Vol - XVIII Issue No.34 4
th
July. 2009
(Inrinni)
: Darthlalang Chanchinbu, Branch YMA, Serkawn : Kartin Chhuak Phek 3 - na
ELEMENTARY LEVEL-A EDUCATIONQUALITY THLAKHNIAM CHHAN
(
A Dicussion at BRC Tlabung Block)
S.M.R. TITI(KA HMANGAIH RENG ANG CHE)
Ruata.(4 Cabin).Sec IV
“Tuahpui leh vau an vul hunah” tiin duhthu kan lo samve a; mahse,hun liam chak tak mai chuan hriat loh karin tuahpuileh vau vul hun pawh hre chiang hman loin kum chanve hmelmin hmuh tir leh ta reng mai. Nikir thla kan han chuan kaimeuh chuan hringnunah bung thar kan kai a. A themthiamdeuh kan U R.Tluanga te chu chhangchhe pa an ni dawn tareng mai.(Mr&Mrs Tluanga te ka lawmpui a che u,fanaumaltluan chawiin,khup thum hmuin dam mawlh rawh se).Tlangval charms ngah, Tv David-a pawhin,semi final a thlentakah chuan final thlen ve thuai a tum niin a sawi bawk a. Kannaupan laia tlangval ni tawh,tun thlenga a hming hmaa TVtitle dah la ngai,Tv U Bt-a pawhin amah chauha a khumlaizawlluah rei a tum tawh loh thu a sawi ve bawk. Kawr phelh meuhina sawi a,a thusawi hi tisa ah chantir thei tak ang maw....Hun hian tui lian angin min len bawk mahse,BCM ramanipui sikul chawlh laia raldo nunchan kan zir laite kha kanhriatrengna ata hi a len bo ve thei chuang hauh lo. Kaninbihruksiak laia,(tuna) Tv Hmingchhuana (Sec IV) ka phuarngheh avanga a trah vakte,Tv Fakte-a (Sec IV),vawihuih hruika thrial tir te kha mitthlaah hian a cham reng thin. Khang thilthleng avang khan, hun hian, kan hriatrengna ata hi a thai bothei lo a ni.
Heng thil thleng piah lama min hriatreng tir tuzawk tak chu,kan chettlatna ram,BCM ram hi a ni.
He BCMram zet hi chu kan veng tan hi chuan a hluin kan veng tanhian hmun pawimawh tak pakhat a va ni chiang em. Kanveng tana malsawmna tam tak thlen tu anih ziate hi i longaihtuah ve ngai em?Chhuak hmasa lamahte pawh,he ram leh kan vengathing hmun leh thingte humhalh tur a thahnemngaite au awkan hmu thin.Kan veng tana an pawimawhzia leh antangkaizia hre tu tan chuan hmangaihna thinlungpua
“Kahmangaih reng ang che’ tih hi thil tih awm reng a ni asin.
Veng dang ami te’n, ‘In veng chu a nuamin,a boruak te athiang nuam si”an tihna chhante pawh hi,a cheng a te kanhmaifang a fuh vang chu a ni teh meuh mai, mahse,a chhan bulpui ber zawk chu eng dang vang ni lovin, BCM rama thinga la tam vangte,thing hrim hrimah kan veng kan la hausakvang a ni. Tun ang hian thing leh thing hmun hi tam lo sechuan,khawvelin global warming a buaipui tlut tlut lai hian kanveng dinhmun tur pawh hi ngaihtuah zui tham tak a ni ang.Hmasawnna in a la tichingpen lote pawh hi a lawmawm ngawta sin. Economist ho chuan, “Hmasawnna dai khat dai tur chuankan thil neih pakhat kan hlan a ngai thin”an lo ti a, mahsehmasawnna avang chuan, kan veng tana ngawi renga hnahahthlak tak,kum tam tak lo thawk tawh tu te,thing leh thinghmunte hi i hlan lo ngam thin ang u. Hmasawnna rahbi kanrap dawn anih pawhin kan thing leh thing hmunte ti chereu lozawnga rahbi rah ngam hi veng fing nihna a ni ngei ang.Theih ni se, Tv Rempuia te (Sec IV) angin hmangaihnathu han chhamphual thiam i la chuan, lo thik tawk tur an awmtih pawh hre chungin,an hna thawhthat avangin kan vengathing leh thing hmunte hi ka hmangaih thu ka chham khumngei ang. Amaherawhchu, mi tih leh zawh angte hi a bi kimin azawh theih si loh. Mahse,mitin hian kan phak ang tawkin tihtheih kan nei a,a tha thei ang ber a, kan beih chuan rah tha achhuah bawk thin. Chuvangin keini pawh hian, hmangaihnathinlung pu a,
“Ka hmangaih reng ang che”
ti chungin kanvenga thing hmun leh thingte hi kan phak ang tawka a tha theiang bera humhalhin,i enkawl zel ang u. Hei hi,
Serkawn Mikan nihna anga kan hlenchhuah tur chanvo pawimawh tak,kanko a innghat a ni.2.Naupangte:
a)Complex nei an tam; an uniform te, school bag & accessories hrang hrang te an neihchhiat vangin. b)An thatchhe ve hrim hrim.c)Malnutrition vanga rilru chaklo an awmthei.d) TV, Vedio/Computer games ,etc. an uarlutuk.e)Home work tih chungchang etc-ah te nuleh pa leh hotute thu awih lo hrim hriman awm.Note: Naupangte hi chu kaihhruai tur an nia, mawhphurhna tak tak chu puitlingte-ah a innghat lian zawk tih hriat reng tura ni.
3.Society-ah Competitive Spirit a awm lo:
a)Naupangte zingah inelna rilru pu an tlem. b)Khawtlang leh Kohhran etc programmetam lutuk karah naupang zirna kanngaihthah fo.c)An zirna pui thei tur programme (eg:Quiz, Spelling Bee, etc) siam sak an ni ngaimeuh lo.
4.Courses & Curriculum:-
a)Naupangin a zawh loh tur subjectthenkhatah telh ang a report a ni. b)Naupangte tuipui miah lo tur tih chiangsa zirlaibuah, a bikin Lit. subjects- Mizo,English etc-ah a awm ni a report a ni.c)Text bu thenkhatah Lesson a tam mahmah niin zirtirtu thenkhat ten an sawi bawk. (Lesson Plan tha tawk a buatsaihnena manage theih chin chauh siam thinni se)
5.School Building etc. (EnvironmentFriendliness):
a)School tam zawk chu a building sak danleh rawng hnawih-te naupang tanangainat awm a ni lo. School kal chaknaan neih theihna tur a hmalak a tul. Main-tenance fund hman tangkai ngei ni thinsela. b)Co-curricular activities an nei khat a,tihpui tha peih school an vang.c)Location dik tawk lo a tam. Ri bengchheng tamna te, awihpangchhengchhe lutuk te, etc.d)Plantations (thingkung, pangpar, etc) neitha an awm tlem.
6.Mipui moral a hniam:
a)Quality aiin Mark Sheet kan ngaipawimawh a, quantity kan thlahlel zawk bawk. b)Intensive study aiin cramming system ahluar.
Issue hmasa chhunzawmnachhunzawmna tur
Leave a Comment