• Embed Doc
  • Readcast
  • Collections
  • CommentGo Back
Download
 
1
 
Bnei Menashe Khai
Parashat:
Matot-Masi
.
Mail Us
: bmkhai@gmail.com 17.07.2009
ט”סשתה זומתב ה”כ
 
PARASHAT: Bamidbar.Nasso.Beha-alotkha.Shelakh Lekha.Korakh.Khukat.Balak.Pinkhas.
Matot-Masi
.......יח וניבא דוע ,יח לארשי םע
Shabbath Luh hun te: Shabbath chhuah hun te:Jerusalem: 7:05 8:25Tel-Aviv: 7:26 8:28Kiriat Arbah: 7:23 8:26Nitzan:- 7:25 8:27
 
MIHRINGTE KAN CHUNGCHUANNA CHU KAN ṬAWNG THEIHNA HI A LO NI
 
 Allenby Sela
Editor: Zozion (
 ‘The One and Only Mizo Monthly Magazine In Israel)
 “Miin Lalpa hnêna thu a tiam emaw, chhechhama mahniintiamkamna emaw a neih chuan a hlen ngei ngei tur a ni;a thusawi chu a tibawrhbang tur a ni lova, a kâ a chhuak ang zawng zawng chu a ti vek tur a ni.” (Numbers 30:2).
Helai Bible châng aṭang hian miin thu a tiam, a kâ aṭanga
a thusawi chhuah chu a ti ngei tur a ni tih kan hmu thei.
Eng vangin nge thutiam kâ aṭanga chhuak chu ngaih pawimawh êm êm
a nih a, hlen ngei tura Torah-in min zirtir le? “‘Ka tihna’ tiin chhuanlamsiamin awmze dang kan neihtir thei mai lawm ni?” tih zawhna chu Rabbimithiamte chuan tihian an chhâng. “Lalpan khawvel a siamtir lai chanchin ziahna Bereshit kha han chhiar
ta i la, “Tin, Lalpa Pa-thianin leia vaivut aṭangin mihring a siam a, a hnârah
chuan nunna thâw chu a thaw lut a: tichuan mihring chu mi nung a lo ni
ta a.” (Genesis 2:7) tih kan hmu. Nunnaa thâw a lo luh aṭang chiah chuanmihringte chuan ṭawng theina kan lo nei ta a, chu chu keini mihringtena
kan chan thil ropui êm êm mai chu a lo ni ta a ni. Rante pawhin nunna
chu an nei ve ngei mai, mahse ṭawng theina an nei ve tlat lo; ṭawng theia
min siamtu chu Lalpa a ni a, fakin awm rawh se!!. Lalpa chu fak rawh u,Hallelukah!!
Talmudic Terminology-ah chuan, khawvelah hian thil chi 4 ṭhenhran a
awm a, chungte chu:-1.
םֵמד
- Domem: Nunna neilo (Inanimate) entirnan: Lung, Lei, Thir etc.2.
ַחֵמצ
- Tzome’akh: Plant Life (Thlai nung) entirnan: Thlai, Thei,Thingkung etc.3.
יַח
- Khai: Animal,entirnan: ransa, rannung,nungchate etc.4.
רֵַדְמ
- Medaber:
Ivrit chhiar harsatte tan awlsamtak a tawngtai theihna Sidur Buhi i nei ve reng em?!! Duh ve ami? Zawhchian theih reng e!!
A chhung a thu awm te:- 
 Parashat HashavuaSela Allenby
 
 
Tih dikna
Hilkhot BeinHametzarim
Tunkar kan Chanchinbu hi kan thentak, kan ngaih em em hun lo tak a mualmin liam san tate Thlarau chawisannan kan hlan e:1) Rabin Ben Eliazer 2) Avishalom Benyamin3) Itzkhak Ben Avraham4) Mirav Bat Malkah5) Ruth Bat SarahLeh kal ta zawng zawngtetan kan hlan nawn leh e!!
השנמ ינב לכל יעובשה ןויליג
Vol:23
ד”סב
 
