1
Ch
ươ
ng 1
M
Ở
ĐẦ
U
K
ỹ
thu
ậ
t
đ
i
ệ
n t
ử
và tin h
ọ
c là m
ộ
t ngành m
ũ
i nh
ọ
n m
ớ
i phát tri
ể
n. Trong m
ộ
tkho
ả
ng th
ờ
i gian t
ươ
ng
đố
i ng
ắ
n (so v
ớ
i các ngành khoa h
ọ
c khác), t
ừ
khi ra
đờ
itranzito (1948), nó
đ
ã có nh
ữ
ng ti
ế
n b
ộ
nh
ả
y v
ọ
t, mang l
ạ
i nhi
ề
u thay
đố
i l
ớ
n và sâus
ắ
c trong h
ầ
u h
ế
t m
ọ
i l
ĩ
nh v
ự
c c
ủ
a
đờ
i s
ố
ng, d
ầ
n tr
ở
thành m
ộ
t trong nh
ữ
ng công c
ụ
quan tr
ọ
ng nh
ấ
t c
ủ
a cách m
ạ
ng k
ỹ
thu
ậ
t trình
độ
cao (mà
đ
i
ể
m trung tâm là t
ự
độ
nghóa t
ừ
ng ph
ầ
n ho
ặ
c hoàn toàn, tin h
ọ
c hoá, ph
ươ
ng pháp công ngh
ệ
và v
ậ
t li
ệ
u m
ớ
i).
Để
b
ướ
c
đầ
u làm quen v
ớ
i nh
ữ
ng v
ấ
n
đề
c
ơ
b
ả
n nh
ấ
t c
ủ
a ngành mang ý ngh
ĩ
a
đạ
i c
ươ
ng, ch
ươ
ng m
ở
đầ
u s
ẽ
đề
c
ậ
p t
ớ
i các khái ni
ệ
m c
ơ
s
ở
nh
ậ
p môn và gi
ớ
i thi
ệ
uc
ấ
u trúc các h
ệ
th
ố
ng
đ
i
ệ
n t
ử
đ
i
ể
n hình.
1.1. CÁC
ĐẠ
I L
ƯỢ
NG C
Ơ
B
Ả
N
1.1.1
Đ
i
ệ
n áp và dòng
đ
i
ệ
n
Có hai khái ni
ệ
m
đị
nh l
ượ
ng c
ơ
b
ả
n c
ủ
a m
ộ
t m
ạ
ch
đ
i
ệ
n. Chúng cho phép
xác
đị
nh tr
ạ
ng thái v
ề
đ
i
ệ
n
ở
nh
ữ
ng
đ
i
ể
m, nh
ữ
ng b
ộ
ph
ậ
n khác nhau vào nh
ữ
ng th
ờ
i
đ
i
ể
mkhác nhau c
ủ
a m
ạ
ch
đ
i
ệ
n và do v
ậ
y chúng còn
đượ
c g
ọ
i là các thông s
ố
tr
ạ
ng thái c
ơ
b
ả
n c
ủ
a m
ộ
t m
ạ
ch
đ
i
ệ
n.
Khái ni
ệ
m
đ
i
ệ
n áp
đượ
c rút ra t
ừ
khái ni
ệ
m
đ
i
ệ
n th
ế
trong v
ậ
t lý, là hi
ệ
u s
ố
đ
i
ệ
nth
ế
gi
ữ
a hai
đ
i
ể
m khác nhau c
ủ
a m
ạ
ch
đ
i
ệ
n. Th
ườ
ng m
ộ
t
đ
i
ể
m nào
đ
ó c
ủ
a m
ạ
ch
đượ
c ch
ọ
n làm
đ
i
ể
m g
ố
c có
đ
i
ệ
n th
ế
b
ằ
ng 0 (
đ
i
ể
m n
ố
i
đấ
t). Khi
đ
ó,
đ
i
ệ
n th
ế
c
ủ
a m
ọ
i
đ
i
ể
m khác trong m
ạ
ch có giá tr
ị
âm hay d
ươ
ng
đượ
c mang so sánh v
ớ
i
đ
i
ể
m g
ố
c và
đượ
c hi
ể
u là
đ
i
ệ
n áp t
ạ
i
đ
i
ể
m t
ươ
ng
ứ
ng. T
ổ
ng quát h
ơ
n,
đ
i
ệ
n áp gi
ữ
a hai
đ
i
ể
m A vàB c
ủ
a m
ạ
ch (ký hi
ệ
u là U
AB
)xác
đị
nh b
ở
i:U
AB
= V
A
- V
B
= -U
BA
V
ớ
i V
A
và V
B
là
đ
i
ệ
n th
ế
c
ủ
a A và B so v
ớ
i g
ố
c (
đ
i
ể
m nói
đấ
t hay còn g
ọ
i là n
ố
i mát).
