Read without ads and support Scribd by becoming a Scribd Premium Reader.
See Premium Plans
 
÷_hÎÌ,‹ƒ¿±fiı≠¿Î¿—
fi√ıLƒω…›
Á_’Îÿ¿—
ËWν·’W¿HÎν 
‹¬M≤WÃÏÕ{Î¥fi÷◊Î·ı±ÎµÀ˚Á—
ËWν·’W¿HÎν 
¿·ÎÁËΛ¿˘—
¿ı‰«Î‰ÕÎ,±Ï‹÷ÂÎË,ÁÏfi·ÏøÏç›fi
‹ÎÏ·¿—
ËWν·’„O·¿ıÂLÁ,±‹ÿΉÎÿ. 
‹ƒHÎV◊Îfi
—±ı·Î¥Õ±˘ŒÁıÀ,√˘‹÷Ì’fl,±‹ÿΉÎÿ. 
Ï¿o‹÷—
‰ÌÁwÏ’›Î
12±_¿˘fi_·‰Î…‹—
¤Îfl÷‹Î_—wÎ.220.’flÿı‹Î_—wÎ.1,500
24±_¿˘fi_·‰Î…‹—
¤Îfl÷‹Î_—wÎ.440
‰ı⁄ÁÎ¥À—
www.safari-india.com
¥-‹ı·—
·‰Î…‹‹ÎÀı—
subscriptions@safari-india.com
ÁÒ«fi˘,’˛Ï÷¤Î‰˘÷◊Î±L›‹ÎÏË÷Ì‹ÎÀı—
info@safari-india.com
’hÎT›‰ËÎflfi_Áflfi΋_—
ËWν·’„O·¿ıÂLÁ,212-215,±Îfi_ÿ‹_√·-3,¿˘fl⁄Λ˘Àı¿fiÌÁ΋ı,’Ïfl‹·ø˘ÏÁ_√’ÎÁı,±ıÏ·ÁÏ⁄˛…,±‹ÿΉÎÿ-380006. 
Œ˘fifi_⁄Á˝—
26461698/66056050
¿Î›‹Ì√˛ÎË¿˘±ı’hÎT›‰ËÎfl‰¬÷ı’˘÷Îfi˘·‰Î…‹fi_⁄fl±«Ò¿·¬‰˘. 
Printed and published by Nagendra Vijay forHarshal Publications. 212 to 215, AnandMangal-3, Opp. Core Biotech, Near ParimalCrossing, Ellisbridge Ahmedabad-380 006.Printed at Allied Offset Printers, 14/2, KalidasMill Compound, Gomtipur, Ahmedabad.Printer, Publisher & Editor: Nagendra VijayOwner: Harshal PublicationsRegistered with the RNI.
No. 38380/80
áΩL› ±ÎflÌ2009á‹Î√˝ ÂÌÊ˝ -’˙Ê1930
±_¿fi_ —176
;f+5ffnsgff[ 5fTf
ΩL›±ÎflÌ2009
 
á
 
ÁŒÎflÌ
 
á
 
1
ω
