3
JÊZYK I KULTURA
Dla wielu, byæ mo¿e, bêdzie zadziwiaj¹-cym fakt, ¿e eksperci od dawna podkreœlali war- toœæ nauki jêzyków klasycznych. Zadziwiaj¹ce,bo a¿ do tej pory nikt nie w¹tpi³, ¿e nauka jêzy-ków staro¿ytnych by³a najlepszym przygotowa-niem do ¿ycia po szkole.Ci, którzy tworzyli szko³y œrednie, rozu-mieli to doskonale. Jednak¿e w pewnym mo-mencie niezbyt odleg³ej przesz³oœci ministrowieedukacji postanowili, ¿e studium ³aciny i staro-¿ytnej greki nie jest „nowoczesne”, „modne” czy„postêpowe” i w miejsce tych jêzyków wprowa-dzili rosyjski, hiszpañski czy inne „¿ywe jêzyki”.Obecnie naukowcy odkrywaj¹, ¿e mimo wszyst-ko nie ma substytutu dla nauki jêzyków klasycz-nych.Ludzie, którzy potrafi¹ jasno i precyzyj-nie myœleæ o tym co robi¹ i wyjaœniæ to innym,w wiêkszoœci maj¹ wykszta³cenie, w sk³ad któ-rego wchodzi studium ³aciny i greki. Dziêki tym jêzykom znamy pismo i mamy alfabet oraz gra-matyczny szkielet naszego jêzyka. Biskup R. An-drzejewski, klasyk z wykszta³cenia, bi³ na alarmmówi¹c:
„Czy mamy zaniechaæ nauki jêzyka,który, jak mówi¹ leniwi – jest trudny i nieu¿y-walny na co dzieñ? Czy mamy emigrowaæ z kul-tury europejskiej
?”
2)
.Nota bene, to oczywiœcie czêsto u¿ywanyzwrot ³aciñski, który ka¿e nam dostrzec, ¿e na-
Grzegorz Jaœkiewicz
1)
Siedlce
Edukacja klasyczna powrotem do Ÿróde³ Europy
wet s³owo kultura ma proweniencjê ³aciñsk¹ odczasownika
colo, colere, colui, cultum
– i w bez-okoliczniku przyjmuje nastêpuj¹ce znaczenia:
pie-lêgnowaæ, uprawiaæ, dbaæ, czymœ zajmowaæ siê, strzec, mieæ w poszanowaniu, ho³dowaæ, mi³o-waæ
3)
. W cytowanym ju¿ artykule
Czy dni ³aciny s¹ policzone
? autor apeluje, aby ludzie odpowie-dzialni za Europê i œwiat nie przecinali korzeni³¹cz¹cych nas z przesz³oœci¹, z dziedzictwemchrzeœcijañstwa i europejskiej kultury, która zo-sta³a tak¿e przeniesiona na inne kontynenty.
„Co za korzyœæ by³aby w odciêciu siê od Ÿród³a... Czymkarmiæ siê bêd¹ nastêpne pokolenia?
”
4)
.Ostatnio ks. prof. H. Wójtowicz, którymo¿e byæ okreœlany jako princeps filologorumKatolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, mówi³g³oœno, choæ z przesad¹, aby pokazaæ problem,¿e
„Koœció³ bez ³aciny i greki zginie. To jest jegobogactwo do dziœ nie odkryte
”. Nie ulega w¹t-pliwoœci, ¿e brakuje tych, którzy to bogactwobêd¹ ods³aniaæ, chocia¿by na wzór S. Rybickie-go, który na ³amach katolickiego tygodnika
Nie-dziela
, przedstawia krótkie wypisy z rzymskichpisarzy i poetów (choæ szkoda, ¿e ostatnio tylkow edycji czêstochowskiej). Dla przyk³adu w jed-nym z numerów wybra³ do refleksji aforyzmOwidiusza:
„Omnia deficiant, animus tamen vin-cit”
(
Choæby wszystko zawiod³o, to jednak duchwszystko pokona
)
5)
.
1)
Ks. Grzegorz Jaœkiewicz pracuje w Wy¿szym Seminarium Duchownym w Siedlcach.
2)
R. Andrzejewski (2002
), Czy dni ³aciny s¹ policzone
?, w: „Niedziela” 15/2002, s. 14.
3)
Por. K. Kumaniecki (1957),
S³ownik ³aciñsko-polski
, Warszawa: PWN, s. 97.
4)
R. Andrzejewski, art. cyt., s. 14.
5)
S. Rybicki (2002),
Omnia deficiant, animus tamen vincit (Choæby wszystko zawiod³o, to jednak duch wszystko pokona),
w: „Niedziela”,50/2002, Edycja Czêstochowska, s. VI.
Leave a Comment