Khái ni
ệ
m dòng
đ
i
ệ
n
là bi
ể
u hi
ệ
n tr
ạ
ng thái chuy
ể
n
độ
ng c
ủ
a các h
ạ
t mang
đ
i
ệ
ntrong v
ậ
t ch
ấ
t do tác
độ
ng c
ủ
a tr
ườ
ng hay do t
ồ
n t
ạ
i m
ộ
t gradien n
ồ
ng
độ
h
ạ
t theokhông gian. Dòng
đ
i
ệ
n trong m
ạ
ch có chi
ề
u chuy
ể
n
độ
ng t
ừ
n
ơ
i có
đ
i
ệ
n th
ế
cao
đế
nn
ơ
i có
đ
i
ệ
n th
ế
th
ấ
p, t
ừ
n
ơ
i có m
ậ
t
độ
h
ạ
t tích
đ
i
ệ
n d
ươ
ng cao
đế
n n
ơ
i có m
ậ
t
độ
h
ạ
ttích
đ
i
ệ
n d
ươ
ng th
ấ
p và do v
ậ
y ng
ượ
c v
ớ
i chi
ề
u chuy
ể
n
độ
ng c
ủ
a
đ
i
ệ
n t
ử
.T
ừ
các khái ni
ệ
m
đ
ã nêu trên, c
ầ
n rút ra
m
ấ
y nh
ậ
n xét
quan tr
ọ
ng sau:a)
Đ
i
ệ
n áp luôn
đượ
c
đ
o gi
ữ
a hai
đ
i
ể
m khác nhau c
ủ
a m
ạ
ch trong khi dòng
đ
i
ệ
n
đượ
c xác
đị
nh ch
ỉ
t
ạ
i m
ộ
t
đ
i
ể
m c
ủ
a m
ạ
ch.b)
Để
b
ả
o toàn
đ
i
ệ
n tích, t
ổ
ng các giá tr
ị
các dòng
đ
i
ệ
n
đ
i vào m
ộ
t
đ
i
ể
m c
ủ
a m
ạ
chluôn b
ằ
ng t
ổ
ng các giá tr
ị
dòng
đ
i
ệ
n
đ
i ra kh
ỏ
i
đ
i
ể
m
đ
ó
(quy t
ắ
c nút v
ớ
i dòng
đ
i
ệ
n).
T
ừ
đ
ó
suy ra, trên m
ộ
t
đ
o
ạ
n m
ạ
ch ch
ỉ
g
ồ
m các ph
ầ
n t
ử
n
ố
i ti
ế
p nhau thì dòng
đ
i
ệ
n t
ạ
i m
ọ
i
đ
i
ể
m là nh
ư
nhau.
2
c)
Đ
i
ệ
n áp gi
ữ
a hai
đ
i
ể
m A và B khác nhau c
ủ
a m
ạ
ch n
ế
u
đ
o theo m
ọ
i nhánh b
ấ
t k
ỳ
có
đ
i
ệ
n tr
ở
khác không (xem khái ni
ệ
m nhánh
ở
1.1.4) n
ố
i gi
ữ
a A và B là gi
ố
ng nhauvà b
ằ
ng U
AB
. Ngh
ĩ
a là
đ
i
ệ
n áp gi
ữ
a 2
đầ
u c
ủ
a nhi
ề
u ph
ầ
n t
ử
hay nhi
ề
u nhánh n
ố
isong song v
ớ
i nhau luôn b
ằ
ng nhau.
(Quy t
ắ
c vòng
đố
i
v
ớ
i
đ
i
ệ
n áp).
1.1.2. Tính ch
ấ
t
đ
i
ệ
n c
ủ
a m
ộ
t ph
ầ
n t
ử
(Ghi chú: khái ni
ệ
m ph
ầ
n t
ử
ở
đ
ây là t
ổ
ng quát,
đạ
i di
ệ
n cho m
ộ
t y
ế
u t
ố
c
ấ
u thành m
ạ
ch
đ
i
ệ
n hay m
ộ
t t
ậ
p h
ợ
p nhi
ề
u y
ế
u t
ố
t
ạ
o nên m
ộ
t b
ộ
ph
ậ
n c
ủ
a m
ạ
ch
đ
i
ệ
n.Thông th
ườ
ng, ph
ầ
n t
ử
là m
ộ
t linh ki
ệ
n trong m
ạ
ch)
1.