r¤fl‹Î_ Œı·Î›ı …÷_±ÎÏ◊˝¿ ‹_ÿÌfi  _ ωf·ıÊHÎ ¿flÌ flËı·Î ±◊˝ÂÎjÎ̱˘ Ë∞ ÷ıfiÎ ¿ÎflHÎ ±_√ı ÁË‹÷ fi◊Ì. ÏfiÿÎfi ÷flÌ¿ıCÎHÎÎ ÷¿˘˝ fl…^ ¿flΛΠ»ı, ’fl_÷ ‰÷˝‹Îfi ‹_ÿÌfiÎ_ ·ZÎH΢ ÁÎ◊ı±ı¿ı›fi˘ ‹ı‚ ¬Î÷˘ fi◊Ì. ±◊˝ÂÎjÎ̱˘ ‹_ÿÌfi  _ ÁΫ_¿ÎflHΠ¢‘‰Î‹Î_ ÁŒ‚ ◊Λ ±ı‰Ì ‰¿Ì ’HÎ ±˘»Ì »ı--±ıÀ·Î ‹ÎÀı ¿ı‹_ÿÌfiÎ »ı¿ ‹Ò‚ Á ‘Ì Ω‰ ÷˘ ÷ıfi˘ »ıÕ˘ ±◊˝ÂÎj΋Î_ fi◊Ì. ωiÎÎfi‹Î_ »ı. ωω‘ ±˙z˘Ï√¿ ZÎıh΢fiıÁ΋À˘ ⁄Ò VÀ ±Î’Ì ’˛˘Õ@Âfi ÁÎ◊ıfl˘…√ÎflÌfiÌ ÷¿˘ ‰‘Îflı±ı‰Ì ¢‘ »ıS·Î_ ¿ıÀ·Î_› ‰Ê˘˝ ÿflQ›Îfi ◊‰Î ’Î‹Ì fi◊Ì. µz˘√˘ ‹ÎÀı ¤Ò ÷¿Î‚‹Î_ ◊›_ ±ı‰_¿ı ÿfl ◊˘ÕÎ ‰¬÷ı±ı¿Îÿ øÎ_Ï÷¿ÎflÌ Â˘‘fi  _ À˘Ïfi¿ ‹‚÷  _ flèÎ_  , ‹ÎÀı ±fiı¿ ZÎıh΢‹Î_ µI’Îÿfi ‰‘÷_flèÎ_. @›Îflı¿ ÷˘ fi‰Î_ µz˘√ZÎıh΢ ’HÎ ¬ÒS›Î_, …ı‹HÎı ¿fl˘Õ˘ ·˘¿˘fiıfi˘¿flÌ-‘_‘Î ±’Î‰Ì ÷ı‹fiÌ ±Î‰¿ ‰‘ÎflÌ ÿÌ‘Ì. ·˘¿˘fiÌ ¬flÌÿ„@÷ ‰‘Ì ±fiıµI’ÎÏÿ÷ ‹Î·fi˘ µ’ÎÕ ‰K›˘,±ıÀ·ı T›Î’¿ ‹_ÿÌ ±Î‰‰Îfi_Ωı¬‹ fi flèÎ_. 1980 fiÎ ÿÁ¿Î‹Î_fi‰Î Àı@fi˘·˘Ï…¿· ±ÎωW¿Îfl˘fi˘ ø‹ ±À¿Ì …÷Î_±◊˝÷_h΢fiı À˘Ïfi¿ ‹‚÷_⁄‘  _ ◊›  _, ‹ÎÀı ±‹ıÏfl¿Î ±fiıI›Îfl ⁄Îÿ ±‹ıÏfl¿Î ΩıÕı±ÎÏ◊˝¿ ΩıÕÎH΢ ‘flΉ÷Î ¤Îfl÷ …ı‰Î ⁄ÌΩ ÿı¢ ’fl ‹_ÿÌfiÎ_ ‰Îÿ‚˘ «ÕÌ ±ÎT›Î_. ωiÎÎfifiÎ ±fiı Àı@fi˘·˘Ï…fiÎ ZÎıhÎı◊÷Ì Â˘‘fi_   À˘Ïfi¿ ¿ıÀ·Ì Ëÿı ±ÎÏ◊˝¿ ⁄ÒVÀ ±Î’Ì ‹_ÿÌfiı ÀÎ‚Ì Â¿ı±fiı ÷ı∞fiıÀ¿Î‰Ì ¿ı ÷ıfiÎ ±‹ ¿ fi˘Ó‘’ÎhÎ ÿά·Î — á V¿˘À·ıLÕfiÎ …ıQÁ ‰Î"Àı1769 ‹Î_ ‰fl΂›_hΠ¢K›Î ’»Ì ˢÁ˝-’ΉÕÛfiı⁄ÿ·ı VÀÌ‹- ’ΉÕÛ‹ÂÌfifḻı’Ò fl⁄ËÎfl‹Î_ ±˙z˘Ï√¿ øÎ_Ï÷ ·Î‰Ì ÿÌ‘Ì. ‰Î"ÀfiÌ Â˘‘fiı„V’˛ _√⁄˘ÕÛ ÷flÌ¿ı ‰Î’flÌ fl˘⁄ÀÛŒSÀfiıVÀÌ‹fl ⁄fiΉÌ, F›˘…˝VÀÌŒfiÁfiı 1814 ‹Î_ VÀÌ‹ ±ı„L…fi ÁÎ◊ı flıS‰ıfiı ÿ˘Õ÷Ì ¿flÌ ±fiı«ÎSÁ˝’ÎÁ˝fiı 1884 ‹Î_ ‰Ì…‚Ìfi_ÿ˘Ëfi ¿flÌ ±Î’÷_VÀÌ‹ À⁄ν≥fi ⁄fiÎT›  _, …ıHÎı ’Î_« ‰Ê˝±√ε ◊˘‹Á ±ıÏÕÁfi ¶ÎflΠ¢‘Λı·Î ‰Ì…‚ÌfiÎ ⁄S⁄fiı CÎıflCÎıfl ’˛¿ÎÂ÷Î ¿flÌ ÿÌ‘Î. ‰fl΂›_hÎfiÌ ‹ÎhÎ ±ı¿ ¢‘ı ¿ıÀ·Ì›ıfi‰Ì ÏÿÂα˘ ¬Îı·Ì fiÎ¬Ì ±fiı …√÷fiÌ ±ÎÏ◊˝¿ ÷ÎÁÌfl ⁄ÿ·Ì fiάÌ. ÿ Ïfi›Î¤flfiÎ_ ±◊˝÷_h΢‹Î_ Á©fl÷Î ±ÎHÎÌ ‹Îfi‰Ω÷fiÎ ∞‰fi‘˘flHÎfiıfi‰Ì Á’ÎÀ̱ı’ˢӫÎÕu  _--±fiı ÁËı…ı÷ı‹Î_‹_ÿÌfiı V◊Îfi fi Ë÷  _. á …‹˝fiÌfiÎ ¿Î·˝ ⁄ıL{ı 1885 ‹Î_¿flı·Ì ‹˘Àfl¿ÎflfiÌ Â˘‘ ’HÎ ±ÎÏ◊˝¿ flÌ÷ıT›Î’¿ ±Áfl ’ıÿÎ ¿flfiÎflÌ Ë÷Ì. ‹K›‹ ¿ÿfiÌ ‹˘Àfl ⁄fiΉ‰Î ‹ÎÀı ÁflıflΠ810 Ï¿·˘√˛Î‹ ’˘·Îÿ, 170 Ï¿·˘√˛Î‹ ·˘¬_Õ, 110 Ï¿·˘√˛Î‹ M·Î„VÀ¿, 100 Ï¿·˘√˛Î‹ ±ıS› Ï‹Ïfi›‹ ÷◊Î 60 Ï¿·˘√˛Î‹ flO⁄fl Ωı≥±ı. ËÎ≥-‰ı◊Ì ‹Î_ÕÌfiı ’ıÀˇ ˘· ’Q’ Á‘ÌfiÌ ±fiı¿ Á√‰Õ˘ ’HÎ Ωı≥±ı. ‹˘Àfl¿Îflfi_ µI’Îÿfi Õ{fi⁄_‘ ⁄ÌΩ µz˘√˘fiı±ıÀ·Ì Ëÿı ŒY›_¿ı ±‹ıÏfl¿Î‹Î_÷˘ ‹˘Àflµz˘√ ±◊˝÷_hÎ ‹ÎÀı ¿fl˘ÕflF…\ ⁄L›˘.