Adler Elizabeth - Dom Duchów

Embed Doc
Copy Link
Readcast
Collections

CommentGo Back

Download

ISABEL ALLENDE Dom Duchw

�

(tum. Zbigniew Marcin Kowalewski)

�

Tytu oryginau: La casa de los espiritus

� �

1982 Wydanie polskie 2003 Mojej matce, babce i innym niezwykym kobietom ivystpujcym w tej opowieci

� � � �

I. A. W kocu jak dugo yje czowiek? yje tysic lat czy tylko rok? yje tydzie

� � � � � � � �

czy kilka wiekw? Na jak dugo umiera czowiek? Co to znaczy na zawsze?

� � �

Pablo Neruda PIKNA ROSA

�

Barrabas przyjecha do nas drog morsk, zapisaa delikatn kaligrafi

� � � � � �

maa Clara. Ju wwczas miaa zwyczaj zapisywa rzeczy wane, pniej za, gdy

� � � � � � � �

zaniemwia, zapisywaa rwnie bahostki, nie podejrzewajc, e w pidziesit

� � � � � � � � ��

lat pniej posu si jej zeszytami, by przywrci pami o tamtej epoce i

� � ��

przetrwa czasy trwogi, ktre nadeszy. Barrabasa przywieziono w Wielki Czwartek.

� � �

Siedzia we wstrtnej klatce pokryty wasnymi ekskrementami i moczem i spoglda

� � � � �

zagubionym wzrokiem ndznego i bezbronnego winia, lecz po krlewskim sposobie

� � �

trzymania ba i rozmiarach koci mona byo si domyli, e wyronie na owego

� � � � � � � � �

legendarnego giganta, jakim sta si pniej.

� � �

Rankiem tego dnia panowaa senna, przypominajca jesie atmosfera, tote

� � � �

nic nie zwiastowao wydarze, ktre opisaa dziewczynka, aby nie poszy w

� � � � �

niepami; miay one miejsce podczas sumy w kociele w. Sebastiana, w ktrej

��

wzia udzia wraz z ca rodzin. Figury witych przykryto na znak aoby

� � ��

fioletowymi pachtami, ktre jak co rok o tej porze dewotki powycigay z szafy w

� � � �

zakrystii i odkurzyy, i pod aobnymi przecieradami krlestwo niebieskie

� � � � � �

wygldao jak stos mebli przed przeprowadzk - tego aosnego efektu nie mogy

� � � � � �

zrwnoway ani wiece i kadzido, ani jki organw. Zamiast penoksztatnych

� � � � � � � � �

witych z identycznymi twarzami cierpitnikw, w wyszukanych perukach z wosw

� � � � � �

zmarych, rubinach, perach, szmaragdach z malowanego szka i strojach florenckiej

� � �

szlachty, wida byo sterczce gronie ciemne, zamazane sylwetki. Jedynym, ktremu

� � � � �

aoba wychodzia na korzy, by patron kocioa, w. Sebastian, poniewa podczas

� � � ��

Wielkiego Tygodnia oszczdzano wiernym widoku jego nieprzyzwoicie wygitego ciaa,

� � �

przeszytego p tuzinem strza, ociekajcego krwi i zami niczym cierpicy

� � � � � �

homoseksualista, ktrego rany, cudownie wiee dziki pdzlowi ojca Restrepo,

� � � � �

budziy w Clarze wstrt.