Đị
nh ngh
ĩ
a
:
Tính ch
ấ
t
đ
i
ệ
n
c
ủ
a m
ộ
t ph
ầ
n t
ử
b
ấ
t kì trong m
ộ
t m
ạ
ch
đ
i
ệ
n
đượ
c th
ể
hi
ệ
n qua m
ố
i
quan h
ệ
t
ươ
ng h
ỗ
gi
ữ
a
đ
i
ệ
n áp
U
trên
hai
đầ
u c
ủ
a nó
và
dòng
đ
i
ệ
n
I
ch
ạ
y qua nó và
đượ
c
đị
nh ngh
ĩ
a là
đ
i
ệ
n tr
ở
(hay
đ
i
ệ
n tr
ở
ph
ứ
c - tr
ở
kháng) c
ủ
a ph
ầ
nt
ử
. Ngh
ĩ
a là khái ni
ệ
m
đ
i
ệ
n tr
ở
g
ắ
n li
ề
n v
ớ
i quá trình bi
ế
n
đổ
i
đ
i
ệ
n áp thành dòng
đ
i
ệ
nho
ặ
c ng
ượ
c l
ạ
i t
ừ
dòng
đ
i
ệ
n thành
đ
i
ệ
n áp.a) N
ế
u m
ố
i quan h
ệ
này là t
ỉ
l
ệ
thu
ậ
n, ta có
đị
nh lu
ậ
t ôm:U = R.I (1-1)
Ở
đ
ây, R là m
ộ
t h
ằ
ng s
ố
t
ỷ
l
ệ
đượ
c g
ọ
i là
đ
i
ệ
n tr
ở
c
ủ
a ph
ầ
n t
ử
và ph
ầ
n t
ử
t
ươ
ng
ứ
ng
đượ
c g
ọ
i là m
ộ
t
đ
i
ệ
n tr
ở
thu
ầ
n.
.
Hình 1.1. Các d
ạ
ng
đ
i
ệ
n tr
ở
, bi
ế
n tr
ở
b) N
ế
u
đ
i
ệ
n áp trên ph
ầ
n t
ử
t
ỷ
l
ệ
v
ớ
i t
ố
c
độ
bi
ế
n
đổ
i theo th
ờ
i gian c
ủ
a dòng
đ
i
ệ
n trênnó, t
ứ
c là :
dtdILU
=
(
ở
đ
ây L là m
ộ
t h
ằ
ng s
ố
t
ỉ
l
ệ
) (1-2)ta có ph
ầ
n t
ử
là m
ộ
t
cu
ộ
n dây
có giá tr
ị
đ
i
ệ
n c
ả
m là L.
3
Hình 1.3. Cu
ộ
n c
ả
m, bi
ế
n áp trong m
ạ
ch
đ
i
ệ
n t
ử
c) N
ế
u dòng
đ
i
ệ
n trên ph
ầ
n t
ử
t
ỉ
l
ệ
v
ớ
i t
ố
c
độ
bi
ế
n
đổ
i theo th
ờ
i gian c
ủ
a
đ
i
ệ
n áp trênnó, t
ứ
c là:dtdUCI
=
(
ở
đ
ây C là m
ộ
t h
ằ
ng s
ố
t
ỷ
l
ệ
) (1-3)ta có ph
ầ
n t
ử
là m
ộ
t
t
ụ
đ
i
ệ
n có giá tr
ị
đ
i
ệ
n dung là C.d) Ngoài các quan h
ệ
đ
ã nêu trên, trong th
ự
c t
ế
còn t
ồ
n t
ạ
i nhi
ề
u quan h
ệ
t
ươ
ng h
ỗ
đ
ad
ạ
ng và ph
ứ
c t
ạ
p gi
ữ
a
đ
i
ệ
n áp và dòng
đ
i
ệ
n trên m
ộ
t ph
ầ
n t
ử
. Các ph
ầ
n t
ử
này g
ọ
ichung là các ph
ầ
n t
ử
không tuy
ế
n tính và có nhi
ề
u tính ch
ấ
t
đặ
c bi
ệ
t.
Đ
i
ệ
n tr
ở
c
ủ
achúng
đượ
c g
ọ
i chung là các
đ
i
ệ
n tr
ở
phi tuy
ế
n,
đ
i
ể
n hình nh
ấ
t là
đố
t, tranzito,thiristo... và s
ẽ
đượ
c
đề
c
ậ
p t
ớ
i
ở
các ph
ầ
n ti
ế
p sau.
2. Các tính ch
ấ
t quan tr
ọ
ng c
ủ
a ph
ầ
n t
ử
tuy
ế
n tính là:
a)
Đặ
c tuy
ế
n Vôn - Ampe (th
ể
hi
ệ
n qua quan h
ệ
U(I)) là m
ộ
t
đườ
ng th
ẳ
ng.b) Tuân theo nguyên lý ch
ồ
ng ch
ấ
t. Tác
độ
ng t
ổ
ng c
ộ
ng b
ằ
ng t
ổ
ng các tác
độ
ngriêng l
ẻ
lên nó.
Đ
áp
ứ
ng t
ổ
ng c
ộ
ng (k
ế
t qu
ả
chung) b
ằ
ng t
ổ
ng các k
ế
t qu
ả
thành ph
ầ
n do tác
độ
ngthành ph
ầ
n gây ra.c) Không phát sinh thành ph
ầ
n t
ầ
n s
ố
l
ạ
khi làm vi
ệ
c v
ớ
i tín hi
ệ
u xoay chi
ề
u (khônggây méo phi tuy
ế
n).
Đố
i l
ậ
p v
ớ
i ph
ầ
n t
ử
tuy
ế
n tính là
ph
ầ
n t
ử
phi tuy
ế
n
có các
tính ch
ấ
t sau
:
Search History:
Result 00 of 00
00 results for result for
p.
Recommended
More From This User
Notes
Load more