á ≥·ı@Àˇ˘Ïfi¿ ÀˇÎ„L{VÀÁ˝fi˘ ÿά·˘ ÷˘ ¤·Î› … fiÏË. ωϷ›‹ ÂÎ"@·Ì ±fiı ÷ıfiÎ ⁄ıÁÎ◊ÌÿÎfl˘±ı1947 ‹Î_ ’˛◊‹ ÀˇÎ„L{VÀfl ⁄fiÎT›˘ ÷ı’Ëı·Î_ ¿Î«fiÎ ÷¿·ÎÿÌ ±fiı÷˘V÷Îfi ‰ÎS‰fi˘ …‹Îfi˘ Ë÷˘. ±Î ‰ÎS‰fiıflıÏÕ±˘ …ı‰Î ⁄Ë ±˘»Î_ÁΑfi˘‹Î_ ‰Î’flÌ Â¿Î÷Îı Ë÷Îı. 1959 ‹Î_ …"¿ Ï¿S⁄̱ıÀˇÎ„L{VÀflfiıÁÒ Z‹ À’¿Îw’ı Ï«’‹Î_ ‹œÌ ·Ì‘˘ ±fiı1971 ‹Î_ ≥LÀı·ı ±Î‰Ì ≥„LÀ√˛  ıÀıÕ Áfl¿ÌÀ ‰Õı ‹Î≥ø˘’˛˘ÁıÁfl ⁄fiÎT›_  . ’ÏflHÎ΋ı ¿QM›ÒÀfl, ÁıÀı·Î≥À, ¿˘Q’ı@À ÏÕV¿, ‹˘⁄Î≥· Œ˘fi, ÏÕÏ…À· ¿ı‹ıflÎ, ωÏÕ±˘ √ı‹ ‰√ıflı ÁıÓ¿Õ˘ fi‰Î ±ÎωW¿Îfl˘ Â@› ⁄L›Î. ‹÷·⁄ ¿ıÁı Ó¿Õ˘ fi‰Î µz˘√˘ ±ı¿‹ÎhÎ ÀˇÎ„L{VÀflfiÌ Â˘‘fiÎ ’√·ıµÿ˚ ¤T›Î. ÿÏfi›ÎfiÎ …ı÷ıÿıÂfiÎ ±◊˝÷_hÎfiıM·Î„VÀ¿ (1911); ÀıϷω{fi (1928); …ıÀ ±ı„L…fi (1930); fiΛ·˘fi (1937); {ıfl˘√˛ÎŒÌ (1938); ËıÏ·¿˘MÀfl (1939); ·ıÁfl (1957)‰√ıflı ¢‘¬˘‚˘±ı’HÎ ‰Ê˘˝ Á‘Ì ’˛¤Î‰ ÿά‰ı ±ı‰˘ ⁄Ò VÀfl Õ˘{ ±ÎM›˘ »ı. ‹Î≥ø˘’˛˘ÁıÁfl ¢‘ΛΠ’»Ì ±ıÀ·ı¿ı1971 ’»Ì ±ı ø‹ ±À@›˘ »ı. …^fiÌ Â˘‘fiÌ fi‰Ì ±ÎT≤ÏkÎ (ÿÎ. ÷.
CD
fiı⁄ÿ·ı 
DVD
) ⁄Ωfl‹Î_±Î‰ı »ı, ’HÎ ±ı‰Î flÌM·ıÁ‹ıLÀfiı ·Ì‘ı ±◊˝÷_hÎ ‹ÎÀıÁfl‰Î‚ı ⁄Ë Œfl¿ ’Õ÷˘ fi◊Ì. ¿˘≥ ±ı‰Ì Á_¤Ï‰÷ ¢‘ Ëη ÏZÎÏ÷… ’fl ÿı¬Î› »ı¿ı …ı ‰÷˝‹Îfi ±ÎÏ◊˝¿ ‹_ÿÌfiı ¿Î⁄Ò‹Î_·ı ? ¿˘≥ fi◊Ì. fiıfi˘Àı@fi˘·˘Ï…, ŒuÒ · Áı·, fl˘⁄˘ÏÀ@Á, ŒuÒ{fi ’Ήfl ‰√ıflı ±ÎÂÎV’ÿ Àı@fi˘·˘Ï…±˘ ËÎ◊‰√Ì ⁄fi‰Î ±ÎÕı Ë∞ ¿ıÀ·Î_¿ ‰Ê˝⁄Î¿Ì »ı. ωiÎÎfi̱˘ ÁŒ‚ ◊Λ I›Î_ Á‘Ì ±◊˝ÂÎjÎÌ ’_ÏÕ÷˘±ı‹_ÿÌfiı’˘÷ÎfiÌ flÌ÷ı ‹·‹’|Î ¿fl‰Î ’Õı ÷ı‹ »ı.á
--ËWν· ’W¿HÎν 
 
df+tfjif
2 
á
 
ÁŒÎflÌ
 
á
 
ΩL› ±ÎflÌ2009
vf+s gf+p !&#