2
Menashe fate hi kan tanrual chuan kan lo chak deuh deuh ang
Kan Chanchinbu a Pa-thian hming te tih bawrhban
ṭawngthei chi - mihring te an ni. Khawvel leh a
chhunga awm zawng zawngte zinga ropui lehchanvo sângber changtu, thilti thei ber leh lalberchu mihringte hi kan ni a, a chhan chu Lalpan
ṭawng theina min pek vangin a ni. Chuvang tak chuan mihring chuan a kâ aṭanga a thusawi
chhuah hmangin chung chuanna leh thiltihtheina ropui tak mai a lo nei ta a, a kâ hmanginthil a tithianghlim thei a, a kâ vekin serh leh sang
a siam thei. A ṭawng theina chuan thiltih theihna
a pe a ni.
Chutichuan, kan kâ a kan ṭawngtheina hmangin
Shabbat te kan ti tithianghlim thei a, Kiddush tekan sawi thei a, Birkhat Hamazon-te kan sawithei a, Torah kan zir thei a, fakna hla kan sa thei
a, kan ṭawngṭai thei ṭhin. Tin, thil ṭha kan sawithei ang bawkin thil ṭha lo pawh kan sawi thei
a, Lashon Hara pawh kan sawi thei a, thu pawhkan intiam thei a, chhia pawh kan chham theihial a ni.
 “Hêng zawng zawng hi kan ṭawng theihna kâhmanga tih an ni ṭhin. Kâ aṭanga thuchhuak kanṭawng leh thusawite chuan thil a lo va han tithei teh lul êm!! Kan ṭawngṭai rêng rêng pawhin,
Berakha kan sawi reng reng pawhin hmui phunin,kan bengin a ri a hriat theih chin talin kan sawi
tur a ni tih a ni. Chuvangin kan tunkar Parasha-
ah pawh, kan thutiam leh chhechhamte hlen ngeitura min duh bâkah namnul mai mai lo turin thumin pe a, hei hian kan kâ a thuchhuak ropuizialeh thiltih theihzia a lantir awm e. Mihringte
thiltih theihna ropui tak mai, ṭawng theina chukan tâna ṭha tur tih nana hmang a, thu tha sawi
nan hmang a, mi ti lawm zawnga thu sawi nan
hmang a, ṭhatna leh hmasawnna lama kan hmanchuan thil ṭha a ni ang a, amaherawhchu a chhe
zâwnga kan hman erawh chuan chutihlauh chua ni leh si ang.  “Kan tunlai hun, karthum chhung, BeinHametzarim, Lusun hun lai te pawh hi kan kâ
aṭanga thuchhuak ṭhat loh avang leh, chhan
tling lo te te avanga inhuatna thleng ta avangahetiang dinhmuna ding hi kan ni a, chuvangtak chuan kan ropuina, kan mawina, kan chung
chuan bikna - kan ṭawng theina hi a dik zawngleh a ṭha zawngin hman tum i la, thil ṭha sawiin,
mite hlim theihna tur leh lawmna boruak siamtum i la, chutichuan, kan pi leh pu ten LashonHara an sawi avanga an lo bawhchhiatna avangatun thlenga kan Lusunna nite hi Lungngaihna lehLusunna ni ni tawh lovin, Lalpa Pa-thian chuanlawmna ni-ah a rawn thlâk hluah dawn a lo ni
ṭhin.” “Kan kâ aṭang thu chhuakin thiam chantirkan ni thei a, kan kâ aṭang vêka thu chhuakin
thiamloh chantir kan ni thei bawk tih kha a awma ni lawm ni nghe nghe khah!” tiin.Hriat loh kârin Mosia lehkhabu 4-na Bamidbar-Number chu kan lo chhiar zo dâwn leh ta reng
mai!! Karleh Shabbat aṭang chuan Devarim -Deuteronomy kan lo chhiar ṭan leh dâwn ta a ni.
Hmatiang sawnin i kal zêl ang u khai!! Khazak! Khazak! Ve-Nitkhazek!!
Hilchot Bein Hametzarim
(Chhunzawmna)
Kar hmasaa kan sawi tak ang khan Tzom Tamuzleh Tisha Be’Av inkarah chuan Shehekheyanusawi theih loh kan ti a, nimahsela sawi theih dan
ṭhenkhat a awm a, chungte chu:- Mitzva hunbi
nei, Brit Mikla te, Pidiyon HaBen-ah te a sawi theih
a ni. Tin, ṭhian ṭha leh ngaih em em ni sawmthum
hnua a hmuh a nih chuan Shehekheyanu chu
sawi theih a ni. Chutiang bawkin Fanu a lo pianina sawi theih bawk a ni; ṭhenkhat chuan Shabbat
ni-ah pawh sawi theih an ti a, chuvangin theithar, tun kuma kan la ei loh, Tisha Be’Av zawhahhmuh tur awm tawh lo ang chi chu Shabbat ni aei a, Shehekheyanu chu sawi theih a ni.
Nupui Pasal neih leh Hual lawkna neih
 A nih dan takah chuan Tzom Tamuz aṭanga Tisha
Be’Av inkara nupui pasal neih phal loh hi chuMitzvah hlen tawhte tan sawina a ni tlangpui a,miin Mitzvah a hlen tawh a, fanaute a nei tawh
a nih chuan emaw, Nupui/ Pasal inṭhena inhruai
kir leh emaw hi he mi hun hian khap a ni a.
 