� �

By to dugi tydzie skruchy i postu: nie grano w karty, nie suchano

� � � �

muzyki, ktra mogaby zachca do rozpusty lub sprzyja zaniedbaniu, i na tyle, na

� � � � �

ile byo to moliwe, okazywano smutek i przestrzegano czystoci, cho wanie w

� � � � � �

tych dniach diabe szczeglnie natrtnie wodzi sabe ciao katolickie na

� � � � � �

pokuszenie. Post polega na spoywaniu delikatnych ciastek z ciasta francuskiego,

� �

smakowitych duszonych warzyw, puszystych plackw kukurydzianych i wielkich serw

� �

przywiezionych ze wsi, ktrymi rodziny upamitniay Mk Pask, wystrzegajc si

� � � � � � � � �

kosztowania nawet najmniejszego kawaka misa lub ryby pod grob ekskomuniki,

� � � �

przed ktr ostrzega ojciec Restrepo. Nikt nie odwayby si okaza mu

� � � � � � �

nieposuszestwa. Ksidz by wyposaony w dugi oskarycielski palec, ktrym

� � � � � � � �

publicznie wskazywa grzesznikw, i w jzyk wywiczony w targaniu uczuciami

� � � �

wiernych.- Ty zodzieju, ktry okrade Koci! - krzycza z ambony wskazujc na

� � � � � � � �

modzieca usiujcego zasoni twarz konierzem. - Ty bezwstydnico, ktra

� � � � � � � �

prostytuujesz si w dokach! - oskara zniedonia, drczon artretyzmem i

� � � ��

oddan Matce Boskiej z Karmelu do Ester Trueb, ktra zaskoczona przecieraa

� ��

oczy, gdy nawet nie znaa znaczenia tego sowa ani nie wiedziaa, gdzie znajduj

� � � � �

si doki.

�

- Kajajcie si, grzesznicy, nieczysta padlino, niegodna ofiary Naszego

�

Pana! Pocie! Okazujcie skruch!

��

Kapan musia powciga gorliwo, z jak wypenia swoje powoanie, aby

� � � � � ��

nie okaza otwartego nieposuszestwa zwierzchnikom kocielnym, ktrzy uginajc

� � � � � �

si przed wiatrami modernizmu byli przeciwni noszeniu wosiennicy pokutniczej i

� �

biczowaniu si. On sam by zwolennikiem garbowania skry jako rodka walki ze

� � � �

sabociami duszy. Syn z rozpasanego krasomwstwa. Najwierniejsi chodzili za

� � � ��

nim z parafii do parafii i pocili si syszc, jak mwi o cierpieniach grzesznikw

� � � � �

w piekle, ciaach rozszarpywanych przez wymylne maszyny do tortur, wiecznych

� �

ogniach, hakach, ktre przebijay czonki mskie, obrzydliwych gadach, wchodzcych

� � � � �

w otwory kobiece, i o wielu innych rodzajach kani, ktrymi ubarwia kade

� � � �

kazanie, by sia strach boy. Opisywa nawet najintymniejsze anomalie samego

� � �

szatana, a wszystko to czyni z akcentem galisyjskim; jego misj kapana na tym

� � �

padole byo potrzsanie sumieniami zobojtniaych Kreolw.