“ÁŒÎflÌ”fi˘ ±_¿ fi_. 175 ¬Ò⁄ …‹ÎÏË÷ÌÁ¤fl--±fiı‹ÎÀı flÁ’˛ÿ flè΢. ÿflı¿±_¿ı@‰Î"Ï·ÏÀfi  _±ÎÀ·  _⁄‘  _ÁÎ÷I› Ω‚‰‰Î ⁄ÿ· “ÁŒÎflÌ”fiı±Ï¤fi_ÿfi ±Î’‰Î CÎÀı.±Î…fiÎ ≥LŒ‹ı ˝Âfi ›√‹Î_‹ÎÏË÷Ì ÷˘ ⁄‘Î… ±Î’ı »ı. ≥LÀflfiıÀ ’fl ’HÎ QÎÎÏË÷Ìfi˘¤_ÕÎfl ’Õu˘ »ı, …ıfiı ZÎHΉÎfl‹Î_ ›◊΄@÷ µ·ı«Ì ¿Λ »ı. ’fl_÷ ⁄‘Ì ‹ÎÏË÷Ì◊ÌiÎÎfi‹Î_ ‰‘Îfl˘ ◊Λ ±ı‰_ …wflÌ fi◊Ì.¿˘≥’HÎ ‹ÎÏË÷Ìfi˘ µ’›˘√ ‹√… ¿o≥¿Â̬‰Î‹Î_ ¿flı, Á‹…HÎ ’˛V◊ÎÏ’÷ ¿fl‰Î‹Î_¿flıI›Îflı±ı‹ÎÏË÷Ì ·ı¬ı·Î√ı, ’fl_÷ ÷ıfiÎ ‹ÎÀı‹ÎÏË÷Ì ¿˘≥¿ ÷ÎÏ¿Û¿ Á_ÿ¤˝‹Î_ Ωı≥±ı ±fiı ’Òfl÷Ì »HÎΉÀ ±fiı Á‹…^÷Ì ÁÎ◊ıΩı≥±ı. ±Î ¿Î‹‹Î_ “ÁŒÎflÌ”fiÌ ÷˘·ı¿˘≥ fi ±Î‰ı. …ı ω√÷˘ ’ÎÃu’ V÷¿‹Î_◊Ì ›Îÿflά‰Î‹Î_±Î¿ÎÂ-’Î÷΂ ±ı¿ ¿fl‰Î ’Õı±ı … ‹ÎÏË÷Ì Ωı“ÁŒÎflÌ”‹Î_fl…^¿fl‰Î‹Î_ ±Î‰ı ÷˘ ÁË… flÌ÷ı ›Îÿ flËÌ Ω›. ‰‘ ‹Ëk‰fiÌ ‰Î÷ ±ı¿ı ÷ıω«Îfl„@÷ ±fiıÁ‹…H΄@÷‹Î_ ’HÎ ‰‘Îfl˘ ¿flı »ı.’ÎÃu’ V÷¿˘ ·¬‰Îfi_¿Î‹ Ωı“ÁŒÎflÌ”fiÌ ÿı¬flı¬ fiÌ«ı ¿fl‰Î‹Î_ ±Î‰ı ÷˘ ±ı√…flÎ÷fiΠωzÎ◊a±˘fi_Áÿ˚ fiÁÌ⁄ √HÎΛ.
ÕÎ" . Ïfi¿<_ … ’Ì. ‰ˆz, ÁÎ⁄fl‹÷Ì, ±‹ÿΉÎÿ
ÏÕÁıQ⁄fl ‹ÎÁfiÎ ±_¿fi_ ‹¬M≤WñοWν¿ ·ÎB›_. “⁄fiΉ ±fiı⁄ı¿√˛ÎµLÕ”◊Ì ‹Î_ÕÌ “Á’fl Á‰Î·” Á ‘ÌfiÌ ⁄‘Ì … ‹ÎÏË÷̬Ò⁄ ÁflÁ Ë÷Ì. ±‹ıÏfl¿fi ’˛‹¬fiÎÏfi‰ÎÁV◊Îfi-¿‹-¿Î›Î˝·› TËÎ≥À ËεÁfi˘ÀÎ"’-’Î"{ ÕΛÎ√˛Î‹ ’Ëı·Ì ‰¬÷ Ωı›˘.±‹ıÏfl¿Ì ’˛‹¬fiı ‹‚÷Ì Á‰·÷˘ ±fiıÁ√‰Õ˘ ωÂı‰Î_«Ì ⁄ıËÿ ±Îç›˝◊›  _. ‹  _⁄≥ ’fl ±Î÷_¿‰ÎÿÌ Ë ‹·ÎfiÎ Á_ÿ¤ı ˝·¬Î›ı·˘ “Á_’Îÿ¿fi˘ ’hΔ ω«Îfl’˛  ıfl¿ flè΢. “
