2.OBarracão:poder,vigilância,circulaçãodariquezanoseringaléoarmazém.Aolado,ligadoporumtrapichedepaxiúba,oescritQ-rioL.,)'Emseguida,estãoacasado...guarda-livros,aescola,ocurrale,porúltimo,aresidênciadoproprietário,umbonitochalédemadeiradelei,cercadodevarandas."I'Portrás,beirandooaceirodamata,sempreocupaçãodearruma-mento,oengenho,acasa-de-farinha,abarracadomateiroealgumasoutrasdetrabalhadoresdocampo.Maisadiante,jádooutroladodoigarapé,obarracãodehospedagemeopaioldeinflamáveisprudente-menteisoladoporumacercadearamefarpado."Sededoseringal,obarracãosituava-sesempreàsmargensdosriosporqueessafoi,desdeosprimeirostemposdaocupação,amelhorviadeacessodisponívelnaregião.Essecondicionamentodeordemnatural,alémdocondicionamentosócio-histórico,fizeramcomqueosdesbra-vadoresdosseringaisacreanos,tantonoJuruácomonoPurus,IacoeAguiry,montassemseusnegóciosnasmargensenãoemzonascentrais,umavezquealocalizaçãoribeirinhaIhesfacilitavaorecebimentodemercadoriasdiversaseoembarquedaborrachaououtrosprodutos.Destamaneira,obarracãoera,alémdesedeadministrativaeco-mercialdoseringal,tambémamoradadoseringalistaesuafamília,ex-ceç-ão,éclaro,paraoscasosdeseringalistasabastadosque,noaugedosbonspreçosnacomercializaçãodaborracha,preferiamresidiremMa-nausouBelém,deixandoumgerentecomosubstituto.Talfenômeno-aausênciadoseringalistanapropriedade
-
podeserobservado,tam-bém,noperíododedeclrnioocorridoemconseqüênciadacompetiçãodaproduçãogum(ferana1\1alásia.Masobarracãofuncionavatambémcomonúcleogerador,estimu-ladoreexecutordetodoumcomplexodevalores(ideologia),indispen-sáveisparaareproduçãodosistema.Láeramcelebradasfestasdecará-terprofano-religiosoemfinsdeano,festasjuninas,assimcomocerimô-niasdebatizadoecasamento.Essasúltimasaconteceramfreqüentemen-tedepoisde1920,quandopassaramaserconstantesasdesobrigasdesacerdotesnosseringais.Desimplescasarõestoscos,feitosdemadeiraroliçaecobertosdepalha,algunsbarracõesprogrediramdetalmaneiraque,àprimeiravista,pareciampequenosnúcleosurbanos.Outroslevaramanosenãoconse-guiramteresseaspecto,poisacapacidadedeproduçãoehabilidadenocomércioextrativistaeramfatoresdecisivosnodesenvolvimentodessassedes.OpatrãoprecisavaserdeconfiançaparaqueasCasasAviadorasnãoIhesdeixasseplfaltarnada.AlémdoNovoAndirá,outrosSeringais71daflora
-
alémdaseringueira-edafaunatambémeramimportantesparaamanutençãodoseringal.Outroaspecto,nãomenosimportantearessaltar,refere-seaosig-nificadomercantil-capitalistaatribu(doàborracha.Identificadapeloabor(genesemprecomoobjetodeuso,nomomentodaformaçãodose-ringal,agomaelásticapassouasermercadoriadeapreciávelvalorco-mercial-industrial,razãopelaqualsedeuaocupação.Agorajáestamosemcondiçõesdeexaminarumporumoselemen-toscomponentesdoseringal:obarracão,acolocação,asestradasdese-ringaeabarracadoseringueiro,próximodaqualselocalizavaopeque-notapiri,ondeseefetuavaoprocessodecoagulaçãodolátex.Examina-remostambémascategoriasprofissionaisintegrantesdoseringal,procu-randoposicioná-Iasquantoàdivisãosocialetécnicadotrabalho.Fe-chandoa
Unidade,
estudaremosmaisdetidamenteaquelasqueseconsti-tu(amnaprópriarazãodeserdoseringalenquantounidadeprodutivavoltadaparaomercadoexterno:opatrão-seringalistaeotrabalhadorextrator-manufatureiro(oseringueiroLOaumentativorepresentasímbolodeautoridade,derespeitoeobediênciaaosquenelevivem.Antes,elefoiumasimpleshabitação(comojánosreferimosanteriormente)feitacomosprópriosrecursosdaselva,paraacomodidadeimediata.Dosucessodaproduçãodependiaaampliaçãodobarracão.Muitospatrõesconstru(ramverdadeiros
cha/ets,
esti10su(ço,ornamentadoscommobrliaaustrfaca,algunsdedoisandares,cobertosdetelhafran-cesa,comvaranda,etc.Osseringaismenosprósperosconservavamoestiloprimitivo,cons-tru(amseusbarracõescompaxiúba,cobrindo-oscompalhaoucavaco.Outros,nolugardapaxiúba,usavamtábuas.Obarracão,cujosinônimo
margem
contrastavacomo
centro,
aco-locaçãodoseringueiro,nãodesignavaapenasacasadopatrão,masoconjuntodetodasasdependênciasqueativavamofuncionamentodoseringalnamargem.JOSEPOTYGUARA,em
TerraCalda,
nosdescreveumbarracão,estiloclássicodoiníciodesteséculo:"Numcampoapertadoentreamataeorio,asededoseringaléapenasumembriãodepovoado,umarremedoderuaparalelaaobarran-co.Pertodoporto,oprimeirocasarãodemadeira,cobertodezinco,.
70
Leave a Comment