� � � � �

Severo del Valle by ateist i masonem, lecz mia ambicje polityczne i nie

� � �

mg pozwoli sobie na luksus nieobecnoci na najbardziej uczszczanych mszach w

� � � � �

niedziele i wita kocielne. Jego ona Nivea wolaa porozumiewa si z Bogiem bez

� � � � � � �

porednikw, ywia gbok nieufno do osb w sutannach i nudziy j opisy

� � � � ��

nieba, czyca i pieka, lecz towarzyszya mowi powodowanemu parlamentarnymi

��

ambicjami, poniewa miaa nadziej, e jeli zasidzie w Kongresie, to ona uzyska

� � � � � �

dla kobiet prawo gosu, o ktre walczya od dziesiciu lat, nie tracc animuszu

� � � � �

mimo wielokrotnego zachodzenia w ci. W ten Wielki Czwartek ojciec Restrepo

��

doprowadzi suchaczy swoimi apokaliptycznymi wizjami do granic wytrzymaoci i

� � � �

Nivea dostaa mdoci. Zastanawiaa si, czy znw nie jest w ciy. Mimo

� � � � � � ��

podmywania si octem i gbk nasczon ci wydaa na wiat pitnacioro dzieci,

� � � � � ��

z ktrych yo jedenacioro, i miaa powody sdzi, e dochowaa si ju caego

� � � � � � � � � � � �

potomstwa, poniewa najmodsza crka, Clara, miaa dziesi lat. Wygldao na to,

� � � � ��

e jej zdumiewajca podno wytraca wreszcie impet. Skonna bya upatrywa

� � � ��

przyczyn zego samopoczucia we fragmencie kazania ojca Restrepo, w ktrym wskaza

� � � �

na ni mwic o faryzeuszach chccych zalegalizowa bkarty i luby cywilne,

� � � � � � �

spowodowa rozkad rodziny, ojczyzny, wasnoci i Kocioa, przyzna kobietom t

� � � � � � � �

sam pozycj spoeczn co mczyznom i rzuci otwarte wyzwanie prawom boskim, ktre

� � � � � � �

s w tej dziedzinie bardzo precyzyjne. Nivea i Severo zajmowali wraz z dziemi

� �

cay trzeci rzd awek. Clara siedziaa obok matki, ktra z niecierpliwoci

� � � � � � �

ciskaa jej rk, ilekro ksidz rozwodzi si zbytnio nad grzechami cielesnymi,

� � � � � � � �

poniewa wiedziaa, e pod wpywem jego wywodw maa skonna jest tworzy w swojej

� � � � � � � �

wyobrani obrazy nawet najbardziej nieprawdopodobnych zbocze, o czym wiadczyy

� � � �

pytania, ktre zadawaa i na ktre nikt nie umia odpowiedzie. Clara bya

� � � � � �

przedwczenie dojrzaa i miaa bujn wyobrani, ktr wszystkie kobiety w

� � � � � � � �

rodzinie dziedziczyy po matkach. W kociele podniosa si temperatura i

� � � �

przenikliwy zapach wiec, kadzida i zbitego tumu potgowa nudnoci. Nivea

� � � � � �

pragna, by uroczysto skoczya si wreszcie i by moga wrci do chodnego

� ��

domu, usi w korytarzu midzy paprociami i delektowa si popijan z dzbana

��

orszad, ktr Nana przygotowywaa w dni witeczne. Przyjrzaa si dzieciom;

� � � � � � � �

najmodsze byy zmczone, sztywne w niedzielnych strojach, a uwaga starszych

� � �

zaczynaa si rozprasza. Jej wzrok pad na Ros, najstarsz z yjcych crek, i

� � � � � � � � �

jak zwykle doznaa uczucia zaskoczenia.