FYI
”‹Î_fl…^¿flı·Ì ‹ÎHÎı¿ÂÎfiÎ ⁄ıÀfi ωÂıfiÌ ‹ÎÏË÷Ì ÷tfi ±ΩHÎÌ Ë÷Ì. “fi‰_ Á_¢‘fi”‹Î_V’ıfifiÎ Á˘·Îfl ◊‹˝· ’Ήfl VÀıÂfi ±fiı÷ıfiÌ ±Áfl˘ ωÂı ωV÷Îfl’Ò‰˝¿fiÌ ‹ÎÏË÷̬Ò⁄ … √‹Ì. ±Î µ’flÎ_÷ ŒÎVÀıVÀ flı¿Î"Õ˚  ˝{, ‹ı≥Õ ≥fi «Î≥fiÎ ŒÁ· ±fiıfi˘⁄ı· ’˛Î≥{ ωÂı’HÎ NVÀÛËıLÕ ‹ÎÏË÷Ì ‹‚Ì ±fiı »ıS·ı “Á’flÁ‰Î·”fi˘ …‰Î⁄ ·Î…‰Î⁄ Ë÷˘.‹Îfi‰‹√… ωÂıfl…^¿flı·Ì ‹ÎÏË÷Ì ÷ı‹… ÕΛÎ√˛ÎQÁ ‹ÎÀı ωÂıWÎ ±Ï¤fi_ÿfi!
±Î¿Î ±ı. ‰flÁÕÎ, flÎ…¿˘À; ’˛ÿÌ’ «Î‰ÕÎ, ⁄˘ÀÎÿ; ‹fifi ¿oÿ˘≥, flΑfi’fl; ›iÎı ’ηÏÕ›Î, Áfl÷; ∑ÏÊ ΩıÂÌ, Ïfi¿<_ … √Ïœ›Î, ¤Î‰fi√fl; ÏfiÁ√˝ fl΋ÎHÎÌ,ÁÎ⁄fl¿Î_ ÃÎ; ‘fi_ …› ’Àı·, √Î_‘Ìfi√fl; √˘’η  …√Ï÷›Î, Ω‹fi√fl; ±Â˘¿ ±fiı Á_√Ì÷Î ·Î‘ı,‰Õ˘ÿflÎ; µk΋¤Î≥, ¤Îfi⁄ıfi ÷◊Î Ï‹h΢, fi‰ÁÎflÌ 
“Á_’Îÿ¿fi˘ ’hΔ À<-‘-’˘≥LÀ ±fiıxÿ›V’Âa flè΢. ±Î÷_¿‰ÎÿfiÌ Ë‰ı÷˘ Ëÿ◊Λ »ı, ’HÎ ÿıÂfiÎ ‹ÎÀÌ’√Î fiı÷α˘fiÎ ’ıÀfi_’ÎHÎÌ Ë·÷  _ fi◊Ì ÷ı±ÎCÎÎ÷fiÌ ‰Î÷ »ı. ºœ ‹fi˘⁄‚ ‘flΉ÷Î ‰ÕÎ ’˛‘ÎfifiÌ Ë‰ı÷Î÷Ì …wfl »ı, …ı‰Î"À-⁄ıL¿fiÌ Ï«_÷Î ¿›Î˝ ωfiÎ ’˛Ω·ZÎÌ ±fiıÿıÂÏË÷fiÎ_¿Î›˘˝ ¿flÌ ⁄÷Ήı. “⁄fiΉ ±fiı ⁄ı¿√˛ÎµLÕ”‹Î_ TËÎ≥À
vf+s gf+p !&%
±Î’HÎÎ ÿıÂfiÌ ‰÷˝‹Îfi ÏÂZÎHÎ-’˛HÎη̋Î_flËı·Ì ¬Î‹Ì±˘ Á΋ı±Î_√‚Ì «Ÿ‘÷˘ “ÁŒÎflÌ”-174 fi˘ “Á_’Îÿ¿fi˘’hΔ Á«˘À Ë÷˘. ÕÎ". ±Oÿ · ¿·Î‹fiÎÂOÿ˘‹Î_¿Ë̱ı÷˘ ÿıÂfi_¤Îω Ëo‹ıÂÎ_ Â΂ÎfiÎ ‰√˘˝‹Î_ … CÎÕΛ »ı.’fl_÷ ‰√˘˝‹Î_ ±Î’HÎıωzÎ◊a±˘fiı Â  _Â̬‰Ì flèÎÎ »Ì±ı? ±Î Á‰Î·fiÌ √_¤Ìfl÷Îfiı ±P›ÎÁø‹fiÎ CÎÕ‰ˆ›Î±˘fi…fl±_ÿÎ… ¿flÌfiı ÿıÂfiı¬Ò ⁄ fi¿ÁÎfi¿flÌ flèÎÎ »ı. ¬flı¬fl ÷˘ ÏÂZÎHÎ …ı‰Î‹Ëk‰’ÒHνZÎıhÎfiı Áfl¿Îfl ÁÎ◊ı ·ı‰Îÿı‰Îfi ˢ‰Ì Ωı≥±ı±fiıfi‰˘ ±P›ÎÁø‹ ÷ÀV◊, flÏÁ¿ ±fiıÁ«˘À ˢ‰˘ Ωı≥±ı. µ’flÎ_÷ Â΂ÎfiÎ ÿflı¿ ωzÎ◊afiı¤Îfl÷fi˘ ÁΫ˘ ±fiı Á_’ÒHν ≥Ï÷ËÎÁ¤HÎΉ‰˘ Ωı≥±ı, …ı◊Ì ÿı ‹ÎÀı÷ıfiÎ ‹fi‹Î_ √˙fl‰fiÌ ·Î√HÎÌ …L‹ı.
NCERT
±fiı
CBSE
…ı‰Î ±P›ÎÁø‹˘ ÷˘ÿı¤fl‹Î_ ·ı‰Î÷Ì ÷‹Î‹ V’‘νI‹¿’flÌZÎÎ ‹ÎÀı µ’›˘√Ì ±P›ÎÁø‹ »ı,‹ÎÀı‘˘flHÎ 1 ◊Ì »ı¿ ±fi VfiÎ÷¿ Á ‘Ìfi˘ ±P›ÎÁø‹ ¤Ò ·¤flı·˘ ¿ıÏfiflÁ fiÏË, ’HÎ À<-‘-’˘≥LÀ ˢ‰˘ Ωı≥±ı.V’‘νI‹¿ ’flÌZÎÎ ‹ÎÀı ωiÎÎfi ±fiı≥Ï÷ËÎÁ …ı‰Î ωʛ˘ fl˘«¿ ˆ·Ì ‰ÕıflÁ’˛ÿ ⁄fiΉ‰Î … Ωı≥±ı--÷˘ …ÿıÂfiÌ fi‰Ì ’ıœÌ ±Î‰÷Ì ¿Î· ‹ÎÀıÁ ÁF… ⁄fiÌ Â¿Âı.
fiÌfl‰ ÁÌ. ’_ÕuÎ, ±‹ÿΉÎÿ; ‹˘ÏË÷ ÂÎË, ‹ı‹fi√fl, ±‹ÿΉÎÿ
 
√…flÎ÷Ì ’hοÎflI‰fiÎ ±fiı ’˛¿ÎÂfifiÎ ZÎıhÎfiıiÎÎfiωiÎÎfifiÎ ±fi˘¬Î ÁÎÏËI› ‰Õı Ïfifl_ ÷fl ÁQ≤© ⁄fiΉ÷Î flËı·Î “ÁŒÎflÌ”fiÎ ÷_hÎÌ fi√ıLƒ ω…›ı’hοÎflI‰‹Î_ ÷ı‹fiÌ ¿ÎflÏ¿ÿafi _  ’«ÎÁ‹_    ÁÌ‹ÎÏ«é √›ı ‹ÏËfiı‰ÀÎT› _. ‹Ò S›ÏfiWà ’hοÎflI‰fiÎ ’Î_« ÿΛ¿Î ’Ò flÎ ¿fl‰Î  ⁄ÿ· ÷_hÎÌlÌfiı÷ı‹fiÎ ÁΈ‰Î«¿˘ ‰÷Ì ±Ï¤fi_ ÿfi!--ÀÌ‹ “ÁŒÎflÌ” 
Search
Search History:
Searching...
Result 00 of 00
00 results for result for
  • p.
    • Notes
    Load more