer diálogos e,xaque logo,situárense,nunha li-ña da tradición do xénero naarte occidental moi concreta:a que prefire a austeridade esimplicidade, a que valora eprocura a beleza dos obxec-tos habituais e desdeñados fó-ra da súa practicidade; esa li-ña da tradición da naturezamorta que ten excelsosexemplos en Juan SánchezCotán, non representado namostra,aínda que indirecta-mente presente no espléndi-do Bodegón con cardo,fran-colín, uvas y lirios de FelipeRamírez (documentado en-tre 1628 e 1631), unha obradebedora do seu estilo,e noBodegón de Francisco deZurbarán (1598-1664), unspintores nos que conflúen,sen se excluíren,o cartesianis-mo e o ascetismo,a ordenadaxeometría, a composición,aaustera sobriedade e a espiri-tualidade. Estas dúas obrascoa súa simetría,co tratamen-to austero dos obxectos e doespazo representan á perfec-ción,e con exquisita calida-de,este xénero que tivo un im-portante desenvolvementono século XVII,onde adquiretamén connotacións de ca-rácter relixioso, salientandoneste aspecto as vanitas deAntonio de Pereda (1611-1678), que na mostra, a faltadunha peza rigorosamentedo xénero, é representadocunha obra relixiosa,San Xe-rome,na que aparece o seuuniverso referencial no rústi-co crucifixo, a caveira, a pe-dra,o libro sagrado e mais acesta.Mais a exposición aíndanos reserva un número notá-bel de pequenas xoias comoos ascéticos acios de uvas deJuan Fernández “El Labrador”(documentado entre 1630 e1636) ou os máis decorativosfloreiros de Juan de Arellano(1614-1676).
Natureza Morta
Símbolo e Realidade
C
ARLOS
L. B
ERNÁRDEZ
Duas das obras da exposición na Fundación Caixa Galicia en A Coruña.
Leave a Comment