3
Mi pakhat anga thinlung hmun khat puin i leng za ang u!!!
anih loh nan In thiarna hmunah keng lut lo hram ang che!!
Nimahsela Mitzvah la hlen ve miah lo te tanchuan he dan hian a huam ve lo a ni. Nimahselahe dan hi tunlai hunah chuan in ang khat vek a ngaih a ni a, he mi hun chhung hi chhiatnahun; vanneihna leh malsawmna a awm loh hunlai a nih avangin Inneih Mitzvah la hlen ve lote pawhin Inneih hun chu Tisha Be’Av zawh an
nghak ṭhin a ni. In hual lawkna erawh chu Av thla
thleng neih theih a ni a, nimahsela, In-ah emawa tih a, lawmna leh ropui tak a tih a thiang lo ani. Av thla thar, Rosh Kohdesh Av thlen a chinahchuan In-ah pawh Inhual lawkna neih chu neih athiang tawh lo a ni. Inrimna “
ךודיש
“ erawhchu Tisha Be’Av hma thleng a theih.
Sam meh
Talmud chuan Jerusalem chhiatna chulusunna a ngaiin chuvang chuan TishaBe’Av tlak karah chuan Sam meh loh tura ni a ti a, tin, naupangte pawh Jerusalemsunna zirtirna turin a Sam mehsak loh tura ni a ti. He Talmud in min zirtir ang hian
tunlai hunah chuan Sefardi ṭhenkhatin
Halakha-ah an nei a, Nimahsela Sefardi
ṭhenkhat leh Azkenazi hote, leh Morocco Judate
leh Jerbian Judate chuan Ariz”al (
הלבק
) zui in
Tzom Tammuz aṭangin an in met tawh lo thung
a ni.“Naupang kum tling lo sam meh sak thei a niem?” tih zawhnaah kan mithiam Khakhamintezingah in hnial na a awm a, nimahsela apawimawh dan a zirin Tisha Be’Av tlak kar thleng
mek sak theih an ni. Rosh Khodesh Av aṭang
chuan Sam meh chauh khap a ni lo a, taksa asam hrim hrim meh theih loh a ni. Hmui hmul asei lutuk a, chaw ei a ti buai dawn a nih chuanhmuihmul chu tan tawi theih a ni. Hmeichhiatechuan an Sam chu a sei lutuk tawh a, an lukhumkarah a lo chhuak dawn hial a nih chuan an tantawi thei ang a, tin, a taksa bung hrang hrang amite pawh an mawina turin an tifai thei ang.He mi hun chhunga fapa Brit Millah tih ngai neian awm chuan Brit Milla zahna leh chawimawinaentirnan Naute pa chu a in met fai thei ang a,tin, Naute pawmtu ‘Sandak’ leh Mohel (Brit Milatitu) pawh an in met fai thei ang.Samkhuih erawh chu khap a ni lo va, Kut tin lehKe tin hleh chungchangah a thian leh thian lohinhnial na a awm a, Av thlathar thleng chu hleh/tan theih a ni a, tin Av thla hnu-ah pawh Shabbatthlen dawnah, Shabbat zahna leh chawimawinalan tirnan tan/hleh theih a ni.
Hmuihmul leh khabe hmul meh
Sam meh leh hmuihmul meh chu adan a in ang deuh tlangpui a, Azkenazi
in Tzom Tamuz aṭang in an khapa, tin, Sefardi ṭhenkhat te pawh
in chutiang bawkin. Tisha Be’Avtlak karah chuan tumah an metthiang tawh lo a ni. Azkenazidan chuan Shabbat chawimawina atanainmeh pawh khap a ni a, sawi tawh
angin Tzom Tamuz aṭangin an lo khawp
tawh a ni. (Bonus: Kan Dan leh hraite hikan zawm famkim em? Nge ni a pawnlanga lang chauh hi kan ngaipawimawh a, langtheilo chin chu kan hnawl mai thin aw, inngaihtuah chiang theuh ang u khai!!-edt)
Tunkar ChangvawnSam Sawmpathumna
14:1 Mi â chuan, a rilruin, ”Pathian reng a awmlo, a ti a. An chhe zo va, thil tenawm tak an tia; Tumah thl tha ti reng an awm lo.14:2 ”Hre thiama, Pathian zawng rêng rêng Anawm emaw, tiin, LALPA chuan van atanginmihring fate hi a zuk en a.14:3 A ni lo lamah an peng ta vek a; bawlhhlawh
takin an lo awm ta hlawm a; Tumah thil tha ti
reng an awm lo, pakhat te mah an awm lo.14:4 Thil tisualtute zawng zawng chuan hriatnarêng rêng an ei lo vem ni? Chhâng an ei anginka mite an ei zo vek thin a, LALPA lah an kongai hek lo.14:5 Pathian chu mi fel thlahte zingah a awmthin avângin, An hlau êm êm ang.14:6 Mi rethei remruat chu in mualphosak thin,LALPA chu a inhumhimna a nih avângin.14:7 Israel-ho chhandamna chu Zion atanginlo chhuak teh sela aw! LALPA chuan amitesala an awm chu ahruai kir leh hunah, Chu mi
hunah chuan Jakob-ho an hlim tawh ang a,
Israel-ho an lawm tawh ang.
of 00

Leave a Comment

You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...
You must be to leave a comment.
Submit
Characters: ...