�

Dziwna uroda Rosy miaa w sobie co niepokojcego, przed czym nawet ona

� � �

nie moga uciec; wydawaa si ulepiona z innej ni rasa ludzka gliny. Nim Rosa

� � � �

przysza na wiat, Nivea wiedziaa, e bdzie to dziecko nie z tego wiata, bo

� � � � � �

widywaa je w snach, tote nie zdziwia si, gdy poona krzykna z wraenia na

� � � � � � � �

widok noworodka. Rosa urodzia si biaa, gadka, bez zmarszczek, jak fajansowa

� � � �

lalka, z zielonymi wosami i tymi oczyma i - jak powiedziaa poona egnajc

� ��

si znakiem krzya - bya najcudowniejszym stworzeniem, jakie pojawio si na

� � � � �

ziemi od czasw grzechu pierworodnego. Od pierwszej kpieli Nana mya jej wosy

� � � �

wywarem z rumianku, co zagodzio ich barw, nadajc im odcie starego brzu, i

� � � � � �

kada nag na socu, aby wzmocni skr, ktra w najbardziej delikatnych

� � � � � � � � �

okolicach brzucha i pod pachami bya niemal przezroczysta, tak e wida byo yy

� � � � � �

i ukryt tkank miniow. Okazao si jednak, e te cygaskie wybiegi nie

� � � � � � � �

wystarcz, i szybko rozesza si pogoska, e oto urodzi si anio. Nivea miaa

� � � � � � � � �

nadziej, e niewdziczny okres dorastania przysporzy crce pewnych

� � � �

niedoskonaoci, lecz nic takiego nie nastpio - przeciwnie, osiemnastoletnia

� � � �

Rosa nie przytya i nie dostaa pryszczy na twarzy, przybyo jej natomiast

� � �

morskiego wdziku. Mikki lazurowy poysk skry, kolor wosw, powolno ruchw,

� � � � � � ��

ciche usposobienie przypominay mieszkaca wd. Byo w niej co z ryby i gdyby

� � � � �

miaa ogon pokryty usk, byaby w sposb oczywisty syren, lecz fakt, e bya

� � � � � � � �

dwunona, sytuowa j na niewyranej granicy midzy postaci ludzk a

� � � � � � �

mitologiczn. Mimo wszystko wioda niemal normalny tryb ycia, miaa narzeczonego

� � � �

i naleao si spodziewa, e pewnego dnia wyjdzie za m, a wwczas

� � � � � ��

odpowiedzialno za jej urod przejdzie w inne rce. Rosa pochylia gow i

��

promie soca, ktry przenikn przez gotyckie witrae kocioa, nada jej

� � � � ��

profilowi wietln obwdk. Niektrzy z obecnych obejrzeli si i zaczli szepta

� � � � � � � �

midzy sob, co zdarzao si czsto, gdy mijali Ros, lecz ta zdawaa si niczego

� � � � � � � �

nie dostrzega; bya odporna na prno i tego dnia bardziej nieobecna duchem ni

� � � ��

zwykle, gdy wyobraaa sobie nowe gatunki bestii, ktre miaa zamiar wyszy na

� � � � � �

obrusie - p-ptaki i pssaki pokryte pirami w kolorach tczy, wyposaone w rogi i

� � � � �

kopyta, stworzenia tak grube i o tak krtkich skrzydach, e rzucay wyzwanie

� � � �

prawom biologii i aerodynamiki. Rzadko mylaa o narzeczonym, Estebanie Truebie,

� �

nie dlatego e go nie kochaa, lecz dlatego e bya zapominalska oraz z powodu

� � � �

dugiej rozki, ktra trwaa ju dwa lata. Esteban pracowa w kopalniach na

� ��

pnocy kraju. Pisywa do niej systematycznie i od czasu do czasu Rosa odpowiadaa

� � �

mu na listy wysyajc przepisane wiersze i rysunki kwiatw malowanych tuszem na

� � �

pergaminie. Z owej korespondencji, ktrej tajemnic Nivea gwacia regularnie,

� � � �

Rosa dowiedziaa si, jak bardzo ryzykowny jest zawd grnika, nieustannie

� � � �

naraonego na zasypanie, uganiajcego si za nieuchwytnymi zoami kruszcu,

� � � � �

zabiegajcego o kredyty na konto szczliwego zbiegu okolicznoci, ufnego, e

� � � �

pojawi si cudowna zota ya, ktra szybko pozwoli mu zbi fortun i powrci, a

� � � � � � � � �

wtedy - jak pisa zawsze na kocu listw - bdzie mg zaprowadzi Ros do otarza

� � � � � � � � �

i stanie si najszczliwszym czowiekiem we wszechwiecie. Lecz Rosie nie

� � � �

spieszyo si do zampjcia i prawie zapomniaa o jedynym pocaunku, jaki

� � ��

wymienili na poegnanie; nie pamitaa te koloru oczu upartego narzeczonego. Pod

� � � �

wpywem romantycznych powieci, ktre stanowiy jej jedyn lektur, lubia

� � � � � � �

wyobraa go sobie w butach z cholewami, osmalonego pustynnym wiatrem, ryjcego

� � �

ziemi w poszukiwaniu skarbw piratw lub zakopanych dublonw hiszpaskich i

� � � � �

klejnotw inkaskich i nie odnosiy skutku adne wyjanienia Nivei, ktra staraa

� � � � � �

si j przekona, e bogactwo kopal tkwi w kamieniach, bo Rosie wydawao si

� � � � � � �

rzecz niemoliw, eby Esteban zbiera tony ska w nadziei, i poddane

� � � � � � �

niegodziwym procesom krematoryjnym wypluj gram zota. Tymczasem czekaa na niego

� � �

nie nudzc si, niewzruszona w obliczu ogromnego zadania, ktre sobie postawia:

� � � �

wyhaftowania najwikszego na wiecie obrusa.

� �

Zacza od psw, kotw i motyli, lecz szybko jej dzieem zawadna fantazja

� � � � � �

i stopniowo pojawia si raj, w ktrym yy nieprawdopodobne bestie, rodzce si

� � � � � � �

pod jej ig na oczach zatroskanego ojca.

��

Severo uwaa, e ju czas, aby crka przebudzia si z letargu i zacza

� � � � � � � �

chodzi po ziemi, nauczya si wykonywania niektrych czynnoci domowych i

� � � � �

of 00

Leave a Comment